U VKŁ «nienavidzieli ruskich bolš, čym krymcaŭ». U Rasii čarhovy raz adkarektavali padručniki pa historyi

U 2025 hodzie ŭ Rasii vyjšli novyja padručniki pa historyi dla 7‑ch i 8‑ch kłasaŭ, aŭtarami jakich stali pamočnik prezidenta Rasii, staršynia Rasijskaha vajenna-histaryčnaha tavarystva Uładzimir Miadzinski i rektar MDIMA (MHIMO) Anatol Tarkunoŭ. Jany pavinny byli adpaviadać novym ideałahičnym ustanoŭkam Kramla. Adnak užo praz hod ułady paličyli nieabchodnym unieści ŭ ich novyja źmieny.

Dźvie redakcyi padručnikaŭ paraŭnali žurnalisty rasijskaha vydańnia RBK. Pakul novyja viersii dastupnyja tolki aŭtaryzavanym karystalnikam elektronnaj płatformy «Maja škoła».

Padručnik dla 7‑ha kłasa achoplivaje historyju Rasii XVI—XVII stahodździaŭ. U im raskazvajecca pra kiravańnie Ivana Žachlivaha, Smutny čas i pieršych caroŭ z dynastyi Ramanavych.

Źnikli chałopy, a viera ŭ cara ŭzrasła

Adno z vypraŭleńniaŭ tyčycca parahrafa, pryśviečanaha pačatku praŭleńnia Ivana IV Žachlivaha. Aŭtary źmianili farmuloŭku pra staŭleńnie naroda da manarcha. Kali ŭ pieršaj redakcyi śćviardžałasia, što «viera ŭ haspadara jak apiekuna i abaroncu ŭmacavałasia», to ciapier napisana, što «viera ŭ cara jak abaroncu svajoj ziamli i pravasłaŭja ŭzrasła».

Źnikła i jašče adna farmuloŭka, jakaja prysutničała ŭ parahrafie «Ruskaje hramadstva ŭ CHI st.». Raniej u padručniku havaryłasia, što «ŭsie śvieckija sasłoŭi Rasijskaha carstva na movie XVI st. ličylisia dziaržaŭnymi chałopami». U novaj redakcyi zamiest hetaha adznačajecca, što ŭsie śvieckija sasłoŭi padzialalisia na «słužyłych ludziej i ciahłych ludziej».

Źmieny ŭniesienyja taksama ŭ punkt «Padviadziom vyniki» parahrafa, pryśviečanaha kryzisu ŭłady i hramadstva na miažy XVI—XVII stahodździaŭ. U papiaredniaj viersii śćviardžałasia, što duchoŭnyja i maralnyja asnovy, padarvanyja padčas praŭleńnia Ivana Žachlivaha, nie zdoleli strymać sasłoŭjaŭ ad mižusobnaj vajny.

Ciapier hetaje tłumačeńnie prybrali. Zamiest jaho źjaviŭsia inšy varyjant:

«Sproby ŭłady vyrašyć sacyjalna-ekanamičnyja i palityčnyja supiarečnaści na pačatku XVII stahodździa nie mieli pośpiechu. Narastańnie niezadavolenaści sasłoŭjaŭ pryviało da raskołu hramadstva. Kraina apynułasia na parozie hramadzianskaj vajny».

Bolš šmatnacyjanalnaści

Źmianiłasia i acenka palityki maskoŭskich kniazioŭ u Pavołžy. U padsumavańni parahrafa «Spadčyńniki Załatoj Ardy ŭ siaredzinie XVI stahodździa» ŭ vydańni 2025 hoda havaryłasia, što «ruskija vialikija kniazi imknulisia avałodać bahatym Pavołžam». U novaj redakcyi zamiest hetaha śćviardžajecca, što «ruskija kiraŭniki imknulisia ŭmacavać svoj upłyŭ u bahatym Pavołžy».

Akramia taho, źmianiłasia farmuloŭka pra šmatnacyjanalny charaktar Rusi. Kali raniej toj ža parahraf pačynaŭsia sa śćviardžeńnia, što «Ruś zaŭsiody była šmatnacyjanalnaj krainaj», to ŭ novaj redakcyi padručnika aŭtary napisali inakš: «Ruś ad samaha pačatku budavałasia jak šmatnacyjanalnaja kraina».

U parahraf «Vyratavalniki Ajčyny», u punkt, pryśviečany Kuźmie Mininu i Dźmitryju Pažarskamu, taksama dadali novy frahmient, jaki padkreślivaje šmatnacyjanalny skład narodnaha apałčeńnia. Pavodle novaj viersii padručnika, «druhoje apałčeńnie było šmatnacyjanalnym, jak i ŭsia Rasija»:

«U jaho dla vyzvaleńnia stalicy svajoj dziaržavy ŭvajšli tatary, baškiry, mardva, pradstaŭniki narodaŭ Pavołža dy inšyja». U pieršaj redakcyi hetych źviestak nie było.

Bolš nianaviści da ruskich z boku zachodnich susiedziaŭ

Źmieny zakranuli i parahrafy, pryśviečanyja dałučeńniu Pavołža i pačatku Livonskaj vajny. U padpunkcie «Rasija i Krym» pa-novamu rastłumačyli, čamu Rasii nie ŭdałosia zrabić svaimi sajuźnikami Vialikaje Kniastva Litoŭskaje i Polšču.

Pavialičyć

Kali ŭ vydańni 2025 hoda śćviardžałasia, što «Litva bajałasia ŭzmacnieńnia Rasii bolš, čym nabiehaŭ Krymskaha chanstva. Choć rasijski bok padčas pieramoŭ nie vyłučaŭ tradycyjnych patrabavańniaŭ «viarnuć našy votčyny Kijeŭ i Połack», to ciapier aŭtary pišuć, što

kiraŭniki Litvy i Polščy «nienavidzieli ruskich bolš, čym krymcaŭ. Choć rasijski bok nie vyłučaŭ zakonnych patrabavańniaŭ «viarnuć našy votčyny Kijeŭ i Połack».

Jašče adna praŭka tyčycca apisańnia padziej Smutnaha času. Kali ŭ papiaredniaj redakcyi havaryłasia, što «zachodnija dziaržavy i papski pasad» arhanizavali suprać Rasii «vajskovuju i duchoŭnuju ahresiju», to ŭ novaj viersii heta ŭžo nazvana «interviencyjaj».

Pavialičyć

Akcent na dobraachvotnaści «ŭźjadnańnia z Rasijaj»

Źmianiłasia i apisańnie Pierajasłaŭskaj rady ŭ parahrafach, pryśviečanych zamiežnaj palitycy Rasii ŭ ChVII stahodździ. U novaj redakcyi padručnika śćviardžajecca, što «na Pierajasłaŭskaj radzie vyrašałasia pytańnie ab dobraachvotnym uźjadnańni ziamiel Małarosii i Vojska Zaparožskaha z Rasijaj». U vydańni 2025 hoda havaryłasia tolki pra «ŭźjadnańnie ziamiel Vojska Zaparožskaha z Rasijaj».

Akramia taho, źnikła apisańnie samoj pracedury pryniaćcia rašeńnia. U papiaredniaj redakcyi padručnika adznačałasia, što ŭ abmierkavańni «ŭdzielničali ŭsie achvotnyja»: «Na pytańnie hietmana Chmialnickaha, ci chočuć kazaki pierajści pad uładu ruskaha cara, prysutnyja družna adkazali zhodaj. Pałkoŭniki doŭha chadzili siarod ludziej i pytalisia ledź nie ŭ kožnaha, ci niama niazhodnych». Hetaha frahmienta ŭ novaj viersii ŭžo niama.

Pavialičyć

Bolš jeŭrapiejskaha kantekstu

Źmieny ŭnieśli i ŭ padručnik pa historyi Rasii dla 8‑ha kłasa. Častka pravak tyčycca mietadyčnych materyjałaŭ i vučebnych zadańniaŭ. Adnak adnoj z hałoŭnych asablivaściaŭ druhoha vydańnia stała pašyreńnie mižnarodnaha histaryčnaha kantekstu.

Heta najbolš prykmietna ŭ temach, pryśviečanych Pałtaŭskaj bitvie, praŭleńniu Kaciaryny II i Paŭła I. U novaj redakcyi źjavilisia zhadki pra Deni Dzidro, Žana-Žaka Ruso, a taksama pra reformy ispanskaha karala Karła III u kałonijach.

Dziakujučy hetym dapaŭnieńniam aŭtary imknucca pakazać, što Rasijskaja impieryja XVIII stahodździa nibyta raźvivałasia ŭ tym ža rečyščy, što i inšyja vialikija jeŭrapiejskija impieryi. Palityka Kaciaryny II pradstaŭlajecca jak častka ahulnajeŭrapiejskaj epochi aśviečanaha absalutyzmu, a Rasija — jak adna ź viadučych impieryj Jeŭropy naroŭni ź inšymi kałanijalnymi dziaržavami.

Adkazny sakratar liniejki padručnikaŭ Uładzisłaŭ Konanaŭ paviedamiŭ RBK, što novyja praŭki byli padrychtavanyja razam z nastaŭnikami i recenzientami. Pavodle jaho słoŭ, mnohija ŭdakładnieńni sami aŭtary płanavali jašče padčas padrychtoŭki pieršaha vydańnia.

• 1
• 1
• 10
• 14
• 0
• 0
• 8
• 0