Muza Karatkieviča pakinuła ŭ spadčynu Pucinu kalekcyju na $2 miljardy. Akazałasia, tam padrobki i kopii
Mify vakoł znakamitaj kalekcyi mastactva i antykvaryjatu rasijskich kulturnych dziejačaŭ Niny Molevaj i Elija Bialucina pastupova raźviejvajucca paśla pačatku dziaržaŭnaj ekśpiertyzy zboru, piša vydańnie The Art Newspaper Russia.
Paśla śmierci mastactvaznaŭcy Niny Molevaj u 2024 hodzie vialikuju ŭvahu pryciahnuła jaje zaviaščańnie, pavodle jakoha kalekcyja pavinna była adyści dziaržavie ŭ asobie prezidenta Rasii. U ŚMI źjaŭlalisia paviedamleńni pra nibyta ŭnikalny zbor koštam da dvuch miljardaŭ dalaraŭ, jaki ŭklučaŭ tvory Leanarda da Vinčy, Rubiensa, Viełaskiesa, Vieraneze, Rembranta, Kranacha i inšych suśvietna viadomych majstroŭ.
Ciapier śpiecyjalisty Ministerstva kultury Rasii pravodziać maštabnuju ekśpiertyzu kalekcyi, u jakuju ŭvachodzić kala tysiačy pradmietaŭ: bolš za 200 karcin, skulptury, hrafika, ikony i tvory samoha Elija Bialucina.
Pavodle papiarednich vysnoŭ ekśpiertaŭ, sapraŭdnych šedeŭraŭ epoch Adradžeńnia i Baroka ŭ zbory nie akazałasia. Bolšaść rabot akazalisia paźniejšymi kopijami, pieravažna XIX stahodździa, abo mocna adrestaŭravanymi tvorami siaredniaha mastackaha ŭzroŭniu. Pavodle acenak śpiecyjalistaŭ, u kalekcyi niama nivodnaha sapraŭdy vybitnaha tvora suśvietnaha značeńnia.
Dadatkovaj prablemaj staŭ stan zachavanaści ekspanataŭ. Na praciahu mnohich hadoŭ jany znachodzilisia ŭ zvyčajnaj kvatery, dzie žyli katy. Ekśpierty zafiksavali ślady ćvili, paškodžańni ad nasiakomych i inšyja prykmiety parušeńnia ŭmoŭ zachoŭvańnia. Šmat jakija pradmiety patrabujuć terminovaj kansiervacyi i restaŭracyi.
Sumnieńni vyklikaje i historyja pachodžańnia kalekcyi. Na praciahu dziesiacihodździaŭ Moleva i Bialucin raskazvali pra svaich prodkaŭ, jakija nibyta nabyli hetyja tvory mastactva jašče ŭ darevalucyjnyja časy. Adnak sučasnyja daśledčyki, vyvučyŭšy archiŭnyja dakumienty, pryjšli da vysnovy, što značnaja častka siamiejnych lehiendaŭ nie paćviardžajecca faktami.
Pavodle historykaŭ i krajaznaŭcaŭ, mnohija bijahrafičnyja źviestki pra prodkaŭ Molevaj i Bialucina źmianialisia ź ciaham času, stanavilisia ŭsio bolš fantastyčnymi i časta supiarečyli archiŭnym materyjałam. U vyniku ekśpierty miarkujuć, što historyja stvareńnia kalekcyi była značna mifałahizavanaja.
Jašče ŭ 2010‑ch hadach viadučyja rasijskija mastactvaznaŭcy paśla ahladu kalekcyi vykazvali surjoznyja sumnieńni ŭ jaje mastackaj i histaryčnaj kaštoŭnaści. Mienavita tamu bujnyja dziaržaŭnyja muziei admovilisia prymać jaje ŭ dar.
Kančatkovyja vyniki dziaržaŭnaj ekśpiertyzy pakul nie abvieščanyja. Paśla jaje zaviaršeńnia budzie vyrašana, jakija pradmiety majuć kulturnuju kaštoŭnaść i jakim ustanovam jany buduć pieradadzienyja na zachoŭvańnie. Žadańnie Niny Molevaj zachavać kalekcyju jak adzinaje cełaje, chutčej za ŭsio, vykanana nie budzie.
Dla biełarusaŭ hetaja historyja cikavaja pieradusim tym, što Nina Moleva adyhrała niemałuju rolu ŭ žyćci našaha kłasika Uładzimira Karatkieviča.
Nina Moleva była vykładčycaj Vyšejšych litaraturnych kursaŭ u Maskvie ŭ kancy 1950‑ch hadoŭ, kali tam vučyŭsia Karatkievič. Jana stała pratatypam Iryny Horavaj, hieraini ramana «Leanidy nie viernucca da ziamli», u jakuju byŭ zakachany hałoŭny hieroj.
Jak u ramanie, tak i ŭ realnaści Moleva była zamužam — za mastakom Elijem Bialucinym. «Ramansavańnie» ź joj, pryznavaŭsia Karatkievič siabru Uładzimiru Kaleśniku, było płataničnym.
I tym nie mienš jon — ramantyk! — usurjoz źbiraŭsia zarabić da leta 1960‑ha 200 tysiač rubloŭ (heta ŭ časy, kali nastaŭnik zarablaŭ 700 za miesiac) na kinascenaryjach i pjesach, kupić pad Maskvoj damok i mašynu, kab Nina, syšoŭšy ad muža da jaho, nie stała žyć horš.
Adnak Moleva, viadoma, nie kinuła Bialucina i zručnuju kvateru na płoščy Majakoŭskaha. U Karatkieviču ž jana bačyła pravincyjała, jaki «da mianie pryjšoŭ jašče nie sfarmavanym čałaviekam… mnohaje z taho, što ja havaryła, litaralna pieravaročvała štości ŭ jaho dušy».
Ale ŭsio ž taki Karatkievič da kanca žyćcia siabravaŭ ź joj, kuplaŭ i daryŭ karciny. Niekatoryja ź ich, vidać, jość u hetaj skandalnaj kalekcyi.
Kamientary