Chutka pavinna pačacca čarhovaja restaŭracyja Safijskaha sabora ŭ Połacku. U suviazi z hetym architektar-restaŭratar Raman Zabieła prapanuje admovicca ad zvykłaj, ale ŭtylitarnaj biełaj farby i viarnuć hałoŭnamu chramu Połacka jaho sapraŭdnaje, kalarovaje histaryčnaje abličča siaredziny XVIII stahodździa.
Na svajoj staroncy ŭ fejsbuku Raman Zabieła adznačaje, što siońniašni biełaśniežny vobraz Safijskaha sabora, jaki mnohija paetyčna paraŭnoŭvajuć z «biełym lebiedziem», časta pamyłkova ŭsprymajecca jak aŭtentyčny. Nasamreč hety vyhlad — vynik utylitarnych ramontaŭ XIX stahodździa i restaŭracyjnych padychodaŭ 1980‑ch hadoŭ.
«U druhoj pałovie XIX stahodździa budynak byŭ dvuchkalarovy; paśla jon byŭ pabieleny, ale dach byŭ ciomny, a nie taki aktyŭna zialony. Dyj histaryčnyja vapnavyja pabiełki nikoli nie davali takoha tryvałaha ŭ časie jarkaha koleru, jaki adlustroŭvaje śviatło i robić fasad aptyčna «płoskim»», — piša daśledčyk.
Śpiecyjalist tłumačyć, što sutnaść pierafarboŭki baročnych fasadaŭ u adzin śvietły koler u časy Rasijskaj impieryi — heta vyklučna praktyka tannych rehularnych ramontaŭ i ŭnifikacyi.
Pavodle tahačasnych impieratarskich zahadaŭ fasady ŭ haradach pavinny byli farbavacca kožnyja 3‑4 hady i mieć pryhłušany pastelny ton. Heta pryvodziła da straty ŭnikalnaj admietnaści abjektaŭ. U restaŭracyjnaj mietadałohii taki ramontny etap nie ličycca kaštoŭnym i nie pavinien vyznačać novaje abličča pomnika.
Baroka pavinna być kalarovym
Na siońnia Safijski sabor maje zakončany vyhlad baročnaha chrama siaredziny XVIII stahodździa, u jaki dalikatna intehravany reštki chrama CHI stahodździa. Restaŭratar padkreślivaje, što paśla hetaha nijakich novych aŭtarskich i stylistyčna zakončanych źmien nie adbyvałasia, tamu viartańnie pieršapačatkovaha baročnaha kałarytu źjaŭlajecca absalutna łahičnym krokam.
Toje, što Safijski sabor byŭ kalarovym, daŭno nie sakret dla śpiecyjalistaŭ. Heta paćvierdzili jašče stratyhrafičnyja daśledavańni farbavalnych słajoŭ 1979 hoda, a taksama bolš poźnija daśledavańni 2002 i 2011 hadoŭ. Na padstavie hetych danych Raman Zabieła prapanavaŭ umoŭnuju hrafičnuju rekanstrukcyju koleravaha rašeńnia sabora, dzie fasad nabyvaje ciopłyja vochrystyja adcieńni z terakotavymi akcentami na dekaratyŭnych elemientach, takich jak abramleńni voknaŭ, hirlandy na pilastrach, zahłyblenyja pajasy cokalu (padobna da adsyłki baročnych architektaraŭ da pałasataj muroŭki «sa schavanym radam», jakoj da apošniaha trymałasia połackaja škoła dojlidstva — NN).
«Dahetul časta sustrakaju arhumienty suprać adnaŭleńnia histaryčnaha kałarytu: «ludzi pryzvyčailisia», «a raptam nie zrazumiejuć», «nie treba ryzykavać».
Nasamreč adnaŭleńnie barokavaha kałarytu — nie niešta novaje i ŭ biełaruskaj restaŭracyjnaj praktycy. Adpaviednyja pracy ŭ rozny čas i ŭ roznaj stupieni ŭžo byli praviedzienyja na bryhickim kaściole ŭ Hrodnie, pajezuickim kaściole Božaha Cieła ŭ Niaśvižy, pabiernardynskim kaściole sv. Jazepa ŭ Miensku; ciapier viaducca na biernardynskim kaściole Biezzahannaha Začaćcia ŭ Słonimie. Vynik jak dla haradskoha asiarodździa, tak i dla ŭsprymańnia samich pomnikaŭ… vyklučna stanoŭčy», — davodzić ekśpiert.
Što nieabchodna zrabić?
Napiaredadni novaj restaŭracyi architektar zaklikaje sfarmavać dakładny zapyt na paŭnavartasnaje daśledavańnie histaryčnaha kałarytu pomnika.
Pavodle jaho słoŭ, z kožnym novym ramontam infarmacyi dla vyvučeńnia na fasadach stanovicca ŭsio mienš.
Daśledavańni treba pravodzić nie tolki praz vyvučeńnie maleńkich prob u łabaratoryi, ale i praz pasłojnyja rasčystki na samim fasadzie kožnaha elemienta mastakami-restaŭratarami, jak heta paśpiachova rabiłasia na kaściole ŭ Niaśvižy i kaściole Śviatoha Iosifa ŭ Minsku.
Akramia kalarovaha rašeńnia, Raman Zabieła ličyć nieabchodnym bolš vyrazna ekspanavać aŭtentyčnyja reštki muroŭ CHI stahodździa na ŭschodnim i zachodnim fasadach, a taksama padniać pytańnie viartańnia histaryčnaj vyšyni kańka dachu. Usio heta dapamoža viarnuć Połacku nie ŭtylitarna-biełuju, a sapraŭdnuju histaryčnuju Safiju.
Ź leta pačniecca restaŭracyja Safijskaha sabora ŭ Połacku. Moža źmianicca i jahony vyhlad
Jaki koler pasuje kaściołu Śviatoha Jazepa — bieły ci žoŭty? Estetyčnaja sprečka z-za pierafarboŭki śviatyni
Jak šukali sapraŭdny koler kaścioła Śviatoha Jazepa, restaŭracyja jakoha vyklikała sprečki?
Ružanski pałac pierafarbujuć. Ale vypraŭlać buduć zusim nie toje, čaho ŭsie čakali
Ciapier čytajuć
Prapahandysty pakazali mocna schudniełaha Vasila Vieramiejčyka14
Kamientary
i vydajetsia tiepieŕ za "łučšieje riešienije" imienno tiemi, u koho do sich por niet mozhov.
tolko v ćvietie oni vsie imiejut zakončiennyj vid. a biełyje - ubohije pienopłastovyje makiety.
Ale toj vyhlad, jaki my majem zaraz, staŭ užo lehiendarnym. Tak što nie vielmi ŭpeŭnieny, što treba adnaŭlać histaryčnaja kolery.
A "sapraŭdnuju Safiju" ŭžo nie viernieš, bo jana była źniščana padčas akupacyi Połacka Piatrom I.