Navukoŭcy znajšli novy sposab redahavańnia hienaŭ čałaviečych embryjonaŭ

Hrupa navukoŭcaŭ z Kałumbijskaha ŭniviersiteta zajaviła pra mahčymaść vypraŭleńnia mutacyj, adkaznych za ciažkija zachvorvańni. Z padrabiaznaściami znajomić The Wall Street Journal.

Jak paviedamlajecca, kamanda vykarystoŭvała nie najbolš viadomuju sistemu CRISPR, a bolš novuju technałohiju, jakaja atrymała nazvu «bazavaje redahavańnie» (base editing). Kali CRISPR faktyčna vyrazaje ŭčastki DNK, što moža pryvieści da niepažadanych paškodžańniaŭ, to novy mietad dazvalaje značna bolš dakładna źmianiać asobnyja «litary» hienietyčnaha koda.

U svaim daśledavańni navukoŭcy zasiarodzilisia na dvuch hienach. Adzin ź ich źviazany z pavyšanaj ryzykaj sardečna-sasudzistych zachvorvańniaŭ, druhi — z parušeńniami kryvi, u tym liku sierpapadobnakletkavaj aniemijaj. Pavodle vynikaŭ ekśpierymientaŭ, daśledčykam u šerahu vypadkaŭ udałosia adredahavać abodva hieny ŭ adnym embryjonie i pry hetym nie vyjavić prykmiet paškodžańniaŭ.

Adnak, niahledziačy na technałahičny pośpiech, daśledavańnie vyjaviła surjoznuju pieraškodu: 80% embryjonaŭ paśla pracedury akazalisia «mazaičnymi», u jakich častka kletak atrymała vypraŭleny hienietyčny kod, a častka zastałasia bieź źmienaŭ. U vyniku, kali b takija embryjony raźvilisia ŭ dziaciej, u ich arhaniźmie, musić, usio roŭna zastalisia b kletki z mutacyjami, jakija vyklikajuć chvaroby.

Na dumku niekatorych śpiecyjalistaŭ, sama ideja vypraŭleńnia hienietyčnych zachvorvańniaŭ jašče da naradžeńnia vyhladaje pierśpiektyŭnaj. U toj ža čas jany padkreślivajuć, što, pierš čym technałohija zmoža razhladacca dla praktyčnaha prymianieńnia, abaviazkova treba vyrašyć prablemu mazaicyzmu.

Jak nahadvaje WSJ, bazavaje redahavańnie ŭžo vykarystoŭvałasia ŭ čałaviečych embryjonach u inšych daśledavańniach, jakija prajšli recenzavańnie. Raniej ź jaho dapamohaj navukoŭcy sprabavali vypraŭlać mutacyi, što vyklikajuć spadčynnyja chvaroby, a taksama hienietyčnyja varyjanty, źviazanyja z pavyšanaj ryzykaj raźvićcia chvaroby Alchiejmiera.

Razam z tym mnohija daśledčyki sumniavajucca, što dla takich ekśpierymientaŭ uvohule isnuje vostraja miedycynskaja nieabchodnaść. Jak adznačajecca ŭ artykule, sučasnyja repraduktyŭnyja technałohii ŭžo dazvalajuć paźbiahać pieradačy šmatlikich hienietyčnych zachvorvańniaŭ biez umiašańnia ŭ DNK embryjonaŭ. Tamu, na pohlad krytykaŭ, jość i inšyja, mienš ryzykoŭnyja sposaby praduchilać spadčynnyja chvaroby.

Akramia miedycynskich, isnujuć i etyčnyja piarečańni. Jak piša WSJ, navukoŭcy i bijaetyki ŭžo daŭno papiaredžvajuć pra niebiaśpieku «ślizkaha schiłu»: technałohii, stvoranyja dla baraćby z chvarobami, mohuć pastupova pieratvarycca ŭ instrumient vybaru žadanych čałaviečych charaktarystyk i faktyčna pryvieści da novych formaŭ jeŭhieniki.

Mienavita z-za takich aściaroh vykarystańnie hienietyčna adredahavanych embryjonaŭ dla naradžeńnia dziaciej siońnia zastajecca niezakonnym u ZŠA i mnohich inšych krainach. Pry hetym u ZŠA dziaržava praktyčna nie finansuje takich daśledavańniaŭ. Zakanadaŭstva zabaraniaje vykarystoŭvać fiederalnyja srodki dla ekśpierymientaŭ z čałaviečymi embryjonami, tamu značnaja častka takoj pracy zaležyć ad pryvatnaha finansavańnia.

U hetym vypadku pracu finansavali kampanii Genomic Prediction i Nucleus Genomics. Kiraŭnik apošniaj, Kijan Sadehi, bačyć u hetaj technałohii značny kamiercyjny patencyjał. Jaho kampanija ŭžo prapanuje pasłuhi pa skryninhu embryjonaŭ, jakija dazvalajuć aceńvać nie tolki ryzyki zachvorvańniaŭ, ale i takija paramietry, jak rost, koler vačej ci navat uzrovień IQ, choć dakładnaść apošniaha pakul zastajecca abmiežavanaj. Jak adznačaje Sadehi, redahavańnie hienaŭ łahična dapaŭniaje hety napramak dziejnaści.

Na dumku Sadehi, u budučyni technałohija bazavaha redahavańnia moža vykarystoŭvacca ŭ pracesie ekstrakarparalnaha apładnieńnia. Heta dazvoliła b baćkam nie admaŭlacca ad embryjonaŭ praz najaŭnaść u ich niepažadanych hienietyčnych mutacyj, a vypraŭlać ich jašče da impłantacyi. Mienavita ŭ takim vykarystańni kampanija bačyć najbolšyja pierśpiektyvy dla dalejšaha raźvićcia technałohii.

• 1
• 0
• 0
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0