«Zacikavić kiraŭnikoŭ Biełarusi zachodniaj sistemaj»

«Ź Biełaruśsiu, niahledziačy na jaje niedemakratyčny ład, u nas bolš supolnaha, čym adroźnieńniaŭ», — zajaviŭ pierad vizitam Alaksandra Łukašenki ŭ Litvu ministr zamiežnych spraŭ Litvy Vihaŭdas Ušackas. Pa jaho słovach, «my pavinny kazać i z tymi, chto va ŭłady, i z tymi, chto ŭ apazicyi, pakolki «naš susied taki, jaki jość». Abmiarkoŭvajučy zbližeńnie aficyjnaj Vilni j Minska i sens supracoŭnictva z režymam A. Łukašenki, V. Ušackas. skazaŭ, što Litva mahła b zacikavić kiraŭnikoŭ Biełarusi «zachodniaj sistemaj».

— Spačatku A. Łukašenka pryniaŭ premjer Italii Silvijo Bierłuskoni, jakoha zavuć aliharcham, a ciapier ź im maje namier sustrecca prezident Litvy Dala Hrybauskajtie, jakaja abjaŭlała vajnu aliharchii. Čamu mienavita na dołu Litvy vypaŭ honar ci nie honar stać tym, chto złomić izalacyju Biełarusi? Jaki sens vizitu A. Łukašenki?

— Biełaruś i Litvu jadnaje supolnaja histaryčnaja i kulturnaja spadčyna. Ich abjadnoŭvaje 1000-hodździe historyi Litvy. Heta adna z najvažnych suviaziaŭ pamiž Litvoj i Biełaruśsiu. Biełaruś — heta taksama naša susiedka, ź jakoj u nas jość supolnaja miaža.

Intares Litvy — niezaležnaja, stabilnaja, demakratyčnaja Biełaruś. U apošnija 12 hadoŭ jana pravodziła palityku izalacyi. Kali Biełaruś stała častkaj «Uschodniaha partniorstva» ES, charaktar hetaj palityki staŭ źmianiacca. Źjavilisia ŭmovy dla supracoŭnictva. Sankcyi ŭ adnosinach da Biełarusi admienieny da śniežnia biahučaha hoda.

My zacikaŭleny ŭ tym, kab Biełaruś była nie tolki niezaležnaj i ekanamična stabilnaj, kvitniejučaj krainaj, ale i kab jana była krainaj, jakaja stvaraje hramadzianskuju supolnaść. Biełaruś nam važnaja i jak rynak z 10 młn spažyŭcoŭ. Padčas ekanamičnaha spadu jana moža stać dla nas nadziejaj na niejki praryŭ. My bačym zacikaŭlenaść litoŭcaŭ u inviestavańni ŭ Biełarusi. U svaju čarhu Kłajpieda moža być varotami ŭ Jeŭropu i śviet, nie tolki dla Litvy, ale i dla Biełarusi.

— Čaho, pa vašym mierkavańni, čakajuć ad mahčymaha vizitu A. Łukašenki biełarusy?

— Pra heta treba ŭ ich pytać. Abapirajučysia na najaŭny dośvied znosin ź biełarusami, advažusia zajavić, što Litva, čaho dobraha, źjaŭlajecca najvažnym partnioram Biełarusi siarod krain ES. Da nas źviartajucca i pradstaŭniki biełaruskich uład i apazicyi z prośbaj padtrymać ich roznyja imknieńni. Da prykładu, pradstaŭniki biełaruskaj apazicyi, ź jakimi ja maju namier sustrecca, źviarnulisia da litoŭskich palityčnych partyj i hramadzianskaj supolnaści z prośbaj dać im uroki demakratyi i vykazać palityčnuju padtrymku ich pamknieńniam.

Ź inšaha boku, paśla svajho vizitu ŭ Biełaruś u śniežni 2008 h. ja baču prykmiety, jakija śviedčać pra toje, što Biełaruś zacikaŭlena ŭ źmienie svajoj ekanamičnaj i zamiežnaj palityki. My razumiejem, što jana nikoli nie budzie varožaj Rasii; my hetaha i nie žadajem. Adnak Biełaruś vidavočna imkniecca da bližejšych znosin ź ES i Zachadam. Kredyt ad MVF, udzieł va «Ŭschodnim partniorstvie», sproby narmalizavać adnosiny sa ZŠA — usio heta kroki ŭ bok hramadzianskaj supolnaści. Ich niedastatkova, ale heta ŭžo vyznačanyja sihnały, jakija bačnyja i nam, i Bruselu.

Spadziajusia, što padčas vizitu A.Łukašenki adbudziecca adkryty dyjałoh z častkaj Biełarusi. Budziem kazać pra supolnyja prajekty, jakija zblizili b nas, pra toje, čaho ES čakaje ad Biełarusi. Bo ŭdzieł va «Ŭschodnim partniorstvie» – heta nie tolki tyja kroki, jakija pryviaduć Biełaruś da volnaha handlu ź ES i palehčać vizavy režym dla hramadzian Biełarusi, nie tolki supracoŭnictva ŭ vobłaści enierhietyki, ale i pryncypy stvareńnia demakratyčnych normaŭ, praŭ čałavieka, pluralistyčnaha hramadstva.

– Kali kraina ES na vyšejšym uzroŭni maje znosiny ź niedemakratyčnym režymam, jana ŭzakońvaje hety režym na mižnarodnym uzroŭni. Ci nie stanie Litva dvudušnaj, supracoŭničajučy i z kiraŭnictvam Biełarusi, i ź biełaruskaj apazicyjaj, jakuju ŭłady pieraśledujuć?

– Cikavaść Litvy – niezaležnaja, stabilnaja Biełaruś, jakaja idzie ŭ bok demakratyi. U nas taki susied, jaki jość. Ni Litva, jaje hramadzianie ci kiraŭniki buduć vyrašać, jaki budzie forma kiravańnia ŭ Biełarusi. Nie my budziem udzielničać na vybarach. Heta buduć rabić hramadzianie Biełarusi, heta budzie zaležać ad ich.

Naša zacikaŭlenaść abapirajecca na pierakanańni litoŭskich hramadzian i palityčnych partyj, a taksama na kaštoŭnasnuju tradycyju, u asnovie jakoj lažać demakratyja, vola asoby, słovy, šmatpartyjnaść i pravy čałavieka. Hetaha ŭ Biełarusi pakul niama. My pavinny havaryć pra heta i z tymi, chto va ŭładzie, i z tymi, chto ŭ apazicyi. Bo Litva i Biełaruś złučany šmatstajnymi i intensiŭnymi suviaziami.

– I ŭsio ž vy nie bačycie kryvadušnaści ŭ tym, što Litva supracoŭničaje i z uładami Biełarusi, i z apazicyjaj?

– U nas taki susied, jaki jość. Pa maim mierkavańni, my pavinny mieć znosiny z usimi, kab zacikavić kiraŭnikoŭ Biełarusi zachodniaj sistemaj i ŭdziełam u prahramie «Ŭschodniaje partniorstva».

– 10 hadoŭ nazad — 16 vieraśnia 1999 h. — bieź viestak źnik vice-staršynia biełaruskaha parłamienta Viktar Hančar. 16 vieraśnia 2009 h. u Vilniu pryjedzie A. Łukašenka. Heta simvaličnaje supadzieńnie nie azmročvaje pryhožyja hutarki pra demakratyzacyju Biełarusi?

— Pytańnie pra źnikłych, dumaju, budzie ŭźnimacca na sustrečy z A.Łukašenkam. Važna, kab akaličnaści źniknieńnia byli rasśledavany. Sprava honaru Biełarusi — znajści i vykanaŭcaŭ, i zamoŭcaŭ. A data 16 vieraśnia była pryznačana jašče ŭviesnu, jak dzień, u jaki projdzie Biełaruska-litoŭski ekanamičny forum; pra vizit A. Łukašenka stali kazać našmat paźniej.

— Vy skazali, što «niekalki miesiacaŭ nazad Minsk abaviazaŭsia prytrymvacca pryncypaŭ demakratyi». Što heta za abaviazańni, i jak u Minska atrymałasia vykonvać ich?

— Ja mieŭ na ŭvazie ŭ pieršuju čarhu dałučeńnie Biełarusi da prahramy «Ŭschodniaje partniorstva». Jana praduhledžvaje čatyry kirunki — volny handal, palahčeńnie vizavaha režymu, supracoŭnictva ŭ śfiery enierhietyki i vykanańnie pryncypaŭ demakratyi. Skarystajemsia dyjałoham z uładaj Biełarusi, kab nahadać, što ES i Litva čakajuć ad Biełarusi peŭnyja kroki pa padavańni mahčymaści dla raźvićcia hramadzianskaha hramadstva.

16—17 listapada adbudziecca narada ministraŭ zamiežnych spraŭ ES, padčas jakoj my majem vyrašyć, padoŭžyć maratoryj na sankcyi ŭ dačynieńni da Biełarusi ci aktyvavać ich. Heta budzie zaležać ad taho, ci zrobiać biełaruskija ŭłady mahčymaj rehistracyju apazicyjnych palityčnych partyj, ci vyzvalać palitviaźniaŭ, ci demakratyzujuć zakony pra vybary.

Paŭnavartasnaje supracoŭnictva Biełarusi ź ES stanie mahčymym tolki tady, kali Biełaruś budzie kiravacca pryncypam viaršenstva zakona i vykonvać pravy čałavieka, kali ludziej nie buduć aryštoŭvać za palityčnyja pohlady, kali ŚMI ŭ krainie buduć volnymi i kali palityčnyja partyi atrymajuć mahčymaść rehistravacca i kankuravać za ŭładu.

— U adnym intervju vy skazali, što «naša prahmatyčnaja meta» — niezaležnaja Biełaruś, jakaja idzie pa šlachu demakratyzacyi. I tut ža śćviardžajecie, što ład u Biełarusi — heta sprava vyłučna ŭłady i hramadzian hetaj krainy. Jak uzhodniacca dva hetych śćviardžeńnia? Kali demakratyčnaja Biełaruś — naša meta, toje imknucca da jaje pavinny nie tolki biełarusy, ale i my. A kali demakratyja ŭ Biełarusi — tolki sprava biełarusaŭ, to jak jana moža być «našaj prahmatyčnaj metaj»?

— Biełaruś, jakaja demakratyzujecca, niezaležnaja, stabilnaja — voś naš intares. Upłyvać možna roznymi sposabami — prykładami paśpiachovych pradpryjemstvaŭ, zachodnich handlovych centraŭ. Možna ŭpłyvać, zaprašajučy jak maha bolš biełarusaŭ u Litvu, kab jany ŭbačyli, jak my žyviom. Taksama važna mieć znosiny z častkami dziaržaŭ, hramadskimi arhanizacyjami i palityčnymi partyjami, pieradajučy im tradycyi demakratyi.

— Nibyta žadajem supracoŭničać ź niedemakratyčnaj uładaj, ale naŭrad ci ŭ nas atrymajecca efiektyŭna rabić heta, razdražniajučy jaje supracoŭnictvam z apazicyjaj.

— Dla hetaha i vynajdziena mastactva dypłamatyi. Ź inšaha boku, važna prytrymvacca paśladoŭnaj, prazrystaj palityki, a pry jaje realizacyi nie chavać svaje namiery. Mieć znosiny z uładaj možna ŭ pieršuju čarhu pa tych pytańniach, jakija nas abjadnoŭvajuć. A supolnaha ŭ nas bolš, čym adroźnieńniaŭ. A samaje važnaje z hetaha — nas supolnaja prahmatyčnaja cikavaść, što nas łučyć.

Delfi.lt

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0