Iryna Chalip: Jakoje niečuvanaje nachabstva

Siabroŭka, daviedaŭšysia, što ja jedu ŭ Varšavu, paprasiła pryvieźci joj leki.

Preparat, papiaredziła, impartny, bielhijski i ŭ Biełarusi kaštuje vielmi doraha — 800 tysiač za 20 tabletak. U niekatorych aptekach i ŭsie 900 tysiač. A siabroŭka — invalid druhoj hrupy. Joj hety preparat patrebien nie čas ad času, a kožny dzień pa tabletcy. U miesiac vychodzić miljon dźvieście tysiač. Narmalnaja takaja cana dla invalida — žyvi i radujsia. Atrymaješ piensiju, kupiš leki — i hladzi televizar z kipieniem upryhladku.

Siabroŭka, praŭda, patłumačyła: hety darahi preparat — dobry. A ajčynny anałah joj pryznačany pa invalidnaj ilhocie biaspłatna. Voś tolki ad jaho nie tolki mała tołku, dyk jašče i pabočnych efiektaŭ — uvieś śpiektr, ad vypadzieńnia vałasoŭ da dyjabietu. Raznastajnyja pracedury i preparaty dla adnaŭleńnia paśla «pabočki» ŭžo abyšlisia joj u dziesiać miljonaŭ. I heta jašče nie kaniec. Ale ŭ takim vypadku, padličyła jana, usio roŭna tańniej vyjdzie prymać darahi bielhijski preparat zamiest ajčynnaha biaspłatnaha.

Jeŭrapiejskaje cenaŭtvareńnie maja siabroŭka śpiecyjalna nie vyvučała, roźnicu ŭ koštach nie viedała, prosta čuła niedzie, što ŭ Jeŭropie leki tańniejšyja, čym u astraŭku stabilnaści, dzie ŭsio — dziela čałavieka.

Ja pryviezła joj toj preparat razam z čekam, na jakim horda značyłasia «20 złotych» — heta značyć sto tysiač rubloŭ. Roŭna ŭ vosiem razoŭ tańniej, čym u Minsku. Pry tym, što jon i dla Polščy — impartny, nie na miascovaj farmaceŭtyčnaj fabrycy i nie na złotyja vyrableny.

Ja časta pryvožu svaim baćkam leki ź Litvy ci Polščy. Abo tyja, jakija ŭ pryncypie nie zavoziać u Biełaruś ni ŭ jakim vyhladzie, abo tyja, jakija kaštujuć tam u dva-try razy tańniej, čym tut. Roźnica i tak atrymlivajecca vielizarnaja, ale kab u vosiem razoŭ?.. Heta ŭžo zanadta nie tolki dla «kryštalnaha sasuda», sacyjalna-aryjentavanaha i načami nie śpiačaha ŭ kłopacie ab hramadzianach, ale navat dla staroj-pracentščycy, jakaja naohuł, kali ŭspomnić, nazaŭždy skončyła svajo lichviarstva pad udaram siakiery. Ale našy čynoŭniki siakiery nie bajacca (jany bajacca ŭłasnaha cieniu, ale heta zusim inšaja historyja). Jany viedajuć, što kali nie adzin, dyk inšy biełarus pryjdzie i kupić, tamu što ŭ jaho vybaru niama. Ci nie pryjdzie i nie kupić, a atrymaje svajo lhotnaje i chutka pamre ad sukupnaści pabočnych efiektaŭ, źniaŭšy ź dziaržavy biudžetnuju nahruzku pa vypłacie piensii.

Viadoma, čynoŭniki stajać da śmierci, śćviardžajučy, što ceny na impartnyja leki farmujucca vyklučna zychodziačy z kursu dołara. Dy jašče i apteki majuć prava stavić 30-pracentnuju nadbaŭku. Ale kurs dalara ŭ nas usio-taki pakul jašče nie 150 tysiač rubloŭ. Tak što niachaj nie prykryvajucca dalaram. Jaho kurs — nie sakretny dakumient, jakoha nichto nie bačyŭ. Jon, kurs hety, kožny dzień na lubym płocie visić i nijak nie prykryje prahnaść i podłaść biełaruskich čynoŭnikaŭ.

Tamu što navat kali vykazać zdahadku, što heta bielhijcy pakvapilisia i pryznačyli takuju kantraktnuju canu dla pakupnikoŭ za miežami Jeŭrasajuza, što choć śviatych vynoś, — ničoha ŭ hetaj viersii nie vytancoŭvajecca.

Tamu što jość jašče i Rasija, dzie hety ž preparat kaštuje 700 rubloŭ — nu tak, udvaja daražej, čym u Polščy, ale ŭ čatyry razy tańniej, čym u Biełarusi. Jość Ukraina, dzie jon kaštuje 250 hryŭniaŭ — u paŭtara razy daražej, čym u Polščy, ale ŭ piać razoŭ tańniej, čym u Biełarusi.

Dyk, značyć, heta ŭsio mižnarodnaja farmaceŭtyčnaja zmova suprać Biełarusi? Praklatyja insurhienty zadumali zžyć sa śvietu biełarusaŭ i potym zavałodać našymi biarozkami? A pa-inšamu i nie patłumačyš. Zrešty, biełaruskija čynoŭniki ničoha i nie sprabujuć tłumačyć. A navošta? Bijałahičny vid «biełarus abyjakavy» voźmie toje, što dajuć, i nie zadaść ni adnaho lišniaha pytańnia. Vałasy pavylezuć — značyć, tak i treba: heta ŭsiaho tolki ŭvasableńnie ŭ realnaść aniekdota pra ćvik u zadnicy. A bijałahičny vid «biełarus nazojlivy» vyśvietlić usie nastupstvy pryjomu taho ci inšaha preparata, razumiejučy, što na jaho zdaroŭje dziaržavie naplavać, zatym vyvučyć rynak z dapamohaj internetu, znojdzie znajomych, jakija ŭ bližejšy čas jeduć choć na zachad, choć na ŭschod, — i nie nabje biazdonnuju, ale dziravuju kišeniu tutejšych čynuš, a zrobić kuplu pa razumnaj canie. Naprykład, u toj ža Varšavie.

Darečy, pra Varšavu. Na minułym tydni ŭrad Polščy ŭchvaliŭ zakonaprajekt «75+», zhodna ź jakim hramadzianie starejšyja za 75 hadoŭ buduć atrymlivać biaspłatna nieabchodnyja im leki i miedycynskija vyraby. Śpis budzie zaćvierdžany da 1 vieraśnia, ale nie stanie kančatkovym, a budzie pašyracca.

U polskim Ministerstvie achovy zdaroŭja padličyli, što paśla ŭstupleńnia ŭ siłu hetaha zakona pažyłyja palaki buduć užo ŭ hetym hodzie vydatkoŭvać na leki na 40% mienš, čym raniej. A potym — i na 60%.

Polskija čynoŭniki ŭ paraŭnańni ź biełaruskimi — niejkija brydkija, ehaistyčnyja. Nie kab pra kłopat ab hramadzianach i biassonnych načach u dumkach ab nasielnictvie raspavieści — jany prahmatyčna tłumačać, što mnohija piensijaniery prosta nie kuplajuć darahija leki ŭ metach ekanomii, to bok pieraryvajuć lačeńnie abo prosta nie pačynajuć jaho, a ŭ vyniku — zachvorvajuć jašče bolš surjozna, i lačyć ich dziaržavie abychodzicca daražej.

Dyk niachaj lepš atrymlivajuć svaje leki biaspłatna — krainie ŭ vyniku tańniej vyjdzie.

Jakoje niečuvanaje nachabstva. Hetyja jeŭrapiejcy navat nie sprabujuć prykryvacca ščyrym, sa ślazoj, kłopatam pra ludziej — jany cynična ličać hrošy. I śmiejuć śćviardžać, što piensijaniery, jakija atrymlivajuć darahija leki biaspłatna, u rešcie rešt abyducca dziaržavie tańniej, čym piensijaniery, jakija hetyja leki kuplajuć za svoj košt. Nu choć by słova skazali pra toje, što radzima pamiataje ich pracoŭnyja podźvihi, choć by ściah vyviesili, choć by hanarovymi hramatami ŭznaharodzili, choć by paštoŭku da Pieršamaju. Dyk nie ž — sucelny cynizm, prahmatyzm i ehaizm. I jeŭrapiejskija piensijaniery, a taksama invalidy i chraničnyja chvoryja ŭ rešcie rešt pamruć ad nudy. Jany nie viedajuć, što žyćcio moža być zajmalnym kvestam, kali nie viedaješ, jakim nadpisam na ekranie skončycca čarhovaje naviedvańnie palikliniki abo apteki: «Win» abo «Game over».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0