Minsk i Bałonski praces: ci puskać dvoječnika ŭ kłas?

U 2015 hodzie ŭ Biełarusi jość šaniec jašče raz pasprabavać dałučycca da Bałonskaha pracesu.

Na siońnia jaho ŭdzielnikami źjaŭlajucca 47 krain, u tym liku Rasija, jakaja atrymała siabroŭstva ŭ 2003 hodzie, Azierbajdžan, Armienija, Hruzija, Ukraina (ŭstupili ŭ 2005 hodzie) i inšyja. Samym «maładym» ličycca Kazachstan (uklučany ŭ śpis u 2010 hodzie).

Zajaŭku na ŭstupleńnie Biełarusi ŭ Bałonski praces pavinny byli razhledzieć ministry adukacyi krain-udzielnic Jeŭrapiejskaj prastory vyšejšaj adukacyi na samicie ŭ Buchareście ŭ 2012 hodzie. Adnak «biełaruskaje pytańnie» było źniataje z paradku dnia. Pryčyna - Biełaruś nie vykonvaje takija asnoŭnyja pryncypy, jak akademičnaja svaboda, instytucyjnaja aŭtanomija i studencki ŭdzieł u kiravańni vyšejšaj adukacyjaj.

I voś ciapier, praz dva hady, mnohija z ekśpiertaŭ kanstatujuć: istotnych reformaŭ u adukacyi tak i nie adbyłosia. Dyk ci varta Jeŭropie pryniać Biełaruś u Bałonski praces, zapluščyŭšy vočy na niekatoryja nieadpaviednaści, u raźliku, što jana vypravicca pa chodu?

Andrej Łaŭruchin, były vykładčyk EHU, člen Hramadskaha Bałonskaha kamiteta ličyć — šancy jość:

— Navat niahledziačy na toje, što ŭsie prablemy, jakija raniej tarmazili ŭstupleńnie, zastalisia. Bo niekatoryja krainy Siaredniaj Azii i Zakaŭkaźzia, dzie aŭtarytarnaja sistema ŭ niečym jašče i bolš žorstkaja, čym u Biełarusi, źjaŭlajucca krainami-udzielnicami pracesu. Na moj pohlad, Biełaruś u 2015 hodzie moža tudy praskočyć.

Ale tut hałoŭnaje - nie sam fakt ustupleńnia, choć i heta davoli istotna (tamu što naša nieŭstupleńnie stała ŭžo lehiendarnym). Hałoŭnaje - što budzie paśla taho, jak… U tych ža Rasii, Kazachstanie, naprykład, u asnoŭnym na farmalnym uzroŭni ŭsio pryncypy, pracedurnyja momanty adpaviadajuć Bałonskim patrabavańniam. Ale kapni hłybiej - uźnikaje masa prablem. I asabliva z tym, što nazyvajecca «jeŭrapiejskimi kaštoŭnaściami». Tym nie mienš, jość pradčuvańnie, što ŭ 2015 hodzie Biełaruś moža ŭstupić u Bałonski praces. U pryncypie - pazityŭny krok. Ale jon moža stać novym etapam imitacyi.

I voś tut šmat što zaležyć ad akademičnaj supolnaści. Ci pahadzicca jano padyhryvać hetym imitacyjam, inicyjataram jakich budzie administracyja VNU i Ministerstva adukacyi? Prahłynuć usio toje, što padajecca jak univiersiteckaje samakiravańnie, kali rektaraŭ pryznačajuć?

Voźmiem mienavita hety pryncyp: vybarnaść kiraŭnikoŭ na administracyjnyja pasady. Rasija, da prykładu, u Bałonskim pracesie. Ale jość dźvie dziaržaŭnyja VNU, u jakich rektara pryznačaje prezident Rasii — Maskoŭski dziaržaŭny i Sankt-Pieciarburhski. Nie było abureńnia, nichto ź jeŭrapiejskich čynoŭnikaŭ nie staŭ pahražać, što parušajucca asnoŭnyja pryncypy i krainu mohuć vyklučyć z Bałonskaha pracesu - tamu što heta niemahčyma.

Heta značyć ŭstupleńnie ŭ Bałonski praces — sprava lahčejšaja, čym tyja istotnyja transfarmacyi i reformy, jakija, pa łohicy, pavinny adbycca paśla adabreńnia zajaŭki.

Palitołah Juryj Čavusaŭ taksama ličyć, što, viadoma ž, nijakaha značnaha prahresu ŭ refarmavańni sistemy adukacyi Biełarusi nie adbyłosia:

- Niedachopy, jakija adznačalisia ŭ jakaści padstaŭ dla papiaredniaha nieŭklučeńnia, zastalisia. Heta i tatalny dziaržaŭny kantrol za akademičnaj śfieraj, i adsutnaść akademičnych svabodaŭ, studenckaha samakiravańnia…

Ź inšaha boku, viadoma, što ŭ Jeŭropie jość ciapier nastroi na palapšeńnie adnosin ź Biełaruśsiu i, skažam tak, na intehracyju Biełarusi ŭ tyja jeŭrapiejskija sistemy, jakija nie źviazanyja z palityčnymi pytańniami, ale mohuć sadziejničać jeŭrapieizacyi Biełarusi. Kali my pahladzim, da prykładu, na śpisy prajektaŭ Mižnarodnaj techničnaj dapamohi, jakija niadaŭna zaćvierdžanyja ŭradam, to jakraz na bližejšyja dva hady kirunak na supracoŭnictva biełaruskaj sistemy adukacyi ź jeŭrapiejskimi ŭniviersitetami, i ŭ cełym adukacyjnyja prajekty dziaržaŭnaj skiravanaści atrymali davoli šmat finansavańnia za košt Mižnarodnaj techničnaj dapamohi. Heta śviedčyć, što jość entuzijazm jak z boku biełaruskich aficyjnych uładaŭ usio ž taki intehravać krainu ŭ Bałonski praces, nie refarmujučy sistemu adukacyi karennym čynam. Heta značyć, atrymać vyhady, nie straciŭšy kantrolu.

A z treciaha boku, u jeŭrapiejskich palitykaŭ pradčuvańnie, što pazityŭ u hetym kirunku moža stać toj viachoj, jakaja daść mahčymaść havaryć choć pra niejki pośpiech jeŭrapiejskaj palityki ŭ kirunku Biełarusi. Chaj nievialikim, ale dasiahnieńniem, jakoje zamienić saboj adsutnaść prahresu, naprykład, va Uschodnim partniorstvie, u dyjałohu pa madernizacyi.

U ramkach prajekta «Rieforum», jaki realizujecca Biełaruskim instytutam stratehičnych daśledavańniaŭ, refarmavańnie adukacyjnaj śfiery paznačana ŭ jakaści adnaho z dvuch pryjarytetaŭ dla pracy ekśpiertnych hrup.

Tak što ŭ nastupnym hodzie nas čakajuć cikavyja padziei. Ja prahnazuju, što sproba trapić u Bałonski praces budzie ŭdałaj. Krytyka krytykaj, ale ŭ pryncypie da jaje ŭžo nie buduć prysłuchoŭvacca, jak raniej.

Hałoŭny redaktar partała generation.by Jury Sidun taksama ličyć: ciapier dla Biełarusi abstaviny składvajucca vielmi ŭdała.

- U lubym vypadku, heta dobra, što Biełaruś dałučycca da jeŭrapiejskich tendencyj. Ale ŭsie ž razumiejuć: heta dekaracyja. Tym nie mienš chočacca vieryć, što niejkija pazityŭnyja zruchi buduć.

Mahčyma, z ustupleńniem pačniecca niejki impuls. Da prykładu, biełaruskija studenty, a taksama čynoŭniki ad adukacyi buduć bolš mieć znosiny ź jeŭrapiejskimi partniorami. Kali ciapier pahladzieć sajty biełaruskich navučalnych ustanoŭ, bolšaść kantaktaŭ zvodzicca da Rasii i da krain tak zvanaha «treciaha śvietu». Budziem spadziavacca, što ŭ vypadku dałučeńnia da Bałonskaha pracesu, prostych čałaviečych kantaktaŭ ź jeŭrapiejcami stanie bolš, i heta ŭ lubym vypadku pazityŭna.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0