50 litarataraŭ ustupili ŭ Sajuz biełaruskich piśmieńnikaŭ 4 krasavika. Heta symbaličny krok napiaredadni pracesu ŭ Viarchoŭnym sudzie, jaki 6 krasavika maje vyrašyć los najstarejšaj hramadzkaj arhanizacyi.
4 krasavika ŭ SBP byli pryniatyja jak aŭtary z hihanckim stažam dy žyćciovym dośviedam (akademik Radzim Harecki), tak i maładyja tvorcy (Rahnied Małachoŭski). Siarod novych «nabytkaŭ» Sajuzu piśmieńnikaŭ apynulisia tvorcy pakaleńnia, što pryjšło ŭ litaraturu ŭ 80-ja, ale tady nie adčuvała patreby ŭ Sajuzie, – Siarhiej Dubaviec i Taciana Sapač, siostry Halina j Iryna Dubianieckija. Ustupiŭ u sajuz dahetul pryncypova pazasajuzny historyk Anatol Sidarevič i kiraŭnik infarmahienctva BiełaPAN Aleś Lipaj, dla jakoha paezija – heta chobi. Dałučyŭsia da Sajuzu badaj uvieś sutnasna apalityčny «Bum-Bam-Lit».
Siarod novapryniatych litarataraŭ apynulisia i ludzi, jakija niamała vysiłkaŭ pakłali na zmahańnie z stvoranaj za stalinskimi časami piśmieńnickaj arhanizacyjaj. Čamu ciapier jany vyrašyli źmianić svajo staŭleńnie da Sajuzu piśmieńnikaŭ?
S.Dubaviec adkazaŭ ścisła: «Tamu što čas pryśpieŭ».
A.Sidarevič vykazaŭsia bolš razhornuta: «Hodzie ŭ 1985 ci 1986 Nił Symonavič mnie z trybuny piśmieńnickaha źjezdu prapanoŭvaŭ ustupać u Sajuz. A niabožčyk Alaksiej Hardzicki kazaŭ: rychtuj papiery. Ja jamu adkazaŭ: ja nie ŭstupaju ŭ arhanizacyi, stvoranyja Jazepam Visaryjonavičam, – u kałhasy i ŭ Sajuz piśmieńnikaŭ. U kałhas ja tak i nie ŭstupiŭ, kałhaśnikam nia staŭ. A Sajuz piśmieńnikaŭ užo pierastaŭ być arhanizacyjaj stalinskaj. U nas užo jość arhanizacyja paralelnaja, jakaja praciahvaje tradycyi Jazepa Visaryjonaviča. Ciapier toj samy čas, kali ŭžo treba ŭstupać».
Padtrymała hetaje mierkavańnie i T.Sapač: «Čas źmianiŭsia. U savieckija časy piśmieńnikam treba była niejkaja abarona, niejkija harantyi. A my ludzi, jakija nie chacieli ni ad koha niejkich harantyjaŭ. Ciapier ja razumieju, što pryjšoŭ toj čas, kali čym bolej miescaŭ, dzie ty možaš pakazać, što ty nie neŭtralny, – tym lepš. Ciapier heta – adno z tych miescaŭ, dzie možna skazać, što ty nie neŭtralny. U čas, kali Sajuz patrabuje abarony, ja chaču być jahonym siabram, bo jak siabar ja mahu jaho abaraniać».
Adam Voršyč
Kamientary