Галасаванне «супраць» на рэферэндуме аб аднаўленні перамоў пра ўступленне ў ЕС стала выразным палітычным сігналам Бруселю, што для ісландскага грамадства цяжар членства ў Еўрасаюзе пераважае яго выгады.
Ісландыя не будзе аднаўляць перамовы аб уступленні ў Еўрасаюз. На рэферэндуме 52,8% выбарцаў прагаласавалі супраць, 47,2% — за. Сам рэферэндум тычыўся не непасрэдна ўступлення ў ЕС, а аднаўлення перамоў, замарожаных у 2013 годзе.
Ісландыя і без таго цесна звязаная з Еўрасаюзам праз Еўрапейскую эканамічную прастору і Шэнген. Таму яе далучэнне магло б быць даволі простым. Аднак большасць выбаршчыкаў палічыла, што рызыкі для нацыянальнага суверэнітэту пераважваюць магчымыя выгоды.
Адной з галоўных тэм кампаніі стала рыбалоўства. Ісландцы асцерагаюцца, што пасля ўступлення ім давядзецца падпарадкоўвацца агульнай рыбалоўнай палітыцы ЕС і часткова страціць кантроль над адной з ключавых галін сваёй эканомікі. Таксама гучалі страхі наконт сельскай гаспадаркі і пашырэння паўнамоцтваў Бруселя ў эканамічнай палітыцы.
Нават рост напружанасці ў Арктыцы не змяніў настрою большасці. Прыхільнікі ЕС спасылаліся на заявы Дональда Трампа пра Грэнландыю і сцвярджалі, што сяброўства ў Саюзе дало б Ісландыі дадатковыя гарантыі. Але для выбарцаў гэтыя аргументы былі менш важнымі за жаданне захаваць самастойнасць.
Для Бруселя вынік стаў непрыемным сігналам. ЕС цяпер імкнецца ажывіць палітыку пашырэння. Уступленне багатай і стабільнай Ісландыі магло б паказаць, што сяброўства ў ЕС застаецца прывабным не толькі для краін Усходняй Еўропы.
У гэтым сэнсе ісландскае «не» нагадвае рашэнні Нарвегіі, якая двойчы — у 1972 і 1994 гадах — адхіляла ўступленне ў ЕС. Там таксама аднымі з галоўных прычын былі суверэнітэт і кантроль над рыбнымі рэсурсамі.
Пры гэтым вынік рэферэндуму не азначае, што ісландцы настроены супраць Еўропы. Хутчэй, яны лічаць цяперашнюю мадэль адносін з ЕС дастатковай і не хочуць адмаўляцца ад часткі нацыянальных паўнамоцтваў.
Замест парэшткаў Вітаўта за сцяной Віленскай катэдры знайшлі толькі кучу камянёў. Але ўлады Літвы гатовыя выдаткаваць на працяг пошукаў яшчэ 1,5 мільёна еўра3232
Каментары