21‑гадовая Алена разам з сяброўкамі правяла ў Непале тры тыдні: два тыдні яны хадзілі ў горы, яшчэ тыдзень жылі ў непальскіх вёсках. Уся паездка абышлася менш чым у $1300. Дзяўчына расказала Myfin.by, на чым можна зэканоміць у Непале і чаму маршрут вакол Анапурны падыходзіць нават пачаткоўцам.
«Я думала, што Непал — гэта занадта дорага і шалёна далёка»
Любоў да паходаў узнікла ў Лены яшчэ ў дзяцінстве і з захаплення паступова перарасла ў прафесію. Дзяўчына водзіць паходы і экскурсіі ад розных турфірм і марыць стаць гідам-правадніком у горных паходах. Непальскія Гімалаі таксама былі яе марай, але здаваліся недасяжнымі ў найбліжэйшай будучыні.
— Гэта не першае маё падарожжа: як гід я стажыравалася на Каўказе, з хлопцам ездзіла аўтаспынам у Карэлію і на Алтай — увогуле хачу адправіцца ў кругасветнае падарожжа аўтаспынам! Як бачыце, стараюся падарожнічаць бюджэтна, пакуль не зарабляю шмат. Калі бачыла ў рылсах відэа з Непала, не думала пра паездку ўсур'ёз: здавалася, што гэта занадта дорага і шалёна далёка.
Усё вырашыў выпадак. У лістападзе мінулага года сяброўкі прапанавалі Алене выгадную цану на авіябілеты — так запланаваны бюджэт паездкі зменшыўся з $1500 да $1300.
— Мы сачылі за пачаткам продажу білетаў са зніжкай: калі б не паспелі, замест $400 заплацілі б усе $600. Пералёты і візы сталі самай вялікай часткай выдаткаў. Агулам на іх сышло $788.
Білеты туды-назад у Індыю — $411 з багажом.
Білет Дэлі — Катманду ад Royal Nepal Airlines — $92,4.
Білет Катманду — Дэлі ад IndiGo — $162.
Віза ў Індыю — $41,5.
Страхоўка — €7 + €20.
Віза ў Непал — $50 на 30 дзён.
Чаму людзі едуць на Анапурну?
Пераход вакол Анапурны пад сілу нават пачаткоўцам, лічыць Алена, таму гэты маршрут такі папулярны сярод турыстаў.
— Кульмінацыя маршруту — перавал Таронг-Ла. Яго вышыня — 5416 метраў. Для параўнання: вяршыня Эльбруса — 5642 метры. Але калі для Эльбруса патрэбныя ледаруб, кошкі і страхоўка, то Таронг-Ла — пешы маршрут: мінімум рыштунку, вышыня пераносіцца лягчэй, у сезон клімат больш стабільны. Па дарозе ў кожнай вёсцы ёсць лоджыі — невялікія гатэлі для турыстаў, дзе ёсць ложкі і ежа.
Так проста дабрацца да Анапурны не атрымалася. Спачатку Алена з сяброўкамі прыляцелі ў Дэлі, адтуль — у Катманду. Таксі з аэрапорта да гатэля каштавала $5,6, дзве ночы ў гатэлі — $20 на траіх. Там дзяўчаты ўпершыню пазнаёміліся з гасціннасцю мясцовых жыхароў.
— На другі дзень з-за вялікай колькасці ўражанняў мы забыліся купіць ежу на вячэру і сняданак. Гэта стала праблемай: выходзіць трэба было а пятай раніцы. Вырашылі папрасіць дапамогі ў гаспадара. Спачатку ён разгубіўся, бо ніколі ў жыцці не гатаваў, а потым накрыў цэлы стол — і доўга адмаўляўся браць чаявыя. Прычым гатэль быў вельмі просты: шчыра кажучы, мы арыентаваліся толькі на цану. Нумар забраніравалі загадзя, але можна знайсці жыллё і на месцы.
У Катманду падарожніцы аформілі абавязковы дазвол на маршрут за $20, патрацілі $6,1 на ежу і купілі два газавыя балоны за $6.
— За ўсё плацілі наяўнымі: я нідзе, нават у гарадах, не бачыла тэрміналаў. Меншую частку грошай мянялі ў аэрапорце, большую — у горадзе: курс адрозніваўся прыкладна на 10 рупій.
«Гандлявацца — абавязковая частка культурнай праграмы»
Непальцы добрыя, ветлівыя і заўсёды імкнуцца дапамагчы, нават калі дрэнна размаўляюць па-англійску. Большасць ведае ўсяго некалькі англійскіх слоў — для паўнавартаснай размовы гэтага мала, але для «прывітанне — бывай» дастаткова.
— Гандлявацца з непальцамі — абавязковая частка культурнай праграмы. Улічвайце «падатак на белы твар», таму смела збівайце 10—20% ад цаны. У Катманду мы куплялі вятроўкі і пухавікі — прасцей і танней набыць іх на месцы, чым везці з Мінска. Два пухавікі і дзве вятроўкі ўдалося вытаргаваць за 10 тысяч рупій (65 даляраў) замест першапачатковых 16 тысяч (105 даляраў).
Вас будуць палохаць і пытацца: «Дзе яшчэ вы знойдзеце такія рэчы?» Дык вось — дзе заўгодна! І прадаўцы гэта ведаюць, таму ў рэшце рэшт згаджаюцца на зніжку. Але важна не паказваць зацікаўленасці, інакш цану могуць падняць удвая — праверана.
«Не згаджайцеся на вялікі аўтобус са зручнымі крэсламі»
З Катманду дзяўчаты адправіліся ў Бесісахару на аўтобусе — білет каштаваў $5. Адтуль на джыпе дабраліся да Саянга, адкуль пачынаўся маршрут вакол Анапурны.
— Мая асабістая парада — ездзіце на мясцовых мікрааўтобусах. Білет каштуе 700—900 рупій, а не 1200 (4,6 — 5 даляраў, а не 8), як на вялікі аўтобус, і дарога займае шэсць, а не дзесяць гадзін. У касе могуць угаворваць сесці ў вялікі аўтобус з «вялікімі зручнымі крэсламі» — важна не згаджацца і паказваць пальцам на маленькія маршруткі.
Білеты Алена раіць купляць у касах — у кіроўцы яны даражэйшыя на 250—300 рупій. Але часам выбару няма: за паездку на джыпах да месца старту яны плацілі па $10 з чалавека за паўтары гадзіны дарогі. Інакш да Анапурны не дабрацца.
«На гарбаце зэканомілі каля $80!»
— Паход заняў два тыдні. Раніцай мы выходзілі, увесь дзень былі ў дарозе і начавалі ў лоджыях. За дзень трацілі каля $13 на ложак, ежу і гарачую ваду. Асабліва сябе не абмяжоўвалі, але і не раскошвалі: напрыклад, не заказвалі шмат ежы, а бралі толькі самае неабходнае.
Чым вышэй падымаешся, тым менш плаціш. Ніжэй за 3000 метраў за пакой трэба плаціць, вышэй можна бясплатна спыніцца ў лоджыі, замовіўшы вячэру і сняданак.
— Дзякуючы гарэлкам мы добра зэканомілі на гарачай вадзе. Без гарбаты ў гарах холадна і сумна, таму п'еш яе пастаянна, але калі купляць у лоджыях, можна выдаткаваць цэлае багацце. Таму мы кіпяцілі ваду самі і проста куплялі пітную ваду — піць з крыніц у Азіі рызыкоўна. Так на гарбаце зэканомілі каля $80! Вада каштавала $7,1, прысмакі — $8,9, сурвэткі — $2, кава — $7,4. Агулам за час паходу патрацілі $160,4.
«Калі ў цябе нешта баліць — гэта ў любым выпадку горная хвароба»
Калі вышыня павялічылася з 3400 да 3700 метраў, у Алены пачалася горная хвароба, якую таксама называюць «гарняшкай».
— У кожнага яна праяўляецца па-рознаму: галаўным болем, млоснасцю, праблемамі са страўнікава-кішачным трактам, апатыяй — звычайна пакутуе самае ўразлівае месца. Таму людзям часта не раяць адпраўляцца ў горы з хворымі зубамі, — расказвае Алена. — У мяне «гарняшка» пагоршыла псіхалагічны стан. Яшчэ да паездкі я пачала хвалявацца з-за вышыні, а на месцы трывога толькі ўзмацнілася. Арганізм пачаў супраціўляцца пад'ёму — відаць, думаў, што памрэ «вось проста тут»: сэрца рэзка білася, балела галава. Я аднаўлялася дзень, а потым, выбіраючы паміж тым, каб спусціцца ў вёску ці паспрабаваць ісці далей, выбрала другое. Вярнуцца я заўсёды паспею!
Кульмінацыя маршруту
— На перавал пачалі падымацца амаль а пятай раніцы. Цемра, ліхтарыкі, вецер прабірае да касцей, вада ў бутэльцы замерзла, нос цячэ. Амаль а восьмай мы, радасныя і змёрзлыя, дабраліся да перавалу і разам з іншымі падарожнікамі падзялілі шакаладку ў доміку на вяршыні.
Адна з распаўсюджаных памылак — думаць, што з перавалу адкрываецца захапляльны від, кажа Алена. Насамрэч ужо па дарозе вакол Анапурны адкрываюцца цудоўныя краявіды, і пейзажы Гімалайскага хрыбта там значна прыгажэйшыя.
— Памятаю, як на чацвёрты дзень шляху мы ўпершыню ўбачылі Анапурну, — у мяне адняло мову.
А наверсе — дробныя камяні, снег, чайны домік з бярвення, пастамент. Але на перавал ідуць не дзеля відаў: калі дайшоў — значыць, здолеў падняцца на такую вышыню!
Таронг-Ла не завяршае маршрут, але часта становіцца апошнім пунктам перад спускам у гарады.
— Унізе нас чакаў Муктынатх — паломніцкі горад, куды многія прыходзяць, нават не ставячы за мэту падняцца на Таронг-Ла. Але пасля двух тыдняў спакою і цішыні знаходзіцца ў Муктынатху складана: там занадта пыльна, людна і шумна. Таму мы адразу паехалі ў Кагбені — усяго 10 кіламетраў розніцы, але там значна цішэй.
«Інтравертам можа быць цяжка»
Не пазнаёміцца з людзьмі падчас паходу па Непале — вельмі складаная задача, прызнаецца Алена. Ды і не заводзіць знаёмстваў цяжка: пасля дня ў дарозе вельмі хочацца з кімсьці падзяліцца ўражаннямі ад маршруту.
— У Непал едуць людзі з усяго свету: мы пасябравалі з французам, аўстралійцам, немцам, палякам, сустракалі англічан і ізраільцян. Маршрут адзін, усе ходзяць па адных і тых жа пунктах, таму некалькі разоў перасякаешся з людзьмі і паспяваеш пасябраваць. З непальскім гідам мы чатыры дні ішлі адным маршрутам, а потым зусім выпадкова сустрэліся ў Кагбені — ён пачаставаў нас гарбатай масала, гэта сапраўды шчодры жэст.
«Калі не купляць сувеніры і не браць багаж, можна зэканоміць пару соцень долараў»
З улікам усіх выдаткаў, у тым ліку $150 на сувеніры, Алена ўклалася ў $1280 за тры тыдні.
Білеты і візы — $788,4.
Выдаткі ў Катманду перад пачаткам паходу (рыштунак, жыллё, ежа, дазвол на маршрут) — $75,4.
Паездкі да месца старту — $30,2.
Выдаткі падчас паходу — $160,4.
Выдаткі ў гарадах пасля паходу (ежа, жыллё, наведванне цікавых месцаў) — $88,5.
Сувеніры — $120.
Не запісала, але патраціла — $17,5.
Дзяўчына ўпэўненая, што з цяперашнімі ведамі магла б зэканоміць яшчэ больш.
— Ва ўсім сябе абмяжоўваць таксама не варта. Пасля спуску з Анапурны мы падарожнічалі па гарадах: заходзілі ў кавярні і на фруктовыя фермы, куплялі свежавыціснутыя сокі — літр каштаваў 200—400 рупій ($1,30—2,61) у залежнасці ад фрукта. У Катманду, як і належыць, наведалі Сваямбунатх — храм малпаў ($1,3 для турыстаў), Пашупацінатх — храмавы комплекс Шывы ($6,8). Абодва месцы абавязкова варта наведаць!
Каб зэканоміць, Алена раіць ехаць толькі з ручной паклажай, а рыштунак купляць у турыстычных гарадах. Спальны мяшок і палатку дакладна можна выкрасліць са спіса: спальны мяшок не спатрэбіўся нават на вышыні 4800 метраў у неацяпляльных лоджыях. Палатка эканоміі не дасць, затое прынясе лішнія клопаты.
— Не абавязкова купляць дарагі рыштунак: гэта не альпінізм, а пешы маршрут, таму на рыштунку можна спакойна эканоміць і ні пра што не шкадаваць. Тая самая куртка, якую мы вытаргавалі за пару долараў, дапамагла мне перайсці перавал, потым спатрэбілася на Эльбрусе, і я ўпэўненая, што будзе радаваць мяне і далей. Укласціся ў $100 за ўвесь камплект рыштунку больш чым рэальна — дзе яшчэ вы знойдзеце такія цэны?
Адправіцца ў Непал пад сілу нават пачаткоўцу, упэўненая Алена. Проста трэба надаць час і сілы падрыхтоўцы.
— Лепш, каб у вас быў хоць нейкі досвед арганізацыі самастойнага падарожжа, не абавязкова паходнага, каб вы не разгубіліся на месцы. Для самога паходу спецыяльных турыстычных навыкаў не трэба — базавай фізічнай падрыхтоўкі будзе цалкам дастаткова. Насіць заплечнік можа быць нязвыкла, але можна скарыстацца паслугамі насільшчыкаў. Аднак трэба памятаць, што гэта ўсё ж паход: часам мы ўцякалі ад камянёў, якія падалі, слізгалі па снезе, цярпелі дождж. Але прыгожых відаў і крутых уражанняў было значна, значна больш.
Гэты маршрут максімальна прыязны да пачаткоўцаў. Калі мэта — падарожнічаць бюджэтна, гэта цалкам магчыма. Калі хочацца камфорту — можна знайсці лоджыі з ложкамі з падагрэвам, скарыстацца паслугамі насільшчыкаў і многімі іншымі рэчамі, якія робяць падарожжа прасцейшым.
У 2020 годзе ябацька Аміна «актыўна галасавала» за Лукашэнку. А цяпер не разумее, чаму родная маці на яе данесла, а міліцыя затрымала33
Каментары
мала вам ахвярау́ у Грузіі ды расеі ?