ЕГУ — «экстрэмісцкая арганізацыя». Што цяпер рабіць студэнтам і выпускнікам? І што ім пагражае?
Праваабаронцы не раяць ехаць у Беларусь і выпускнікам. У канале, блізкім да Міністэрства адукацыі, кажуць, што за старыя дыпломы чапаць нікога не будуць.
14 красавіка стала вядома, што Вярхоўны суд прызнаў Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт «экстрэмісцкай арганізацыяй». Што гэта азначае і што цяпер пагражае людзям, якія тым ці іншым чынам звязаныя з гэтай ВНУ?
На гэты момант у Беларусі налічваецца 345 «экстрэмісцкіх фармаванняў» і 7 «экстрэмісцкіх арганізацый». У чым прынцыповая розніца між імі, незразумела. Тым больш што Беларускі расследавальніцкі цэнтр і выданне «Люстэрка» лічацца і фармаваннямі, і арганізацыямі адначасова.
Тэхнічнае адрозненне ў тым, што «экстрэмісцкія фармаванні» абвяшчаюцца рашэннямі КДБ і МУС, а «экстрэмісцкія арганізацыі» — рашэннем Вярхоўнага суда. Але ўсе ідуць яны адным пералікам са скразной нумарацыяй.
Тэарэтычна да ўдзельнікаў «экстрэмісцкай арганізацыі» — у тым ліку ЕГУ — не павінен прымяняцца артыкул 361‑1 Крымінальнага кодэкса (Стварэнне экстрэмісцкага фармавання альбо ўдзел у ім). Аднак і без гэтага хапае артыкулаў, якія можна было б прыпісаць любому датычнаму да ЕГУ:
- 361‑2 (фінансаванне экстрэмісцкай дзейнасці)
- 361‑4 (садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці)
- 361‑5 (праходжанне навучання ці іншай падрыхтоўкі для ўдзелу ў экстрэмісцкай дзейнасці).
Усе яны дапускаць у тым ліку і тэрмін у калоніі. Максімум — 7 гадоў.
ЕГУ пакуль не каментуе сітуацыю.
Вось што лічыць па гэтай тэме «Вясна»:
«Да нядаўняга часу экстрэмісцкімі прызнаваліся выключна інфармацыйныя матэрыялы ўніверсітэта. Гэта азначала рызыку адміністрацыйнай адказнасці, напрыклад, суткі арышту за рэпост публікацыі з сацыяльных сетак ЕГУ. Цяпер сітуацыя кардынальна пагоршылася: новы статус цягне за сабой пагрозу атрымання рэальных крымінальных тэрмінаў.
Важна разумець, што гэтыя рызыкі ў роўнай ступені тычацца ўсёй акадэмічнай супольнасці: цяперашніх студэнтаў, выпускнікоў, адлічаных навучэнцаў, а таксама выкладчыцкага складу і адміністрацыі. Галоўная пагроза крыецца ў крымінальным пераследзе па артыкулах за спрыянне экстрэмісцкай дзейнасці па артыкуле 361‑4 КК і яе фінансаванне па артыкуле 361‑2 КК.
Акрамя таго, неабходна ўлічваць трывожную дынаміку 2025 і 2026 гадоў. У гэты перыяд зафіксаваны сур'ёзны рост колькасці спроб вярбоўкі студэнтаў і прамых пагроз у сацыяльных сетках, пераважна з боку супрацоўнікаў беларускіх спецслужбаў.
Галоўная і настойлівая рэкамендацыя: усім, хто мае ці калі-небудзь меў дачыненне да ўніверсітэта, варта ўстрымацца ад паездак у Беларусь. Рызыка крымінальнага пераследу абсалютна рэальная і тычыцца кожнага.
Трэба правесці жорсткі аўдыт сваёй лічбавай гігіены: цалкам схаваць або выдаліць любыя згадкі пра навучанне/працу ў ЕГУ з публічных профіляў, пачысціць гісторыю перапісак і фотаархівы, адпісацца ад старонак універсітэта са сваіх асноўных акаўнтах. Ні пры якіх абставінах не варта ўступаць у дыялог з падазронымі акаўнтамі, якія прапануюць «вырашыць пытанне» або пагражаюць наступствамі», — гаворыцца ў каментары, падрыхтаваным для «Нашай Нівы».
Па тэме выказаліся і ўлады, праўда, пакуль даволі крыва: малапісьменным допісам (у якім блытаюцца экстрэмісцкія «фармаванні» і «арганізацыі») у памыйным канале «ЖС. Адукацыя», блізкім да Міністэрства адукацыі. Цяжка зразумець, колькі ў гэтым допісе асабістага меркавання адміністратараў, а колькі рэальнага тлумачэння таго, як улады плануюць дзейнічаць далей.
«Цяпер сам факт узаемадзеяння з ВНУ, рэпосты інфармацыі пра яго, уваход у сацыяльныя сеткі, не кажучы ўжо пра паступленне, будуць кваліфікавацца паводле артыкулаў аб удзеле ў экстрэмісцкім фармаванні.
Тыя, хто мае дыпломы ЕГУ папярэдніх гадоў, але не здзяйсняў злачынстваў, НЕ будуць аўтаматычна прыцягнутыя да крымінальнай адказнасці. Аднак пасля ўступлення ў сілу рашэння Вярхоўнага суда навучанне і атрыманне дыплома можа кваліфікавацца паводле арт. 361-5, 361-1, 361‑4 КК РБ. Забараняецца таксама распаўсюджванне сімволікі, публікацый ЕГУ і гэтак далей».
Каментары