Любыя спробы нармалізаваць адносіны з Лукашэнкам будуць упірацца ў адну вялікую праблему
На чарговай сустрэчы з Лукашэнкам 19 сакавіка Джон Коўл закрануў пытанне аб спыненні новых арыштаў: маўляў, вызваляем 10 чалавек — а яны арыштоўваюць яшчэ 10. Але гэта не адзінае пытанне, якое будзе ўзнікаць пры спробе нармалізаваць адносіны з Лукашэнкам.
Старых выпусціць — новых не саджаць
Пытанне Коўла важнае і лагічнае, бо інакш сітуацыя можа пераўтварыцца ў бізнэс па гандлі закладнікамі.
Без спынення крымінальнага палітычнага пераследу ўнутры краіны колькасць палітвязняў у Беларусі не будзе нулявой, працэс можа стаць бясконцым.
Аднак пры цяперашнім тэмпе сапраўды можна ўявіць сітуацыю, калі, напрыклад, пры канцы 2026 года палітвязняў у Беларусі не застанецца. Ці прынамсі іх колькасць будзе вымярацца адзінкамі, а не сотнямі.
Нуль палітвязняў не роўна нуль рэпрэсій
Тым не менш нават нуль палітвязняў не будзе азначаць сапраўднай адлігі з поўнай амністыяй. Пры Лукашэнку вяртанне ва ўмоўны 2019 год абсалютна немагчымае. Ніякіх незалежных СМІ, НКА, апазіцыі і іншых прыкмет дэмакратыі быць не можа.
Аднак, прынамсі з боку Штатаў, цяпер вымалёўваюцца новыя чырвоныя рысы, сутнасць якіх — не псаваць жыццё суседзям і не праводзіць масавых рэпрэсій.
Магчыма, з часам рэжым Лукашэнкі сапраўды можа быць здольны прытрымлівацца такіх умоў у абмен на зняцце санкцый і нармалізацыю адносін. Але на гэтым трэку ў любым выпадку ўзнікне праблема — чарговыя выбары.
Правядзенне сумленных выбараў — гэта 100% гарантыя краху для рэжыму. Таму ніякіх сапраўдных выбараў пры ім не будзе, і гэта разумеюць усе: ад людзей унутры сістэмы да амерыканцаў.
І гэта і ёсць тая праблема, з якой мусіць сутыкнуцца любы, хто цяпер гатовы на нармалізацыю адносін з афіцыйным Мінскам.
Пытанне правядзення сумленных выбараў (лічы — адыход Лукашэнкі ад улады) — гэта тое, што рэжым не гатовы абмяркоўваць.
Выбары новыя, праблемы старыя
Калі нейкая краіна ідзе на нармалізацыю адносін з рэжымам Лукашэнкі, то праз некалькі гадоў — у 2030‑м — яны сутыкнуцца з гэтай дылемай: як выбудоўваць адносіны з кіраўніком краіны, які працягвае ўтрымліваць уладу выключна праз фальсіфікацыю, знішчэнне апазіцыі і рэпрэсіі.
Атрымліваецца, што ў такім ключы стаўленне да Беларусі можа пайсці па туркменскім, таджыцкім або азербайджанскім сцэнарыі, калі ва ўладзе знаходзіцца аўтарытарны лідар, а свабодныя СМІ і апазіцыя адсутнічаюць або прадстаўлены вельмі абмежавана. У краіне ёсць пэўная колькасць палітвязняў, але кіраўнікі не ізаляваныя ад цывілізаванага свету.
І тут галоўнае адрозненне Лукашэнкі ў тым, што ён не толькі ўзурпіраваў уладу, выціснуў СМІ і цалкам знішчыў апазіцыю. Ён сваімі дзеяннямі не дае спакойна жыць суседнім краінам ЕС, а ў 2022 годзе яшчэ і надаў тэрыторыю краіны для нападу на Украіну.
Як нармалізоўваць адносіны з такім бэкграўндам — пытанне, якое не мае простых адказаў і якое непазбежна паўстане з новай сілай адразу пасля чарговай імітацыі выбараў.
У 2020 годзе ябацька Аміна «актыўна галасавала» за Лукашэнку. А цяпер не разумее, чаму родная маці на яе данесла, а міліцыя затрымала32
Каментары
Для Масквы ня мае значэння будзе Лукашэнка з тысячамі палітвязняў ці з дзясяткам.
У ідэале ім патрэбны Лукашэнка без санкцыяў і рукапаціскальны ў свеце. Над гэтай задачай шчыруе агент Краснов - спрабуе цягнуць бегемота з балота. Коул не хавае свайго іміджмейкерства: "Ты ж глядзі, новых не садзі, а то ў нас нічога не атрымаецца".
2030 год непоадказальна далёка, а тыя хто тут і цяпер цягнуць "бегемота з балота" ані на каліва не пераймаюцца правамі чалавека, законнасцю і пераемнасцю ўлады.
Людзі, якія на радзіме арганізавалі штурм Белага Дома будуць рупіцца пра законнасць за акіянам?
Трамп не разумее і не цэніць правы чалавека, дэмакратыю, справядлівасць у войнах.
2. "Нуль палітвязняў не роўна нуль рэпрэсій". Даўно гэта кажу. Праваахоўнікам, СМІ, прадстаўнікам беларусаў у эміграцыі трэба змяніць арыентацыю на "лічыльнік палітвязняў" як маркер рэпрэсій.
І гэта трэба рабіць яшчэ ўчора. (Адаптацыя - прыкмета інтэлекту.) Па-першае, рэпрэсіі больш за год у "ціхай" стадыі, не афішуюцца. Па-другое, яны змяняюцца: шмат "хатніх хімікаў", якія фармальна не "зняволеныя", але ўсё роўна ахвяры рэпрэсій.