Што пыталіся ў сваякоў палітвязняў, якіх масава затрымлівалі ўчора? І пры чым тут «Едастаўка»
Па ўсёй Беларусі 23 студзеня прыйшлі з ператрусамі мінімум да 84 чалавек, гэта сваякі палітвязняў і былыя палітвязні. Некаторыя з іх застаюцца за кратамі, некаторых вызвалілі. Што звязвала ўсіх гэтых людзей? Наколькі нам вядома, большасць з іх атрымлівала дапамогу ад ініцыятывы IneedHelp.
Гэты праект дапамагаў ахвярам палітычных рэпрэсій простым чынам — для сем’яў палітвязняў, якія апынуліся ў цяжкай фінансавай сітуацыі, неабыякавыя беларусы замаўлялі прадукты. Для гэтага выкарыстоўвалася «Едастаўка» — папулярны сэрвіс «Еўраопта». Кур'еры кампаніі развозяць кліентам замоўленыя тавары. Аплаціць замову можна пры атрыманні прадуктаў, а можна і загадзя, у інтэрнэце.
Падчас допытаў у людзей перадусім пыталіся, ці атрымлівалі яны нешта праз дастаўку «Еўраопта» і хто аплачваў гэтыя прадукты. Пра гэта «Нашай Ніве» стала вядома ад некалькіх крыніц.
Натуральна, атрыманне прадуктаў не забаронена заканадаўствам — нярэдкая сітуацыя, калі дзеці з-за мяжы замаўляюць прадукты сталым бацькам.
Але тыдзень таму ініцыятыву IneedHelp прызналі «экстрэмісцкім фармаваннем». І цяпер людзям пагражаюць крымінальнымі справамі за «ўдзел» у дзейнасці фармавання. У залежнасці ад адказаў на пытанні спецслужбістаў некаторым нібыта прапануюць перайсці з падазраваных у сведкі. Відавочцы адзначаюць, што людзей у КДБ завозілі дзясяткамі.
Як сілавікі маглі выйсці на атрымальнікаў дапамогі? Найхутчэй, стваральнікі IneedHelp ажыццяўлялі аплату ў «Едастаўцы» сваёй банкаўскай карткай (адной ці некалькімі). Яна была небеларускай, таму аперацый па рахунку спецслужбісты ўбачыць не маглі.
Але з тэхнічнага пункта гледжання зусім нескладана вылічыць тыя сотні ці тысячы замоваў, зробленых з аднаго акаўнта (ці нават некалькіх) і аформленых па адрасах пражывання сем'яў палітвязняў.
Гэта аперацыя магла праводзіцца як праз запыт у «Еўраопт», так і праз банкаўскія механізмы.
Паводле статыстыкі на сайце IneedHelp, праект агулам сабраў $1,55 мільёна, была адпраўлена 15 161 прадуктовая дапамога.
Замест парэшткаў Вітаўта за сцяной Віленскай катэдры знайшлі толькі кучу камянёў. Але ўлады Літвы гатовыя выдаткаваць на працяг пошукаў яшчэ 1,5 мільёна еўра3232
Каментары
Все государственное может и будет быть использовано против граждан. Выход один - прямые персональные контакты по старинке. Или системы, не контролируемые государством. По крайней мере таким.