Hary Kumaniecki. Čarna-horyja, Bieła-ruś (Kamentar tydnia)

Kamentar tydnia

Čarna-horyja, Bieła-ruś

Hałoŭnaja tema minułaha tydnia ŭ Biełarusi — lichamankavaja intehracyjnaja aktyŭnaść režymu Łukašenki. Tut i apytańni hramadzkaj dumki, dzie amal usie — za dałučeńnie da Rasiei, i zajavy Jarmošynaj pra hatovaść da referendumu «choć zaŭtra», i pajezdki tudy-siudy vysokaha čynavienstva, i prajekty sajuznych damovaŭ, i parlamenckija asamblei... Usiaho, jak toj kazaŭ, nie pieraličyć. Da 20 lipienia, kali skančajecca termin lehitymnaści Łukašenki, treba za luby košt «uvajści ŭ Rasieju» ŭ niejkim novalehitymnym vyhladzie. Adsiul takaja palityčnaja haračka ŭ takija śpiakotnyja dni. Pieršy prezydent RB užo nie vytrymlivaje i pačynaje pałochać rasiejskich parlamentaroŭ, što kali j nadalej buduć marudzić, jon pavierniecca da Zachadu. Piatničny vystup Łukašenki śviedčyć nia tolki pra toje, što ŭ PPRB zdali nervy, ale j pra sproby padleścić Zachadu, kab toj źmiakčyŭ svaju dumku pra nielehitymnaść režymu paśla 20-ha. Adnak, u kožnym razie, usio heta hučyć, jak drenna prychavanaja ahonija. Bo Łukašenka kali nie razumieje, dyk adčuvaje, što jahonaj uładaj rasparadžajecca zusim nia jon. I ŭsio, što jon ahučvaje, pradumana i pramoŭlena ŭ Kramli.

Rasiejskija žurnalisty apošnim časam aktyŭna ŭvodziać u svoj palityčny leksykon novaje kliše: «varyjant Miłošaviča». Pad im razumiejecca nastupnaje: rasiejski palityčny bamond padazraje svajho prezydenta Jelcyna dy jahonuju siamju ŭ sprobie ŭzurpavać «praces intehracyi» Rasiei j Biełarusi. U jakaści analaha pryvodzicca ŭzor Sajuznaje Juhasłavii, a mienavita złučeńnia ŭ 1994 hodzie Čarnahoryi j Serbii ŭ adzinuju dziaržavu. Akurat u toj čas skančaŭsia termin lehitymnych paŭnamoctvaŭ Miłošavaiča jak prezydenta Serbii. I dziela taho, kab utrymać uładu jašče, na niapeŭny j vialiki termin, jon padbuchtoryŭ tahačasnaje kiraŭnictva Čarnahoryi na «bracki sajuz»... U vyniku Miłošavič nia tolki praciahnuŭ svaje ŭładnyja paŭnamoctvy, na vyšejšaj pasadzie, ale i ŭniknuŭ kary za hienacyd u Bośnii.

A što atrymała Čarnahoryja, da jakoje rasiejskaja žurnalistyka prykleiła jarłyk — «prazachodniaja»?..

Faktyčnuju akupacyju serbskimi vojskami, mižnarodnuju blakadu, jakaja baluča ŭdaryła pa hetym niekali turystyčnym rai, tysiačy ŭciekačoŭ z Bośnii j Kosava, a ŭ dadatak nataŭskija bambiožki, niahledziačy na ŭsie antymiłošaŭskija eskapady čarnahorskaha kiraŭnictva. I ciapier užo pozna rvać na sabie vałasy, padličvać straty, płakać pra svaju niezaležnaść.

Siońnia lubyja sproby Kramla farsavać padziei ź inkarparacyjaj Biełarusi razhladajucca ŭ palityčnych dy žurnalisckich kołach Rasiei nia jnakš, jak u kantekście «varyjanta Miłošaviča» — jak zaduma «praciahnuć» palityčnaje žyćcio Jelcyna paśla 2000 hodu ŭ jakaści hałavy biełaruska-rasiejskaha kientaŭra. I tady ŭžo mała chto zhadaje takija epizody jelcynskaj bijahrafii, jak Biełavieskaja pušča ci haniebnaja paraza ŭ kryvavaj čačenskaj vajnie.

U časie apošnich supolnych vajskovych vučeńniaŭ «Zachad 99», pavodle aficyjnaje infarmacyi, adpracoŭvalisia sposaby adbivańnia pavietranaje ataki NATO na vypadak napadu aljansu na terytoryju Biełarusi. Ale inšyja krynicy, naprykład, litoŭskija, śćviardžajuć, što heta była repetycyja napadu na «adnu ź nienazvanych» krainaŭ Bałtyi. Paśla hetaha stanovicca zrazumiełym, čamu litoŭcy «nie zaŭvažajuć» biełaruskich prablemaŭ. Jany naohuł nie zvažajuć na Biełaruś, viedajučy, chto tam sapraŭdny haspadar, jaki ŭ sapraŭdnaści «nia tam».

Adnak, intaresy Jelcyna paŭsiudna, u tym liku ŭ Biełarusi, mohuć być tarpedavanyja znutry, rasiejskimi pretendentami na maskoŭski pasad. Ź inšaha boku, u cara Barysa siońnia brakuje srodkaŭ na rašučuju inkarparacyju Biełarusi. Voś jon i prytarmažvaje abjadnańnie, jak kazyrnuju kartu na budučyja prezydenckija vybary ŭ Rasiei. I tamu, nasupierak bravadzie Miensku, rasiejski vice-premjer razvodziŭ rukami j kazaŭ žurnalistam, što «razmovy pra stvareńnie ŭnitarnaje dziaržavy nie viadziecca», roŭna ž jak niama j razmovy pra «abmiežavańnie suverenitetu dźviuch krainaŭ i abjomu paŭnamoctvaŭ ich prezidentaŭ».

Kali ž Jelcyn usio ž znojdzie hrošy na intehracyjnyja cacki dla svajho płaksivaha mienskaha ŭtrymanca, dyk tolki dziela taho, kab utrymacca samomu, na prykładzie Miłošaviča. Čarna-horyja i Bieła-ruś padzielać los. Zamiest mirnaha j zamožnaha jsnavańnia nas buduć čakać tolki hańba j čužaja vajna. Bo čym skončyŭsia «varyjant Miłošaviča» ŭ Juhasłavii ŭžo viadoma... Dałučeńnie ž da biełaruska-rasiejskaha sajuzu jašče j Juhasłavii daść mahčymaść schavacca za kramloŭskimi murami j vajennym złačyncam, jakija daviali Bałkany da kryvavaj dramy. Niama sumnievu, što ichny «varyjant» pryjdziecca daspadoby i tym, chto prajhraŭ prydniastroŭskuju, karabachskuju dy čačenskuju kampanii. Maštaby revanšyzmu ŭ miežach hetkaha traistaha źviazu buduć nieabmiežavanyja, pra što i zaśviedčyli vučeńni «Zachad 99»...

Hary Kumaniecki