«My pakłapocimsia pra toje, kab ludzi mahli heta ŭbačyć, kab heta było dastupna hramadskaści», — zajaviŭ kiraŭnik Pientahona
Ministr abarony ZŠA Pit Chiehset zajaviŭ, što hramadskaść zmoža nazirać za pakarańniem śmierciu Nidała Malika Chasana, byłoha vajskovaha psichijatra armii ZŠA, jaki ŭ 2009 hodzie zabiŭ 13 biazzbrojnych amierykanskich vajskoŭcaŭ na vajskovaj bazie Fort-Chud u štacie Techas. Pradstaŭnik Ministerstva abarony ZŠA paćvierdziŭ heta ŭ intervju Bi-bi-si.
Raniej prezident ZŠA Donald Tramp rasparadziŭsia pryvieści ŭ vykanańnie śmiarotny prysud Chasanu.
«My pakłapocimsia pra toje, kab ludzi mahli heta ŭbačyć, kab heta było dastupna hramadskaści, — zajaviŭ kiraŭnik Pientahona Pit Chiehset u čaćvier. — Bo ludzi pavinny razumieć, što za takimi dziejańniami iduć surjoznyja nastupstvy».
U intervju kansiervatyŭnamu telekanału Real America's Voice Chiehset zajaviŭ, što Chasana «rasstralajuć. Tak i pavinna być».
Pakarańnie śmierciu zapłanavanaje na 3 śniežnia ŭ Fort-Chudzie, štat Techas.
Heta budzie pieršaja vajennaja ekziekucyja praz rasstreł z časoŭ zakančeńnia Druhoj suśvietnaj vajny.
Chasan ździejśniŭ napad na bazie Fort-Chud za niekalki tydniaŭ da taho, jak jon i jahonyja kalehi pavinny byli adpravicca na słužbu ŭ Afhanistan. Jon adkryŭ ahoń pa vajskoŭcach u pierapoŭnienym miedycynskim centry, dzie sałdaty čakali miedycynskich ahladaŭ i vakcynacyi.
Na sudzie Chasan paprasiŭ prabačeńnia za «ŭsie pamyłki». Padčas vajennaha trybunała ŭ 2013 hodzie Chasan, jaki vyznaje isłam, zajaviŭ, što, na jaho dumku, abaraniaŭ musulman i talibaŭ u Afhanistanie.
U sučasnaj historyi niama precedentaŭ publičnaha pakarańnia śmierciu, zajaviŭ Džon Miłs, juryst, jaki pracuje ź ludźmi, asudžanymi da śmiarotnaha pakarańnia.
«Mnie zdajecca, heta zadumana jak hrateskavaje vidovišča, — skazaŭ jon. — Heta biesprecedentnaje rašeńnie ŭ sučasnuju epochu, i jano prymajecca ŭ pravavoj situacyi ź niavyznačanym statusam».
Zhodna z vajennym zakanadaŭstvam, vykanańnie vajennaha śmiarotnaha prysudu patrabuje adabreńnia prezidenta ZŠA. Dla dalejšaha prasoŭvańnia spravy taksama nieabchodny apielacyjny razhlad, padčas jakoha vyšejšy sud praviaraje rašeńnie i paćviardžaje jaho zakonnaść.
Apielacyjny praces pa spravie Chasana jašče nie zavieršany, zajaviŭ Miłs. Pavodle jaho słoŭ, Chasan, vierahodna, budzie damahacca pierahladu prysudu i pakarańnia ŭ fiederalnym sudzie, jaki, chutčej za ŭsio, prypynić vykanańnie prysudu.
Miłs skazaŭ, što byŭ by ździŭleny, kali b pakarańnie ŭsio ž adbyłosia.
«Sproba arhanizavać pramuju tranślacyju rasstrełu — heta nie što inšaje, jak sproba pryciahnuć uvahu z boku administracyi Trampa. Naŭrad ci heta adbudziecca, a tym bolš pryniasie choć niejkaje padabienstva spraviadlivaści», — dadaŭ jon.
U niekatorych štatach praduhledžana taja ci inšaja forma publičnaha nazirańnia za vykanańniem śmiarotnych prysudaŭ. U mnohich štatach prysutnaść žurnalistaŭ abaviazkovaja, a asudžany moža zaprasić śviedkaŭ. U inšych štatach zvyčajnym hramadzianam taksama dazvalajecca dobraachvotna prysutničać pry vykanańni śmiarotnaha prysudu ŭ jakaści śviedkaŭ.
Adnak «pramoj tranślacyi pakarańnia śmierciu nikoli nie było», — adznačaje Debara Dena, prafiesarka prava ŭ Fordemskim univiersitecie, jakaja vyvučaje mietady pakarańnia śmierciu ŭ ZŠA.
Pavodle jaje słoŭ, pry arhanizacyi pramoj tranślacyi nieabchodna ŭličvać uzrostavyja abmiežavańni, a taksama toje, ci nie budzie takaja tranślacyja parušać praviły internet-płatformy, na jakoj jaje pakažuć.
Pakul niezrazumieła, dzie mienavita možna budzie pahladzieć pramuju tranślacyju.
Apošniaje vajennaje pakarańnie śmierciu ŭ armii ZŠA adbyłosia ŭ 1961 hodzie.
Tady amierykanskaha radavoha paviesili paśla taho, jak jaho pryznali vinavatym u zhvałtavańni 11‑hadovaj aŭstryjskaj dziaŭčynki. Pakarańnie było sankcyjanavanaje tahačasnym prezidentam Duajtam Ejzienchaŭeram i adbyłosia, niahledziačy na prośbu siamji paciarpiełaj ab pamiłavańni, jakuju jana nakiravała jaho pierajemniku Džonu Kienedzi.
Apošni rasstreł u armii ZŠA adbyŭsia ŭ studzieni 1945 hoda, u apošnija miesiacy Druhoj suśvietnaj vajny. Tady byŭ rasstralany małady amierykanski vajskoviec Edzi Słavik, jaki dezierciravaŭ z armii.
Choć prezident Tramp nikoli adkryta nie vystupaŭ u padtrymku publičnaha vykanańnia śmiarotnych prysudaŭ, jon daŭno padtrymlivaje śmiarotnaje pakarańnie. Paśla viartańnia ŭ Bieły dom Tramp nieadkładna skasavaŭ maratoryj na fiederalnyja pakarańni śmierciu, uviedzieny jaho papiarednikam Džo Bajdenam, i padpisaŭ vykanaŭčy ŭkaz, nakiravany na «adnaŭleńnie» śmiarotnaha pakarańnia i «abaronu hramadskaj biaśpieki».
Kamientary