U Himałajach jość samaja vysokaja hara ŭ śviecie, na jakuju jašče nichto nie ŭźniaŭsia. U čym pryčyna?
Pakul tysiačy ludziej šturmujuć Evierest, hara Kankar-Punsum vyšynioj bolš za 7500 mietraŭ zastajecca absalutna niekranutaj. Sprava nie tolki ŭ śmiarotnych abryvach i škvalnym vietry.

Hara Kankar-Punsum znachodzicca ŭ Himałajach na miažy Butana i Tybieta. Viaršynia ŭzdymajecca prykładna na 7570 mietraŭ nad uzroŭniem mora i ličycca najvyšejšaj z dahetul niepakoranych u śviecie. Pry hetym navat dakładnaje vyznačeńnie jaje miescaznachodžańnia doŭhi čas było prablemaj. Staryja karty rehijona istotna adroźnivalisia adna ad adnoj, i pieršaj ekśpiedycyi, jakaja źbirałasia padniacca na viaršyniu, nie ŭdałosia navat jaje znajści.
Jak piša IFLScience, Butan adkryŭ svaje hory dla zamiežnych alpinistaŭ tolki ŭ 1983 hodzie. U pieryjad z 1983 pa 1994 hod kamandy alpinistaŭ ź Japonii, Aŭstralii i Vialikabrytanii sprabavali pakaryć haru, adnak usie jany byli vymušanyja paviarnuć nazad.
Hara akazałasia surjoznym vyprabavańniem navat dla daśviedčanych alpinistaŭ. Składany reljef, śnieh, lod i mocny viecier nie dazvalali hrupam dabracca da viaršyni. Najvyšej padniałasia japonskaja ekśpiedycyja ŭ 1985 hodzie, jakaja dasiahnuła adznaki kala 6850 mietraŭ.
Adnak hałoŭnaj pieraškodaj dla alpinistaŭ stali nie tolki ekstremalnyja ŭmovy. U 1994 hodzie ŭłady Butana zabaranili ŭzychodžańnie na ŭsie viaršyni krainy vyšynioj bolš za 6000 mietraŭ, a ŭ 2003 hodzie całkam zakryli krainu dla alpinizmu. Adnoj z pryčyn stała biaśpieka: u hetym addalenym rehijonie nie chapaje vyratavalnych słužbaŭ, jakija mahli b dapamahčy alpinistam u vypadku avaryi.
Adnak nie mienš važnaje značeńnie maje staŭleńnie miascovych žycharoŭ da hor. U butanskaj kultury vysokija viaršyni majuć vialikaje duchoŭnaje značeńnie i ličacca miescam znachodžańnia duchaŭ i bostvaŭ.
Nazva Kankar-Punsum pierakładajecca jak «Bieły pik troch duchoŭnych bratoŭ». Vierniki ličać hetyja hory domam śviatych duchaŭ-achoŭnikaŭ i pierakananyja, što prysutnaść čužyncaŭ, jakija buduć taptać ich śviatyniu, pryniasie biadu ŭsiamu rehijonu. Hetyja miaściny taksama achutanyja padańniami pra śniežnaha čałavieka mihoi (jeci) i cmokaŭ-hramavieržcaŭ. Cmok zajmaje asablivaje miesca ŭ kultury Butana i navat adlustravany na dziaržaŭnym ściahu krainy.
Adzinaja surjoznaja sproba abyści zabaronu adbyłasia ŭ 1998 hodzie, kali japonskaja kamanda pasprabavała padniacca na haru z boku Tybieta, atrymaŭšy dazvoł ad Kitaja, jaki mieŭ svaje terytaryjalnyja pretenzii na hetuju terytoryju. Adnak praz dypłamatyčnyja pratesty z boku Butana dazvoł byŭ niečakana adklikany.
U vyniku ŭ 1999 hodzie japoncy padnialisia nie na Kankar-Punsum, a na susiedni Lijankanh-Kanhry vyšynioj kala 7535 mietraŭ. Ad hałoŭnaj viaršyni jaho adździalaje prykładna dvuchkiłamietrovy horny hrebień.
Takim čynam, pakul Butan zachoŭvaje zabaronu na alpinizm, lehalna padniacca na Kankar-Punsum ź jaho terytoryi niemahčyma. I prykmiet taho, što kraina źbirajecca źmianić svaju palityku, niama.
Kamientary