U Omskaj vobłaści Rasii adkryli ŭnikalny muziejny kompleks «Biełaruskaje padvorje»
Novaje «Biełaruskaje padvorje» zładziła navasielle ŭ Muziei-zapaviedniku «Daŭnina Sibirskaja». Haściej pasiołka Balšarečča sustreŭ dom pierasialencaŭ časoŭ stałypinskaj reformy, pabudavany pa staradaŭniaj technałohii. Žychary pasiołka — naščadki biełarusaŭ, što niekali pryjechali tudy — pieradali muzieju ŭnikalnyja siamiejnyja relikvii: adzieńnie, tkanyja dyvany, pradmiety sialanskaha bytu kanca XIX — pačatku XX stahodździa.
Biełaruskaje padvorje vyhladaje maštabna, piša «Rasijskaja hazieta». Heta kompleks płoščaj bolš za 800 kvadratnych mietraŭ. Tut jość i dvuchpaviarchovy śviran, i vyhan, i asieć. I kałodziež-žuraviel z šaścimietrovaj žerdkaj.
U centry padvorja — dom mielnika z kuchniaj, śviatlicaj, vysokimi voknami i pryhožaj pabielenaj piečču.
Asnoŭny patok biełaruskich pierasialencaŭ na chvali reformy ŭ Balšarečča adznačany 1898 hodam. U daloki šlach na kraj ziamli sialanie vypraŭlalisia praz małaziamielle. Šmatdzietnyja siemji treba było karmić, a ŭ Sibiry ŭradlivaj ziamli — udostal. Tajha słaviłasia bahaćciem źviaroŭ, ptušak, ryby, hryboŭ, arechaŭ i jahad. A ruki ŭ biełarusaŭ zaŭsiody byli, jak kažuć, na miescy.
Dobrym stymułam dla pierajezdu stała stałypinskaja reforma, jakaja padtrymała pierasialencaŭ rublom. I biełarusy ablubavali paŭnočnyja terytoryi Omskaj vobłaści.
Damy pierasialencaŭ vyhladali ścipła i adnolkava: pieč, pałaci, stoł, draŭlanyja łaŭki, ikony ŭ pokuci, łožki, nakrytyja łapikavymi koŭdrami. Na aknie — hierań. Doŭha hatavałasia ŭ čyhunkach navarystaja i sytnaja ježa. Dźviery biez zasoŭki. I sučasnaje biełaruskaje padvorje balšarečancy pastaralisia stvaryć u tym ža duchu.
Pavodle słoŭ śpiecyjalistki muzieja Aksany Kryninaj, dom i pabudovy budavali z dabrotnaha čyrvonaha lesu. Biarvieńniu, jak naležyć, dali dva hady adlažacca, i tolki potym prystupili da budaŭnictva. Z paŭbiarvieńnia ŭščylnuju stavili płot. Sabrać rečy dapamahli miascovyja žychary, jakija zdoleli źbierahčy kaštoŭnuju spadčynu dalokich prodkaŭ.
Adnoj ź pieršych darylščyc stała naščadak pierasialencaŭ Volha Rajn, jakaja pieradała ŭ fondy muzieja siamiejnyja relikvii. «Voś hety dyvan śpiecyjalnaj ihołkaj plała maja babula. Taki padarunak na navasielle ličyŭsia najbahaciejšym. A kolki jana padaryła dzieciam i ŭnukam voś takich vyšyvanych ručnikoŭ, ciapier užo i nie paličyć. Voś hazavaja lampa, jakaja aśviatlała chatu. Elektryčnaści ž tady nie było. Voś košyk, splecieny rukami dzieda», — raspaviadaje Volha Barysaŭna.
Ułaziny sabrali ŭ Balšareččy vielizarnuju kolkaść haściej. Dom aśviačaje śviatar. Maładyja navasioły ŭ nacyjanalnych strojach sustrakajuć la varot adnaviaskoŭcaŭ i turystaŭ, jakija pryjšli na ŭračystaść.
Histaryčna tradycyja praduhledžvała padarunki: chto kuračku pryniasie, chto piroh ci karavaj, chto vyšyvany ručnik.
Haspadary, jak vodzicca, nakryvajuć šyroki stoł z pačastunkami: blinami, kaŭbasoj, chlebam ź sialanskim masłam, kavałkami sała taŭščynioj na šeść santymietraŭ. Na patelni skvirčać draniki. Haspadynia prosta z kaduški dastaje duchmianyja ahuročki, vyraščanyja na aharodzie pobač z domam.
Dbajna dahledžanyja hradki z morkvaj, cybulaj, pamidorami, žoŭtyja słaniečniki ŭzdoŭž aharodžy — usio vyhladaje hetak ža, jak i sto hadoŭ tamu. U śvirnie — snapy lonu, časałki, miałki. U košykach — uradžaj jabłykaŭ. Biełarusy byli mocnymi haspadarami. I ŭsio ŭmieli rabić.
Śviedčańnie tamu — nie tolki dabrotnyja pabudovy, ale i pradstaŭlenyja ŭ ekspazicyi kavalskija i hančarnyja vyraby. Sałamiany voz u naturalnuju vieličyniu. Lalki ŭ čałaviečy rost u vyšyvanych nacyjanalnych kaściumach, cacki-suvieniry. Hości mohuć taksama ŭsiamu hetamu navučycca ŭ biełaruskich majstroŭ u miežach majstar-kłasaŭ.
Stvarajučy nacyjanalnyja stroi, śpiecyjalisty «Daŭniny Sibirskaj» sutyknulisia ź cikaŭnaj asablivaściu. «U Balšareččy zdaŭna žyvuć i biełarusy, i ruskija, i ŭkraincy. Za doŭhija hady dobrasusiedstva ŭsio pieraplałosia. Skłałasia ahulnaja słavianskaja kultura. I tamu adroźnić nacyjanalnyja asablivaści było zusim niaprosta», — pryznałasia Aksana Krynina.
Paviesialicca biełarusy taksama ŭmieli. Voś i ciapier zastolnyja pasiaduški źmianiaje šyrokaje hulańnie — ź pieśniami, tancami, prypieŭkami.
Pavodle słoŭ stvaralnikaŭ «Biełaruskaha padvorja», prajekt budzie raźvivacca. U płanach pabudavać jašče adzin abjekt. Bo jaki ž mielnik biez sapraŭdnaha młyna.
Ciapier čytajuć
Staruju kamianicu kala ratušy ŭ Mahilovie rychtavali dla haradskoha muzieja. Ciapier tam robiać ofis rasijskaha pasolstva na čale z byłym ministram «ŁNR»88
Kamientary
?? Ź Londana i Štataŭ?? Nic tam ni biendzie))