U Novym Sakolinie, rodavym hniaździe staražytnaha rodu, prachodziać archieałahičnyja raskopki reštkaŭ kniažackaj pachavalni XVII—XVIII stahodździaŭ. Archieołaham užo ŭdałosia dajści da ŭzroŭniu krypty i vyjavić frahmienty aryhinalnaha ścienapisu. Pracy inicyjavanyja miascovymi krajaznaŭcami, a finansavańnie całkam sabranaje za košt achviaravańniaŭ.
Archieałahičnaja ekśpiedycyja Instytuta historyi NAN Biełarusi pačałasia 12 žniŭnia kala vioski Novaje Sakolina. Pracami kiruje kandydat histaryčnych navuk, viadučy navukovy supracoŭnik instytuta Aleh Dziarnovič. Na placoŭcy razam z prafiesijnymi archieołahami pracujuć vałanciory z Tałačyna, Kochanava i Minska.
Abjektam daśledavańnia stali reštki muravanaha kultavaha zbudavańnia. Zhodna z krynicami, u roznyja časy ŭ hetaj miascovaści isnavali mahilny sklep, a taksama kalvinski i ŭnijacki chramy. Znojdzienuju padčas raskopak cehłu kiraŭnik ekśpiedycyi Aleh Dziarnovič papiarednie adnosić da XVII stahodździa. Adznačajecca taksama vyraznaja hieamietryja zachavanych padmurkaŭ.
Na dadzieny momant archieołaham udałosia dajści da ŭzroŭniu padziemnaj krypty. Siarod najbolš kaštoŭnych materyjalnych znachodak — frahmienty aryhinalnaj tynkoŭki z freskami (ścienapisam), unikalnaja kieramičnaja čarapica, askołki šklanoha zbana, a taksama misa, znojdzienaja niepasredna ŭ samoj krypcie.
Muravanaja kaplica niepasredna źviazana ź miemaryjalnaj i kanfiesijnaj palitykaj połackaha vajavody Michaiła Druckaha-Sakolinskaha (kala 1550 — 1621). Viadoma, što paśla 1612 hoda jon fundavaŭ u Sakolinie kalvinski zbor, jaki adnosiŭsia da Biełaruskaha jevanhielična-refarmacyjnaha dystrykta. Paźniej pry im i źjaviłasia muravanaja rodavaja pachavalnia.
Kniazi Druckija-Sakolinskija — adno z samych upłyvovych adhalinavańniaŭ staražytnaj dynastyi Druckich u Vialikim Kniastvie Litoŭskim. Hetaje miesca maje pramuju suviaź z radavodam kanclera VKŁ Lva Sapiehi. Jak śviedčać hienieałahičnyja daviedniki, maci Lva Sapiehi, Bahdana, była dačkoj Kanstancina Druckaha-Sakolinskaha. Paśla śmierci svajho pieršaha muža jana ŭ 1547 hodzie ŭziała šlub ź Ivanam Sapieham. Takim čynam, raskopki ŭ Novym Sakolinie zakranajuć niepasrednaje radavoje hniazdo prodkaŭ adnaho z najvydatniejšych dziaržaŭnych dziejačaŭ biełaruskaj historyi.
Asablivaść hetaj ekśpiedycyi — u jaje arhanizacyjna-finansavaj madeli. Raskopki byli inicyjavanyja krajaznaŭcam Źmitrom Iŭčankam z kankretnaj prahmatyčnaj metaj: navukova abhruntavać histaryčnuju kaštoŭnaść abjekta.
Zamoŭcam archieałahičnych rabot vystupiła Biełaruskaje hieahrafičnaje tavarystva (BiełHT), jakoje zaklučyła aficyjnuju damovu ź Instytutam historyi NAN. Ahulny kaštarys daśledavańniaŭ skłaŭ 4100 rubloŭ. Hetaja suma źbirajecca praz kraŭdfandynh: nieabyjakavyja hramadzianie robiać dobraachvotnyja ŭznosy praź sistemu ARIP z padpisańniem adpaviednaj damovy na daśledavańnie abjekta.
Kančatkovaja meta inicyjatyvy — padrychtavać nieabchodny pakiet dakumientaŭ dla aficyjnaha ŭniasieńnia vyjaŭlenaj krypty i reštkaŭ chrama ŭ Dziaržaŭny śpis historyka-kulturnych kaštoŭnaściej Respubliki Biełaruś. Heta daść ruinam jurydyčnuju abaronu ad źniščeńnia i pierśpiektyvu dla dalejšaj kansiervacyi.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
Cichanoŭskaja jedzie ŭ Ńju-Jork. Jana moža pierasiekčysia z pradstaŭnikami Łukašenki, ale hałoŭnuju intryhu pakul nie raskryvajuć13
Kamientary
Chutka pračuchajuć dy prykryjuć. Nie pavinna tut być niekaj historyi.
Naŭściaž lasy i bałoty ź dzikunami byli, pakul rasiejuška nie pryniesła kulturu. Niejak tak pavinna być... A to navydumlali sabie niejkaj VKŁaŭščyny, Połackaŭ, Navahradkaŭ, znosin ź Jeŭropaj, pamiežnych punktaŭ na Dniapry la Čornaha Mora...