U Lidzie padčas ziemlanych rabot na terytoryi zavoda elektravyrabaŭ vyjavili cahlanyja krypty z sarkafahami kanca XIX stahodździa. Zavod byŭ pabudavany na miescy staroha pravasłaŭnaha niekropala, nadmahilli jakoha źniščalisia savieckimi ŭładami ažno da 1980‑ch hadoŭ.
Jak paviedamlaje Instytut historyi NAN Biełarusi, paśla vyjaŭleńnia pachavalnych kompleksaŭ budaŭničyja raboty byli spynienyja. Ciapier na miescy pracuje archieałahičnaja ekśpiedycyja, jakaja pravodzić achoŭnyja raskopki.
Śpiecyjalisty znajšli niepaškodžanyja cahlanyja krypty kanca XIX stahodździa z cełymi sarkafahami. Asablivuju kaštoŭnaść dla daśledčykaŭ ujaŭlaje identyfikavanaje pachavańnie Julijana Zdanoviča — padpałkoŭnika 172‑ha piachotnaha Lidskaha pałka. Ciapier navukoŭcy i miascovyja ŭłady vyrašajuć pytańni stabilizacyi i kansiervacyi znojdzienych pradmietaŭ, a taksama płanujuć praceduru aficyjnaha pierapachavańnia pareštkaŭ.
Staryja pravasłaŭnyja mohiłki kala Śviata-Hieorhijeŭskaj carkvy ŭ Lidzie sfarmiravalisia prykładna ŭ 1865 hodzie. Heta byŭ adzin z hałoŭnych haradskich niekropalaŭ, dzie chavali śviataroŭ, vajskoŭcaŭ i vybitnych dziejačaŭ. U pryvatnaści, tam byli pachavanyja zasnavalnica pieršaj lidskaj žanočaj himnazii Maryja Navickaja, biełaruskija hramadska-palityčnyja dziejačy Juljan Sakovič i Leanid Marakoŭ, a taksama ministr abarony BNR hienierał Kipryjan Kandratovič (čyje astanki ŭžo ŭ časy niezaležnaści ŭdałosia pieranieści i pierapachavać).
U saviecki čas vialikaja kolkaść nadmahillaŭ była źniesiena mienavita pad budaŭnictva Lidskaha zavoda elektravyrabaŭ. Tyja pomniki, što zastalisia, płanavałasia źniščyć paźniej dla prakładki darohi: u 1980‑ch hadach tajemna pryviezieny atrad kamsamolcaŭ z Navahrudka ŭnačy paźbivaŭ na ziamlu kamiennyja kryžy i nadmahilli. Acaleła tolki častka niekropala.
Da našych dzion ucaleła tolki častka pieršapačatkovych mohiłak vakoł samoj carkvy. Siońnia tam ustalavanyja miemaryjalnyja doški z proźviščami viadomych asob, čyje mahiły byli stračanyja padčas budaŭnictva zavoda.
Kamientary