Svajaki ŭkrainskaha sałdata, jaki ličyŭsia zahinułym, ale viarnuŭsia z pałonu, abaviazany viarnuć 300 tysiač jeŭra pachavalnych
Nazar Dalecki doŭhi čas ličyŭsia zahinułym. Siamja pachavała cieła sałdata, jakoje było apaznana pa vynikach ekśpiertyzy DNK, jašče ŭ 2023 hodzie. Letam minułaha hoda stała viadoma, što jon dakładna žyvy. A 5 lutaha mužčyna viarnuŭsia z pałonu.
Nazar Dalecki rodam ź vioski Vialiki Dorašaŭ, što pad Lvovam. Jon udzielnik Antyterarystyčnaj apieracyi na Danbasie. Z pačatkam poŭnamaštabnaj vajny, u sakaviku 2022 hoda, mužčyna znoŭ pajšoŭ abaraniać Ukrainu. Jon słužyŭ u 24‑j asobnaj miechanizavanaj bryhadzie imia karala Daniły.
Jak zhadvaje maci, spačatku jana razmaŭlała z synam pa telefonie kožny dzień, ale ŭ mai 2022 hoda jon pierastaŭ vychodzić na suviaź.
«U subotu jon patelefanavaŭ mnie z čužoha numara. Skazaŭ: «Mama, tak mocna stralajuć, što hałavu z akopa nie vysunieš». U niadzielu jon na suviaź nie vyjšaŭ. Ja čakała ceły dzień, a potym pozna ŭviečary zazvaniŭ telefon. Ja schapiła trubku: «Nazarčyk!» A tam niejki maskal: «Vaš syn u pałonie, ź im usio dobra». Ja spytała: «Chto vy?» Dumała, niejki kamandzir telefanuje paviedamić, što jaho ŭziali ŭ pałon. Jon kaža: «Ja toj, chto jaho ŭ pałon uziaŭ». Voś i ŭsio. Nijakaj infarmacyi nam bolš nie dali», — raspaviadała maci žurnalistam.
Pavodle słoŭ žančyny, spačatku sałdat ličyŭsia źnikłym bieź viestak. Paźniej siamji paviedamili, što Nazar zahinuŭ u Kupianskim rajonie Charkaŭskaj vobłaści 25 vieraśnia 2022 hoda — akurat u svoj dzień naradžeńnia.
U mai 2023 hoda, paśla identyfikacyi na asnovie analizu DNK, cieła, jakoje było pryznana pareštkami Nazara, pryvieźli z Dniapra i pachavali na mohiłkach u jaho rodnaj vioscy.
«Skazali, što ich niedzie pieravozili, zhareŭ aŭtobus, i nibyta pa vynikach DNK vyśvietliłasia, što heta moj syn. Ja adkazała: «A raptam heta nie jon?» Mnie skazali: «Kali vy nie chočacie, my jaho tam i pachavajem». Ja kažu: «Jak heta — DNK supała, a vy majho syna tam pachavajecie? Dyk viazicie jaho siudy», — pryhadvaje maci razmovu, jakaja adbyłasia ŭ mai 2023 hoda.
Słovy žančyny paćviardžaje i jaje plamieńnica, stryječnaja siastra Nazara Raksałana Makohin:
«Z Dniapra patelefanavali ciotcy — śledčaja skazała, što vaš syn zahinuŭ, u nas supadzieńnie DNK 99,9%. Ja zaŭvažyła: «Jon musiŭ być u pałonie, a vy kažacie, što jon zahinuŭ». Jana adkazała: «U žyćci byvaje pa-roznamu: moža, ich kudyści pieravozili. Cieła ŭžo paŭhoda znachodzicca ŭ morhu».
Mahiłu syna maci naviedvała rehularna: sadžała kvietki, dahladała. Choć, pavodle jaje słoŭ, sumnievy ŭvieś čas mučyli jaje, bo jana nie bačyła samoha cieła.
«Ludzi navat na pachavańni mnie kazali: «A moža, heta nie jon?» Ja adkazvała: kali ja pačnu tak dumać, ja prosta zvarjacieju», — zhadvaje žančyna.
U suviazi z hibiellu syna siamja atrymała adnarazovuju hrašovuju dapamohu — 15 miljonaŭ hryŭniaŭ (prykładna 292 tysiačy jeŭra pa ciapierašnim kursie). Da 1 vieraśnia 2025 hoda hetaja suma vypłočvałasia adnym płaciažom. Zatym paradak byŭ źmienieny na paetapnyja vypłaty: pieršy tranš — 3 miljony hryŭniaŭ, astatniaje — pa 150 tysiač na praciahu šaści z pałovaj hadoŭ.
U lipieni 2025 hoda adzin z vyzvalenych z pałonu vajskoŭcaŭ paviedamiŭ, što nasamreč Nazar žyvy. Paćvierdzili heta jašče dva bajcy, paśla čaho svajaki pačali źviartacca ŭ kaardynacyjny štab. Miemaryjalnuju došku z mahiły źniali i pačali šukać rodnych čałavieka, jakoha pachavali pad imiem Nazara.
Sam ža Nazar viarnuŭsia na radzimu 5 lutaha hetaha hoda padčas abmienu pałonnymi.
Historyja vajskoŭca nabyła šyroki rezanans. Namieśnik ministra ŭnutranych spraŭ Ukrainy Leanid Cimčanka asabista pajechaŭ u Charkaŭ, dzie pravodziłasia ekśpiertyza.
«My razumiejem, što heta rezanansny i niedapuščalny vypadak, bo takich pamyłak być nie pavinna. My detalova vyvučym hetuju situacyju, padnimiem usie ekśpiertyzy, u tym liku ŭzory, uziatyja ŭ maci i ŭ pareštkaŭ dla paraŭnańnia», — cytujuć ukrainskija ŚMI pradstaŭnika MUS.
Rodnyja Nazara ŭ svaju čarhu nastojvajuć na ekshumacyi, kab nieviadomy hieroj zmoh viarnucca da svajoj sapraŭdnaj siamji.
«Ź vieraśnia [2025 hoda] my kantaktujem z Łuhanskaj prakuraturaj (tam znachodzicca sprava), z Dniaprom, dzie było cieła, z palicyjaj. My chočam, kab adbyłosia pierapachavańnie. Heta čyjści blizki čałaviek, čyjści rodzič. Dumaju, kali praviaduć ekshumacyju — dazvoł užo dadzieny, — to, mahčyma, my atrymajem bolš dakładnuju infarmacyju», — raspaviała žurnalistam stryječnaja siastra Nazara Raksałana.
Nazar ciapier znachodzicca pad nahladam lekaraŭ — jon mocna źniasileny pałonam i katavańniami. Na pytańnie, pa čym jon sumavaŭ najbolš, mužčyna adkazvaje koratka: «Pa svabodzie».
A 10 lutaha stała viadoma, što siamja Nazara pavinna budzie viarnuć dziaržavie atrymanuju kampiensacyju. Pra heta paviedamiŭ pradstaŭnik ambudsmiena ŭ Lvoŭskaj vobłaści Taras Padvirny.
«Jurydyčny momant u tym, što siamja musić viarnuć srodki, jakija dziaržava vypłaciła jak adnarazovuju hrašovuju dapamohu za śmierć vajskoŭca. Hety jurydyčny precedent budzie vyrašacca. Buduć šukać vinavatych — chto i jakim čynam pamyliŭsia, bo my razumiejem, što DNK-ekśpiertyza nadzvyčaj dakładnaja», — skazaŭ Taras Padvirny.
Jon taksama adznačyŭ: «Dumaju, dla siamji najbolšaje ščaście ŭ tym, što vajskoviec viarnuŭsia dadomu, a nie ŭ tych srodkach, jakija im vypłaciła dziaržava».
Kamientary