Hety pomnik architektury, jaki znachodziŭsia na miažy poŭnaha razbureńnia, znoŭ paŭstaŭ u svaim raskošnym nieahatyčnym ubrańni.
Uračystaja cyrymonija adkryćcia, jakaja prajšła 22 studzienia, sabrała vysokich haściej, siarod jakich byŭ staršynia Bresckaha abłvykankama Piotr Parchomčyk i namieśnik ministra kultury Siarhiej Sarakač. Adnak hałoŭnym hierojem śviata staŭ sam budynak — adzin z najstarejšych i samych vytančanych z zachavanych uzoraŭ nieahotyki na terytoryi Biełarusi, jaki narešcie viarnuŭ sabie histaryčnaje abličča.
Ad raskošy da zapuścieńnia
Kaplica ŭ Zakozieli była pabudavana ŭ 1849 hodzie pa prajekcie vydatnaha architektara Franciška Jaščałda, aŭtara pałaca Pusłoŭskich u Kosavie. Zakazčyk, šlachcic Mikadzim Ažeška, chacieŭ stvaryć vieličny panteon dla svajho rodu. Budynak vyjšaŭ unikalny: jon spałučaŭ u sabie rysy siaredniaviečnaj hotyki ź pieradavymi technałohijami XIX stahodździa, u pryvatnaści, vykarystańnie mastackaha čyhunnaha lićcia.
Historyja kaplicy ciesna pieraplałasia ź losam rodu Ažeškaŭ i padziejami paŭstańnia 1863—1864 hadoŭ. Pavodle lehiendy, mienavita tut, pad vysokim špilem, chavaŭsia adzin z kiraŭnikoŭ paŭstańnia Ramuald Traŭhut, jakomu dapamahała znakamitaja piśmieńnica Eliza Ažeška. Paśla zadušeńnia paŭstańnia rasijskija ŭłady začynili kaplicu.
Bolš za stahodździe jana pavolna razburałasia: spačatku źnikli kaštoŭnyja interjery, u Pieršuju suśvietnuju vajnu niemcy źniali miedny dach, a ŭ paślavajennyja savieckija hady pomnik pieratvaryŭsia ŭ ramantyčnuju, ale niebiaśpiečnuju ruinu ź vialikimi dziurami ŭ sklapieńniach i vybitymi vitražami.
Da pačatku rabot u 2019 hodzie sklapieńni znachodzilisia ŭ pieradavaryjnym stanie, a ŭnutr było strašna zachodzić.
Viartańnie kamiennych karunkaŭ
Šlach da adradžeńnia byŭ doŭhim i niaprostym. Pieršyja surjoznyja kroki byli zrobleny ŭ 2008 hodzie, kali archieołahi praviali raskopki ŭ krypcie, znajšoŭšy pareštki pradstaŭnikoŭ rodu i ŭnikalnyja artefakty, u tym liku frahmienty słuckaha pojasa.
Ale sapraŭdnaje vyratavańnie pačałosia ŭ 2019 hodzie, kali avaryjny stan budynka pahražaŭ abvalvańniem sklapieńniaŭ. Košt prajekta adnaŭleńnia skłaŭ amal 4 miljony rubloŭ.
Praces viartańnia kaplicy da žyćcia staŭ sapraŭdnym vyklikam dla inžynieraŭ i budaŭnikoŭ. Pierš čym bracca za pryhažość, treba było vyratavać ścieny. Za dziesiacihodździ zapuścieńnia muroŭka nastolki ŭvabrała vilhaci i soli, što zvyčajnaja tynkoŭka prosta advaliłasia b. Budaŭnikam daviałosia doŭhi čas sušyć ścieny ciepłavymi puškami i vykarystoŭvać śpiecyjalnuju sanacyjnuju tynkoŭku, jakaja litaralna vyciahvaje sol z cehły.
Śpiecyjalisty filijała «Brestrestaŭracyja» i zaprošanyja majstry prarabili skrupuloznuju pracu – im daviałosia litaralna pa krupinkach źbirać stračanaje. Naprykład, koler škła dla vitražoŭ padbirali, vyvučajučy znojdzienyja ŭ ziamli mikraskapičnyja askiepki aŭtentyčnaha škła. Miedny dach byŭ adnoŭleny ŭ dakładnaj adpaviednaści z histaryčnymi technałohijami, a na viaršyniu viarnuŭsia šaścimiatrovy špil z kryžam. Adsutnyja elemienty čyhunnych akonnych ram adlivali nie ŭ staličnaj majsterni, a na miascovym Drahičynskim traktararamontnym zavodzie.
Samaj składanaj zadačaj stała adnaŭleńnie ŭnikalnaha lapnoha dekoru interjera — tych samych znakamitych nierviur, jakija stvarajuć efiekt ažurnaha pavucińnia pad stollu. Skulptary i mastaki, siarod jakich byŭ viadomy majstar Pavieł Rabaŭ, hadami pracavali ŭ składanych umovach, kab viarnuć hipsavym elemientam pieršapačatkovy vyhlad.
Dla ŭnutranaha azdableńnia majstry prymianiali hips, a voś dla fasadaŭ, dla azdoby ščytoŭ i vuhłavych pinaklaŭ ź fijałami (viežački z vostrymi zaviaršeńniami), jakija cierpiać ad daždžu i śniehu, dekor adlivali z sučasnaha fibrabietonu — zvyštryvałaha materyjału, jaki vonkava nie adroźnivajecca ad aryhinała. Kab dasiahnuć poŭnaj aŭtentyčnaści, niekatoryja elemienty prapitvali haračym pakostam (alifaj), jak heta rabili majstry XIX stahodździa.
Restaŭratary adnavili nie tolki nierviury, ale i hatyčnych krabaŭ (dekaratyŭnyja elemienty, padobnyja da skručanaha liścia), kryžakviety i tryliśniki. Usiaho zachavałasia tolki kala 40% aryhinalnaj lapniny, astatniaje daviałosia adnaŭlać pa čarciažach i anałohijach, časam litaralna lepiačy formy z płastylinu pierad adliŭkaj.
Hatyčnaja žamčužyna na turystyčnym maršrucie
Siońnia kaplica ŭ Zakozieli — heta ŭžo nie ruina, a pierśpiektyŭny turystyčny abjekt. Unutry arhanizavana prastora pa pryncypie «chałodnaha muzieja» — biez štučnaha aciapleńnia, kab nie naškodzić unikalnamu mikraklimatu. Naviedvalniki zmohuć ubačyć adnoŭlenyja interjery i ekspazicyju artefaktaŭ, znojdzienych padčas raskopak: frahmienty słuckaha pojasa, detali pachavalnaha dekoru i skulptury.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆMinkultury raskazała, čym źbirajecca zajmacca nastupnuju piacihodku
Adnavili most tam, dzie jaho nie mahło być, bo nie zmahli znajści jaho realnaje miesca. Što za restaŭracyja adbyvajecca ŭ Žyličach?
Padčas restaŭracyi sinahohi ŭ Vaŭkavyskim rajonie znajšli padmurak nieviadomaha budynka
Pad Ružanskim pałacam adkrylisia nieviadomyja raniej sutareńni — jany vytrymali pažary i ciažkuju budaŭničuju techniku
Ci achviaravać svaimi kroŭnymi dla prajekta kulturnaha adpačynku pa-salechardsku? Pra turkompleks u Kraskach
Ciapier čytajuć
Prapahandysty zapeŭnivajuć, što 196 palitviaźniaŭ užo na svabodzie9
Kamientary