Kultura33

U centry Minska znosiać haražy — unikalny pomnik davajennaha kanstruktyvizmu

U Minsku pačaŭsia znos histaryčnaha budynka, schavanaha ŭ dvarach praśpiekta Niezaležnaści. Pad koŭš ekskavatara trapiŭ redki dla stalicy ŭzor davajennaj pramysłovaj architektury — haražy, sprajektavanyja znakamitym architektaram Hierasimam Jakuškam. Usie inšyja acalełyja ŭ Minsku budynki hetaha majstra majuć achoŭny status, ale haražam jaho tak i nie paśpieli nadać. 

Znos davajennych haražoŭ u Minsku. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»

Pra pačatak demantažu paviedamlaje telehram-kanał «Spadčyna». Budynak mieścicca pa adrasie praśpiekt Niezaležnaści, 81A, u dvary Akademii mastactvaŭ. Jon byŭ uźviedzieny ŭ 1932 hodzie jak śpiecyjalizavany haraž na 20 aŭtamabilaŭ dla aŭtadarožnaha kambinata «Hałoŭdartransa» (paźniej — aŭtadarožnaha technikuma).

Znos davajennych haražoŭ u Minsku. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»
Haražy pierad znosam. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»

Haražy mieli składanuju płanirovačnuju formu: častka ścien vystupała «zubcami», niby piła, što było abumoŭlena technałahičnym pracesam. Viadoma, što parkovačnyja miescy, raźmieščanyja pad vuhłom da prajezda, źjaŭlajucca bolš zručnymi dla zajezdu aŭtamabilaŭ, i realizacyja hetaha pryncypu adbiłasia i na źniešnim vyhladzie budynka.

Prajekt haražoŭ aŭtarstva Hierasima Jakuški. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»

Na aryhinalnym prajekcie Jakuški vidać, što haražy mieli čatyry vyjezdy, raźmieščanyja adzin nasuprać adnaho. U adnoj častcy budynka znachodziłasia zona absłuhoŭvańnia z pamiaškańniami vułkanizacyi, šynamantažu z kampresaram, miechaničnym cecham, ahladnym miescam i myjniaj. U druhoj častcy budynka byli tolki nievialikija pamiaškańni, pryznačanyja dla zahadčyka haraža i šafiora.

Daśledčyki adznačajuć, što heta byŭ adzin ź niamnohich davajennych haražoŭ u horadzie, jaki dajšoŭ da našych dzion amal u pieršapačatkovym vyhladzie. Adnak adsutnaść statusu historyka-kulturnaj kaštoŭnaści padpisała jamu prysud.

Za amal stahodździe ekspłuatacyi biez kapitalnaha ramontu budynak davajennych haražoŭ dehradavaŭ, ale nie straciŭ paznavalnych kanstruktyvisckich rysaŭ. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»
«Zubcy» ścien davajennaha haraža. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»
«Zubcy» ścien davajennaha haraža. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»

Chto taki Hierasim Jakuška?

Aŭtar prajekta haražoŭ — znakavaja postać dla biełaruskaj stalicy. Hierasim Jakuška naradziŭsia ŭ 1900 hodzie ŭ sialanskaj siamji pad Mahilovam. Kab syn moh atrymać adukacyju, baćka navat pradaŭ kania — hetyja hrošy dazvolili chłopcu pastupić u Pietrahradski instytut hramadzianskich inžynieraŭ.

Jakuška viarnuŭsia ŭ Biełaruś i zrabiŭ bliskučuju karjeru: ad prostaha inžyniera da hałoŭnaha architektara Minska (hetuju pasadu jon zajmaŭ u 1936—1941 hadach). Mienavita jon udzielničaŭ u karektavańni hienieralnaha płana horada pierad vajnoj i vyznačaŭ abličča budučaha praśpiekta Niezaležnaści.

Los dojlida skłaŭsia trahična: jon zastaŭsia ŭ akupavanym Minsku i pamior ad tyfu ŭ studzieni 1942 hoda. Pachavany na Vajskovych mohiłkach.

Adziny tvor biez statusa

Kanstruktyviscki budynak palikliniki pa vulicy Miaśnikova, 26, pabudavany pa prajekcie Hierasima Jakuški i pryznany historyka-kulturnaj kaštoŭnaściu. Fota: Wikimapia

Siońnia Minsk niemahčyma ŭjavić biez budynkaŭ Jakuški. Siarod jahonych prac — budynak škoły № 4 na vulicy Čyrvonaarmiejskaj; budynak Minskaha palitechnikuma (praśpiekt Niezaležnaści, 85), raźmieščany ŭ tym samym kvartale, što i haražy, usiaho za niekalki dziasiatkaŭ mietraŭ ad ich; žyły dom Harvykankama (praśpiekt Niezaležnaści, 43); budynak štaba Biełaruskaj vajskovaj akruhi (byłaja haścinica, praśpiekt Niezaležnaści, 27); byłaja centralnaja rabočaja paliklinika (vulica Miaśnikova, 26) i inšyja.

Kanstruktyviscki budynak ATS pa vulicy Karła Marksa, pabudavany pa prajekcie Hierasima Jakuški i razburany ŭ čas vajny. Fota 1934 h. Fota: Wikimedia Commons

Varta padkreślić: usie pieraličanyja budynki Jakuški, jakija pieražyli vajnu i zachavalisia ŭ stalicy, siońnia pryznanyja historyka-kulturnymi kaštoŭnaściami i znachodziacca pad achovaj dziaržavy. Haražy ŭ dvary Akademii mastactvaŭ byli ci nie adzinym vyklučeńniem z hetaha śpisa.

«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny

PADTRYMAĆ

Kamientary3

  • Jorg Matusiewič
    22.12.2025
    Kamuniakaú spyniaje tolki kula .
  • Ahraharadok
    22.12.2025
    Niemcaŭ pieražyli, łukašystaŭ nie pieražyli
  • Josik
    22.12.2025
    Zaraz jaki-niebudź zabudoŭščyk, jaki rochkaje la načovak, atrymaje dazvoł na budaŭnictva hmachu na hetym miescy.

Ciapier čytajuć

Stali viadomyja žachlivyja abstaviny śmierci byłoha vučonaha sakratara Instytuta historyi. Jamu było 45 hadoŭ32

Stali viadomyja žachlivyja abstaviny śmierci byłoha vučonaha sakratara Instytuta historyi. Jamu było 45 hadoŭ

Usie naviny →
Usie naviny

Dalnabojščyk sa Smalavič za rulom jeŭ cukierku i padaviŭsia. U vyniku zahinuli dvoje

Jak žychary vioski pad Maładziečnam zmahajucca za čystuju vadu ŭžo 15 hadoŭ

Tramp raskazaŭ, kali sustreniecca z Pucinym3

24‑hadovaha chłopca z Asipovičaŭ, jaki chacieŭ uvajści ŭ IT, asudzili pa palityčnym artykule, choć jon ničoha nie zrabiŭ11

Rasija zakryje kulturnyja centry niamieckaha Instytuta Hiote1

Sajman Šuster: Heta jana. Zialenski aficyjna zapuściŭ apieracyju M&Ms, kab paralizavać maskoŭskija aeraporty21

Zaŭtra ŭ Biełarusi mahčymy tarnada

Statkievič zaklikaŭ «hłybokapavažanuju Našu Nivu» nie vykarystoŭvać słova «łabuda», a Cichanoŭskaha — nie narakać na ŚMI36

Bukmiekiery abnavili śpis favarytaŭ na Nobieleŭskuju premiju pa litaratury1

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Stali viadomyja žachlivyja abstaviny śmierci byłoha vučonaha sakratara Instytuta historyi. Jamu było 45 hadoŭ32

Stali viadomyja žachlivyja abstaviny śmierci byłoha vučonaha sakratara Instytuta historyi. Jamu było 45 hadoŭ

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić