abo Mašyna dziaržaŭnaj prapahandy, ubačanaja ź siaredziny.
abo Mašyna dziaržaŭnaj prapahandy, ubačanaja ź siaredziny.
Internet-partału «Biełorusskij partizan» patrapiŭ list načalnika infarmacyjna-analityčnaha centru pry administracyi prezydenta Niny Špak da hałavy administracyi prezydenta Hienadzia Niavyhłasa. Ź lista možna daviedacca, što ŭłady rychtujucca da čarhovaha nastupu na niedziaržaŭnyja ŚMI i šukajuć sposaby zrabić dziaržaŭnyja ŚMI bolš pryvabnymi. Pryčyna: nasielnictva nie daviaraje dziaržaŭnym ŚMI i nia choča ich kuplać.
Zapiska napisanaja ŭ terminach vajennaha daniasieńnia, husta prypraŭlenaha parapsychalohijaj. “Supraćstajańnie”, “razburalnaje ŭździejańnie”, “zandavańnie i karekcyja ŭstanovak śviadomaści i padśviadomaści” — u takich vyrazach spn. Špak analizuje zvyčajnaje, kanstytucyjnaje navat u łukašenkaŭskaj RB prava hramadzianaŭ na atrymańnie infarmacyi.
Špak kanstatuje, što aficyjnyja ŚMI ŭ pytańniach upłyvu na hramadzian całkam sastupajuć apazycyjnym. Dziaržaŭnyja vydańni, na dumku Špak, «poŭnaściu prajhrajuć niedziaržaŭnym, u jakich materyjały padajucca bolš raznastajna, aryjentavanyja na roznyja (ale zaŭždy kankretnyja — invalidy, studenty, harniaki i h.d.) sacyjalnyja hrupy». Tady jak «u bolšaści drukavanych dziaržaŭnych ŚMI nie prahladajecca aryhinalnaj aŭtarskaj kancepcyi, paznavalnaha stylu redakcyi».
U analityčnaj zapiscy pryznajecca, što niezaležnyja ŚMI, u adroźnieńnie ad dziaržaŭnych, “aperatyŭna raźmiaščajuć” i, hałoŭnaje, udumliva i jakasna analizujuć “infarmacyju pra novyja zakanadaŭčyja akty i ekanamičnyja rašeńni”. Adnak što prapanuje Špak? Vy dumajecie — raźniavolić dziaržaŭnyja vydańni, kab jany mahli sami šukać infarmacyju i jaje krytyčna raźbirać? Pamylajeciesia, hramadzianie: “zrabić usio mahčymaje, kab nie dapuskać uciečku infarmacyi dziaržaŭnych struktur pa nieaficyjnych kanałach” i “abaviazać kiraŭnikoŭ respublikanskich orhanaŭ kiravańnia sfarmiravać u Internecie jakasna novyja partały, zabiaśpiečyŭšy ich nia tolki daviedačnaj, ale i aktualnaj analityčnaj infarmacyjaj”. Nu, takimi sposabami možna paśpiachova palapšać jakaść hazety “Sovietskaja Biełoruśsija” až da ščaślivaha momantu skančeńnia ŭsiaho hetaha marazmu.
Jakoj raznastajnaści, jakoj aŭtarskaj kancepcyi choča spn. Špak ad vydańniaŭ, jakija karystajucca adnym pieralikam zabaronienych temaŭ i adnym čornym śpisam zabaronienych asobaŭ, jakija numar u numar pieradrukoŭvajuć adnastajnyja kamentary ahienctva BIEŁTA, što až ściakajuć nianaviściu da ŭsiaho, što piarečyć intaresam adnaje palityčnaje hrupoŭki? Kali tysiačy hetych ŚMI za 13 hadoŭ ni razu navat u małym nie krytykavali nivodzin krok niepahrešnaha kiraŭnika?
Čaho dzivicca tady źviestkam sacyjalahičnaha daśledavańnia, jakoje vyjaviła, što respublikanskija vydańni kštałtu “Sovietskoj Biełoruśsii”, “Respubliki”, ci “7 dniej” čytajuć “tolki čynoŭniki, a taksama pensijanery i ludzi pieradpensijnych hadoŭ”. Što “temy zacikaŭlenaściaŭ moładzi ŭ hetych vydańniach faktyčna nie prysutničajuć”.
Pavodle źviestak Špak za peryjad studzień-travień 2007 h. u handlovaj sietcy UP “Homielabłsajuzdruk” pracent śpisańnia skłaŭ: “SB” – 29,6%, “Respublika” – 20,2%, “Homielskaja praŭda” – 23,8%, “Homielskije viedomosti” – 32,6%.
A ŭ Mahiloŭskaj vobłaści hety pracent jašče bolšy: «SB” – 44,9%, “Respublika” – 36,2%, «Mohilevskije viedomosti» - 51,4%, «Mohilovskaja pravda» — 38,7%.
I heta ŭ votčynie łukašenkaŭcaŭ.
I hetyja ludzi jašče tłumačyli razryŭ damovaŭ “Biełsajuzdruku” ź niezaležnymi vydańniami vysokimi ličbami śpisańnia! Nie bajacca, što ŭ ich adsochnie jazyk!
Špak piša ab praviedzienym apytańni na temu «Ci daviarajecie vy dziaržaŭnym ŚMI?”. Pałova respandentaŭ adkazała, što tolki častkova. Špak, darečy, jasna razumieje, što aznačaje napraŭdzie takaja ličba ŭ takoj systemie, jak biełaruskaja.
Jość u zapiscy pani Špak asobnyja zhadki pra spadarožnikavaje telebačańnie i internet. Skačok kolkaści abanentaŭ spadarožnikavaha telebačańnia interpretujecca jak prajava niezadavolenaści žycharoŭ krainy viaščańniem nacyjanalnych telekanałaŭ. Internet ža — źviarnicie ŭvahu na farmuloŭku! — “adkryvaje šyrokija perspektyvy dla zandavańnia, a taksama karekcyi ŭstanovak śviadomaści i padśviadomaści karystalnikaŭ”.
Pryvodzicca kankretny śpis nehatyŭnych dziejańniaŭ, jakimi niedziaržaŭnyja ŚMI nibyta nanosiać udar pa Biełarusi: “1. Zamoŭčvańnie dasiahnieńniaŭ biełaruskaha narodu (praca, kalektyvizm, luboŭ da rodnaj ziamli, maral i sumleńnie, svaboda, sacyjalnaja spraviadlivaść, narodnaja demakratyja, aśvieta, siamja); 2. Stvareńnie dziaržaŭnym čynoŭnikam nehatyŭnaj reputacyi, sproby razburyć aŭtarytet kiraŭnika krainy; 3. Nasadžeńnie kultu zabaŭlalnaści zamiest pracy i adukacyi; 4. Svojeasablivaje tłumačeńnie svabody i pravoŭ čałavieka; 5. Pierakonvańnie ab adsutnaści intelektualnaha supravadžeńnia pracesu dziaržaŭnaha kiravańnia; 6. Poŭnaje admaŭleńnie pazytyŭnaha značeńnia savieckaha peryjadu...”
Asablivuju tryvohu spn. Špak vyklikaje toje, što publikacyi apazycyjnych vydańniaŭ «adsyłajuć da vopytu i standartaŭ raźvitych eŭrapiejskich krainŭ». U jakaści kontraprapahandy jana prapanuje dziaržaŭnym ŚMI «pakazvać niekarektnaść, a paroj absurdnaść i ŭtapičnaść aryjentacyi na zachodni ład žyćcia, abumoŭleny zusim inšymi ekanamičnymi mahčymaściami». Nu tak, Polšča i Litva majuć «inšyja ekanamičnyja mahčymaści», u ich tam naftavyja daždžy ciakuć i haz pradukujecca, jak u nas hnoj. I što možna palepšyć u dziaržaŭnych ŚMI, karystajučysia takimi «paradami»?
Naprykancy Špak pryvodzić śpis rekamendacyj i prapanovaŭ: 1. Davieryć Ministerstvu infarmacyi detalova vyvučyć ciaham listapadu-śniežnia 2007h. efektyŭnaść vykarystańnia dziaržaŭnym ŚMI na rehijanalnym uzroŭni ŭ farmiravańnie patryjatyčnaha śvietabačańnia nasielnictva; 2. Pravieści sacyjalahičnaje daśledavańnie, nakiravanaje na vyvučeńnie stupieni ŭpłyvu Interneta i spadarožnikavaha telebačańnia na śviadomaść biełaruskaj moładzi; 3. Nakiroŭvać syhnalnyja vydańni abłasnych i rajonnych ŚMI nie na adras Administracyi prezydenta, a na adras infarmacyjna-analityčnaha centru z metaj prapanovaŭ pa ŭdaskanalvańni ich dziejnaści; 4. Abaviazać kiraŭnikoŭ respublikanskich orhanaŭ kiravańnia sfarmiravać u Internecie jakasna novyja partały, zabiaśpiečyŭšy ich nia tolki daviedačnaj, ale i aktualnaj analityčnaj infarmacyjaj; 5. Zrabić usio mahčymaje, kab nie dapuskać uciečku infarmacyi dziaržaŭnych struktur pa nieaficyjnych kanałach; 6. Aperatyŭna źmiaščać u dziaržaŭnych ŚMI poŭnych tekstaŭ pryniatych zakanadaŭčych aktaŭ; 7. Šyroka rastłumačyć u dziaržaŭnych ŚMI ekanamičnuju palityku krainy; 8. Farmiravać stanoŭčy vobraz dziaržaŭnaha słužboŭcy; 9. Pastajanna aśviatlać u dziaržaŭnych ŚMI kiraŭničy dośvied najlepšych pradpryjemstvaŭ usich formaŭ ułasnaści i indyvidualnych pradprymalnikaŭ; 10. Aperatyŭna reahavać na nieabjektyŭnuju i łžyvuju infarmacyju, raźmieščanuju ŭ niedziaržaŭnych ŚMI; 11. Rekamendavać Biełteleradyjokampanii stvaryć štotydniovuju analityčnuju ekanamičnuju prahramu, u jakoj vystupali b maładyja supracoŭniki kampanij usich formaŭ ułasnaści...
Karaciej, adreahavać savieckimi metadami na niesavieckuju rečaisnaść.
Analitykam spn. Špak nie prychodzić da hałavy, što pryčyna kosnaści dziaržaŭnych ŚMI zakładzienaja ŭ samuju formu ich isnavańnia pad poŭnym kantrolem, biez kankurencyi i va ŭmovach absalutnaje samacenzury.
Charakterna, što rekamendacyi Instytutu spn. Špak nie pazbaŭlenyja sprobaŭ pieraciahnuć da siabie častku finansaŭ, jakija vydzialajucca na prapahandysckuju apracoŭku nasielnictva.
Kiraŭnica dziaržaŭnaha instytutu razhladaje dziaržavu jak manapoliju palityčnaj hrupy, da jakoj sama naležyć. Spn. Špak bačyć svaje, i dziaržaparatu, i dziaržaŭnych ŚMI zadačy tolki praz pryzmu taho, umacoŭvajuć jany ci asłablajuć papularnaść adnoj asoby i jaje hrupoŭki. Niama i havorki pra nieabchodnaść uzvažana i zbalansavana aśviatlać roznyja pohlady, padychody, spryjać tamu, kab u krainie adbyvałasia publičnaja dyskusija. Ratacyja ŭłady vyklučajecca ŭ pryncypie. Niama havorki i pra dapuščeńnie choć by elementaŭ palityčnaha i kulturnaha pluralizmu ŭ žyćcio krainy — heta da tych, chto ciešacca iluzijami “liberalizacyi”.
Kamientary