Biełaruskaja Aŭtakiefalija na rostaniach
20 červienia ŭ Taronta pamior mitrapalit Biełaruskaj aŭtakiefalnaj pravasłaŭnaj carkvy za miažoj (BAPC) uładyka Mikałaj. Jahony nastupnik stavić zadaču aktyvizacyi dziejnaści BAPC na baćkaŭščynie.
“Biełarusy Kanady i ŭsiaho śvietu ŭ hłybokim smutku. 20 červienia na 86-m hodzie žyćcia ŭ Taronta pamior uładyka Mikałaj, archijapiskap Biełaruskaj Aŭtakiefalnaj Pravasłaŭnaj Carkvy. My stracili vialikaha i dobraha čałavieka, spakojnaha i ŭraŭnavažanaha, ścipłaha i addanaha. Usio svajo žyćcio jon słužyŭ Bohu i ludziam, stvaryŭ i ŭmacoŭvaŭ aŭtakiefalnuju Biełaruskuju pravasłaŭnaju carkvu. Usie, chto viedaŭ hetaha admietnaha ŭ biełaruskaj historyi čałavieka, nikoli jaho nie zabuduć. Viečny pakoj i dobraja pamiać”, — piša Rada Zhurtavańnia biełarusaŭ Kanady. “Asiracieła ŭsia našaja biełaruskaja siamja. Uładyka Mikałaj byŭ čałaviekam dobrym, vietlivym, pierad vačyma — jahonaja ciopłaja ŭśmieška. A hałoŭnaje — jahonaja pracavitaść, jahony patryjatyzm i jahonaja vialikaja viera ŭ dabryniu ludziej. Mieŭ vialiki Božy dar, umieŭ trymać ludziej vakoł siabie, i, napeŭna, heta było najvažniejšym u hetym momancie našaj historyi, kali nam tak patrebnaje jadnańnie. Niachaj jamu budzie viečny spakoj”, — tak raźvitałasia z uładykam Mikałajem staršynia Rady BNR Ivonka Surviłła.
Nastupnikam uładyki Mikałaja staŭsia jahony namieśnik, mitrapalit Alaksandar (Sałahub). Jašče ŭ traŭni jon abvieściŭ pra svoj chutki vizyt na Baćkaŭščynu (zaplanavany na kaniec leta — pačatak vosieni) i pra toje, što jon biare pad jurysdykcyju BAPC parafii i śviataroŭ Biełaruskaj narodnaj pravasłaŭnaj carkvy, jakija paŭlehalna dziejničali ŭ Biełarusi. Sproba zrabić Alaksandra ŭładykam była jašče pry žyćci Mikałaja, u časie Saboru BAPC, što adbyŭsia na pačatku červienia ŭ Hajlend-Parku (Ńju-Džerzi, ZŠA). Mitrapalit Mikałaj u Sabory ŭdziełu nia braŭ.
Padčas vybaraŭ uźnikła dyskusija. Razhladalisia dźvie kandydatury: japiskapa Kalifarnijskaha i Zachodnieeŭrapiejskaha Jana i japiskapa Alaksandra. Pieravahu addali druhomu, bo Jan — z pachodžańnia serb. Sabor taksama abraŭ Radu BAPC i Kansystoryju.
Za ŭsiu historyju BAPC uładyka Alaksandar Sałahub — ci nia samy adukavany jaje jararch. Akramia taho, jon pabiŭ usie rekordy, kali ŭ krasaviku 2000 h. za try (!) tydni sa śvieckaha čałavieka zrabiŭsia biskupam.
Pa-raniejšamu aktyŭnaja i druhaja častka BAPC, jakoj kiruje ŭładyka Iziasłaŭ. Jana vydaje hazetu “Carkoŭny pasłaniec”, jakaja šmat hadoŭ raspaŭsiudžvajecca ŭ Biełarusi. U Internecie stvorany sajt BAPC. Vialikuju častku pracy vykonvaje kiraŭnik Kansystoryi Barys Daniluk, były aficer Biełaruskaj Krajovaj Abarony, syn viadomaha pravasłaŭnaha śviatara Chviedara Daniluka.
Pakul ciažka skazać, ci zdoleje Aŭtakiefalnaja carkva pieranieści svaju dziejnaść u Biełaruś. Pa słovach a.Ivana Spasiuka, ciapier u krainie naličvajecca kala 70 niezarehistravanych prychodaŭ BAPC. Adnak jany zusim małalikija i nia majuć svaich chramaŭ. Isnuje i adzin prychod, jaki pa-raniejšamu ŭvachodzić u Biełaruskuju narodnuju pravasłaŭnuju carkvu.
Ułady admaŭlajuć prychodam BAPC u rehistracyi. Adnak mitrapalit Alaksandar spadziajecca znajści vyjście, naprykład zarehistravać prychody ŭ Dziarždepartamencie ZŠA, jak raniej heta rabiła Pravasłaŭnaja carkva Čarnahoryi.
Raskoł BAPC na emihracyi nie pieraadoleny, jon doŭžycca 20 hadoŭ i zaminaje ŭ spravie pieranosu jaje dziejnaści na Baćkaŭščynu.
Aleh Tačony
DAVIEDKA
Biełaruskaja aŭtakiefalnaja pravasłaŭnaja carkva (BAPC) była ŭtvorana ŭ 1920-ch hadach u BSSR. Jaje ačolvaŭ mitrapalit Melchisedek (M.Pajeŭski). U vyniku balšavickich represij BAPC była likvidavana. Adradziłasia jana ŭ hady druhoj suśvietnaj vajny. U 1942 h. u Miensku prajšoŭ Usiebiełaruski carkoŭny sabor, na jakim BAPC była adrodžana. U 1944 h. jepiskapat BAPC vyjechaŭ na emihracyju, dzie ŭ 1946-m uvajšoŭ u skład Rasiejskaj zamiežnaj pravasłaŭnaj carkvy. U 1948 h., z dapamohaj jararchaŭ Ukrainskaj aŭtakiefalnaj pravasłaŭnaj carkvy, u Zachodniaj Niamieččynie była adnoŭlenaja BAPC. Jana isnavała ŭ Zachodniaj Eŭropie, ZŠA, Kanadzie i Aŭstralii. Paśla śmierci mitrapalita Andreja (Kryta) u 1983 h., u 1984 h. Carkva raskałołasia na dźvie častki ź japiskapami Mikałajem (žyŭ u Taronta) i Iziasłavam (u Bruklinie) na čale. Pryčyny raskołu byli chutčej asabistymi. Akramia taho, na emihracyi dziejničaje šerah biełaruskich pravasłaŭnych prychodaŭ, nie padnačalenych BAPC, jakija znachodziacca ŭ jurysdykcyi Kanstancinopalskaha patryjarcha. Jašče adna emihracyjnaja struktura, jakaja nazyvaje siabie Biełaruskaj narodnaj pravasłaŭnaj carkvoj, ź siaredziny 90-ch sprabavała pieranieści svaju dziejnaść u Biełaruś.
Mitrapalit Mikałaj (Michał Macukievič, 21 traŭnia 1917 — 20 červienia 2002) naradziŭsia ŭ Samarskaj huberni, dzie jahonyja baćki byli ŭ biežanstvie. Na Paleśsie, u Motal, viarnulisia ŭ 1921 h. Słužyŭ u polskim vojsku, braŭ udzieł u niamiecka-polskaj vajnie 1939-ha, byŭ paranieny. Padčas niamieckaj akupacyi apynuŭsia ŭ kanclahiery. Paśla vajny žyŭ u Anhielščynie, paśla pierajechaŭ u Kanadu, braŭ aktyŭny ŭdzieł u biełaruskim hramadzkim žyćci. Adčuŭšy paklikańnie, staŭ pravasłaŭnym śviatarom. 10 sakavika 1968 h. byŭ chiratanizavany na japiskapa. Z 1984 h. kiravaŭ adnoj ź dźviuch častak BAPC. U pačatku 90-ch naviedaŭ Biełaruś, sustrakaŭsia ź mitrapalitam Fiłaretam.
Mitrapalit Alaksandar (Alaksandar Sałahub) naradziŭsia ŭ Baranavičach u 1962 h. U 20 hadoŭ vyjšaŭ z kamsamołu, pažadaŭšy pryśviacić siabie słužeńniu Bohu. Za heta trapiŭ pad represii, zmušany byŭ pracavać vartaŭnikom. Skončyŭ u Maskvie Duchoŭnuju seminaryju i Akademiju, aśpiranturu, abaraniŭ dysertacyju pa bahasłoŭi. Skončyŭ taksama Ekumeničny instytut Suśvietnaj rady cerkvaŭ u Ženevie. Z 1994 h. byŭ sakratarom pradstaŭnictva Maskoŭskaha patryjarchatu pry patryjarchu Antyjachijskim u Damasku, potym sakratarom japiskapa RPC Hurja ŭ Paryžy. Peŭny čas adkazvaŭ za suviazi z Vatykanam, nieadnarazova sustrakaŭsia z Papam Rymskim. Vystupiŭšy z vykryćciom jararchaŭ-homaseksualistaŭ u RPC, u 1999 h. syšoŭ u BAPC, pierajechaŭ u Ameryku. U 2000 h. zrabiŭsia japiskapam, namieśnikam kiraŭnika BAPC, kiraŭnikom Misijnaha adździełu.
Mitrapalit Iziasłaŭ (Ivan Brucki) naradziŭsia 22 studzienia 1926 h. u v.Biełavuša na Stolinščynie. Skončyŭ polskuju pačatkovuju škołu. Padčas niamieckaj akupacyi byŭ vyviezieny na pracu ŭ Niamieččynu. Z 1947 h. žyŭ u Kanadzie. Skončyŭ Manitobski ŭniversytet, pa specyjalnaści inžyner. Z 1962 h. žyvie ŭ ZŠA. U 1979 h. byŭ vyśviečany archijapiskapam Mikałajem na śviatara. 22 lutaha 1981 h. chiratanizavany ŭ japiskapy mitrapalitam Ukrainskaj pravasłaŭnaj carkvy Mścisłavam i archijapiskapam Arestam. Na III Sabory BAPC u Mančestery ŭ traŭni 1984 h. abrany mitrapalitam častki BAPC. Žyvie ŭ Bruklinie (ZŠA).
Kamientary