kazki žyćcia
Padśvietka
Padziemny ciahnik, vuzki i dakładny, jak źmiaja, viazie mianie ŭ centar horadu — na praspekt Skaryny. Nibyta daśviedčany mastak — epizadyčny hieroj adnaho z apaviadańniaŭ O'Hienry, ja jedu z admysłovaju metaju: pahladzieć, jak kładucca cieni na kamianicach praspektu paśla zachadu sonca…
Padśvietka mienskich budynkaŭ — novaŭviadzieńnie apošniaha času. Architekturnaja moda, jakaja pryjšła z Zachadu, što nia raz padkreślivałasia ŭ aptymistyčnych interviju architektaraŭ i ŭłady. (I minaki ŭ epizodach padtakvali: “Tak, tak! Vielmi padabajecca!..”)
Pomniu, jak pastupova, ź ciaham miesiacaŭ, hetyja vialikija budynki “vypłyvali”, jak karabli, z akijanu načnoj ciemry. I, jak karabli, jany byli ciapier upryhožanyja łancužkami ahnioŭ — žoŭtymi, ź niejkim staradaŭnim adcieńniem, i chałodnymi biełymi, źmiarćvieła-błakitnymi…
Budynak, u “trumie” pieršaha pavierchu jakoha mieścicca kinateatar “Centralny”, nahadaŭ mnie vieličny syluet “Tytanika”. I ja, u maleńkaj łodcy-ludcy, hajdajusia ŭnizie kala jaho na zybkich chvalach svajho subjektyŭnaha ŭsprymańnia. Na chvalach pamiaci — našaha pieršasnaha akijanu…
Niechta ŭ zachapleńni paraŭnaŭ hetyja padśviečanyja budynki z teatralnymi dekaracyjami. U mianie jany vyklikajuć pesymistyčny nastroj. Padśviet lampami źnizu ŭvierch zrabiŭ budynak padobnym da čałavieka, jaki spuściŭsia ŭ sutareńni sa śviečkaju ŭ rukach: tryvožnaje, hniatlivaje ŭražańnie ad skažonaha połymiem tvaru.
I čamu heta Miensk, u samim imieni jakoha chavajecca słova “źmienšyć”, hetak paśladoŭna davodzić svaim žycharam, što jany ŭsie — mizernyja, małaznačnyja čaścinki? I što jon — nie na ich raźličany: šyračeznyja vulicy, hihanckija dekaratyŭnyja vasilki na płoščy Jakuba Kołasa, bieźlič prynižalnych dla ludziej padziemnych pierachodaŭ i, narešcie, hetaja zmročnaja padśvietka…
(Cikavy fakt: u pieršaj knižcy časopisu “Łučynka”, što vyjšła ŭ Miensku ŭ 1914 h., źmieščany materyjał nieviadomaha “B-a” pad nazvaju “Tytanika” — pra katastrofu stahodździa. Na tym karabli płyli j biełarusy!)
…A z padśviečanych budynkaŭ mnie ŭsio-taki padabajecca adzin — nievialiki budynak Eŭrapiejskaha humanitarnaha ŭniversytetu, achutany strymanym, piaščotnym fijaletam. Jak fijałka ŭnačy.
Ludka Silnova
Kamientary