Aršanskaja bitva i teror na darohach

Da ludziej, što zhurtavalisia kala ahniu na miescy Aršanskaj bitvy, padychodziać piaciora «partyzanaŭ» — niamnohija, jakim udałosia ŭ toj viečar schavacca ad milicejskich lichtaroŭ i kustoŭjem prabracca na pole. Jany, brudnyja i stomlenyja, napieraboj raspaviadajuć pra svaje ŭcioki ŭ pociemkach praz chmyźniaki, pra abłavu. Dvoje miascovych vyrašyli ruchacca nanač dachaty da Oršy. Na Krapivienskim poli da ranicy zastajecca dziasiatak biełarusaŭ, što dabralisia na miesca.

TTak pačynałasia asnoŭnaja častka tradycyjnaha fiestyvalu biełaruskaj aŭtarskaj pieśni i paezii “Aršanskaja bitva”, jaki štohod ładzicca ŭ najbližejšyja da 8 vieraśnia vychodnyja. Nahoda dla zborki — hadavina padziei, zhadvać u jakuju ŭ saviecki čas zabaraniałasia. 8 vieraśnia 1514 hoda 30-tysiačnaje vojska Vialikaha Kniastva Litoŭskaha pad kiraŭnictvam hietmana Kanstancina Astrožskaha pieramahło 80-tysiačnyja siły ahresara — Maskoŭskaha kniastva. Tak u toj daloki čas śćvierdziłasia prava narodaŭ Vialikaha Kniastva na samastojnaje isnavańnie.

Napiaredadni fiestyvalu pole la pamiatnaha kamienia i kryža na zahad miascovych uładaŭ ŭzarali — ciapier tudy niemahčyma padjechać dy stavić namioty taksama niazručna. Fiestyval adbyvaŭsia trochu ŭ inšym miescy, bližej da raki Krapiŭna.

Bardaŭskuju častku mierapryjemstva vyratavaŭ małady śpiavak Mikoła z Rečycy. Paśla vystupu adzinaha na ŭvieś viečar barda prysutnyja ŭklučyli muzyčny dysk. Pasłuchać jaho kala hadziny nočy padyšli milicyjaniery ź videakamieraj. Supracoŭniki pravaachoŭnych orhanaŭ pacikavilisia, palityčnaje mierapryjemstva tut adbyvajecca ci historyka-patryjatyčnaje.

Milicyjanty, što źjavilisia na poli, paprasili nie zdymać ich, pryhraziŭšy ŭ advarotnym vypadku kinuć fotaaparat u vohnišča. Tolki na ranicu dvoje supracoŭnikaŭ MUS, što padyšli pavitacca z udzielnikami festu, užo vietliva patłumačyli — nielha fatahrafavać ludziej u formie.

Načnyja viziciory, pabačyŭšy bieł-čyrvona-bieły ściah, zapytalisia ŭ sabranych, ci znajomy im termin «kałabaracyjanizm». Zatym paviedamili, što znachodžańnie niekalkich čałaviek u lesie la ahniu traplaje pad artykuł Zakonu ab masavych mierapryjemstvach i kožny z sabranych biare ŭdzieł u niesankcyjanavanych dziejańniach.

«Prajšła rekłama ŭ internet, adbyŭsia anons, tamu vašaje masavaje mierapryjemstva maje niesankcyjanavany charaktar, — zaznačyŭ padpałkoŭnik Dzianis Rybakoŭ, namieśnik načalnika abłasnoha upraŭleńnia unutranych spravaŭ Viciebskaj vobłaści. — Vy nie atrymali dazvołu i pavodzicie siabie asabliva zadzirliva».

Leanid Michajłaŭ, načalnik Aršanskaha rajadździeła milicyi, pierapisaŭ pašpartnyja źviestki ŭsich prysutnych. Zatrymanych na padychodach milicyjanty žartoŭna nazyvali «tymi, što vyrašyli nie prysutničać na vašym kancercie».

«Pahladzim, što vy napišacie ŭ internecie», — na raźvitańnie zaznačyli milicyjanty.

Milicejskija mašyny ŭ hetym hodzie dziažuryli na ŭsich darohach da Krapivienskaha pola. Nahody dla zatrymańniaŭ byli roznyja — adsutnaść flikiera, vyśviatleńnie asoby dy navat padazreńnie ŭ napadzie na inkasataraŭ i bujnym rabaŭnictvie. Zatrymanych advozili ŭ Oršu, tam pieradavali ŭ ruki haradskoha ci rajonnaha adździeła MUS abo transpartnaj milicyi, jakaja dobra adpracoŭvała schiemu «čamadan — vakzał — ciahnik».

Alaksieja Trubkina i Vitala Čarniaŭskaha, naprykład, dvoje supracoŭnikaŭ milicyi supravadžali u elektryčcy pad kanvojem amal da Minska. Ahułam da miesca śviatkavańnia nie zmahli dajechać kala dvuch dziasiatkaŭ čałaviek.

Niahledziačy na previentyŭnyja zatrymańni, śviatkavańnie adbyłosia, choć i bieź vialikaha razmachu. Na ranicu da jaho dałučyŭsia viadomy bard Andrej Mielnikaŭ. Jon adbyŭ 6 hadzin u aršanskim pastarunku i piechatoju pryjšoŭ z horadu. «Supraciŭ z boku ŭładaŭ śviedčyć, što śviata dziejničaje, — zaznačyŭ Mielnikaŭ. — Heta nahadvaje štoś akultnaje». Andrej Mielnikaŭ pakazaŭ try kryžy, pastaŭlenyja ŭ roznych miescach u honar siaredniaviečnaj pieramohi našych prodkaŭ, raspavioŭ, jak z 1991 hodu mianiaŭsia farmat imprezy.

«U mierapryjemstva niama arhanizatara, — kaža niaźmienny ŭdzielnik festaŭ Jurka Kopcik. — My pa zaviadzioncy źbirajemsia na hetym poli paśpiavać pieśni, a nam zaminajuć. Sioleta adbyłasia sapraŭdnaja ekśpiedycyja suprać partyzan. Niby ŭ 1942-m hodzie, tolki biez rasstrełaŭ».

Staŭleńnie ŭładaŭ da śviatkavańnia aršanskaj pieramohi ad 2006 hodu zajmieła aktyŭna niehatyŭny charaktar, adznačajuć zaŭziatyja prychilniki fiestyvalu.

Pieršy fiestyval biełaruskaj aŭtarskaj pieśni «Aršanskaja bitva» adbyŭsia ŭ 1991 hodzie ź inicyjatyvy Andreja Mielnikava i arhanizacyjnaj padtrymki žurnalista Jurasia Kopcika. Na «Aršanskaj bitvie» ŭ roznyja hady vystupali mnohija viadomyja biełaruskija aŭtary: Viktar Šałkievič, Aleś Kamocki, Źmicier Bartosik, Andrej Chadanovič, Taćciana Biełanohaja, Uładzimier Arłoŭ. Fiestyval «Aršanskaja bitva» źjaŭlajecca narodnym śviatam, jaho prahrama nie abmiažoŭvajecca tradycyjnym kancertam. U minułyja hady ładzilisia pakazalnyja vystupy rycarskich kłubaŭ, fajer-šoŭ dy pierfomansy.

U 1992-im hodzie namieśnik staršyni Biełaruskaha zhurtavańnia vajskoŭcaŭ major Michaś Varaniec inicyjavaŭ pryniaćcie na poli vajskovaj prysiahi na viernaść Biełarusi, a ŭ 2007-m płany Paŭła Sieviarynca adznačyć na feście dziesiacihodździe «Maładoha Frontu» spravakavali na poli milicejskuju ekśpiedycyju.

U 1990-ja hady pra Aršanski fiestyval pisała miascovaja i centralnaja presa, abviestki pra mierapryjemstva visieli na doškach abjavaŭ u Voršy, z horada admysłovyja aŭtobusy davozili ŭdzielnikaŭ da miesca narodnaha śviata. Dziakujučy tradycyjnaści źjavilisia stałyja zaŭsiodniki imprezy, jakich nie pužaje ni nadvorje, ni milicejskija pasty na darozie.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0