Radzima savieckaha ministra i katalickaha rektara

Alkovičy — heta vioska ŭ Vilejskim rajonie, dzie na treci dzień darohi ź Minska na Budsłaŭ spyniajucca pieranačavać pilihrymy.

U Alkovičach žyvie 22 čałavieki. Vioska lažyć pamiž bolšymi Juncavičami i Maćkaŭcami. U apošniaj pabudavali ahraharadok. Tudy pieravieźli i alkovickuju ambułatoryju. Tam žycharoŭ bolš. Ale kaścioł zastajecca ŭ Alkovičach.

Pa niadzielach, jak kaža miascovy śviatar Anatol Parachnievič, pamalicca ŭ Alkovičy prychodzić da 200 čałaviek. Z kožnym hodam ličba skaračajecca. Ksiondz Anatol słužyć u Alkovičach amal try hady. Jon kaža, što jaho papiarednik a. Uładzimir za šeść hadoŭ pachavaŭ 800 čałaviek z navakolla. Vioski vymirajuć.

«Što budzie z kaściołam, kali Alkovičaŭ nie stanie? — pytajusia ŭ śviatara. — Ničoha. Ź inšych ža viosak najbolš viernikaŭ».

Prablema, ź jakoj ksiondz zmahajecca ad pryjezdu na Vilejščynu — niapravilnaje nazva chrama, jakoj karystajucca i vilejskija čynoŭniki, i muziejščyki. Za try kiłamietry ad vioski staić ukazalnik — «Kaścioł Dabraviesčańnia Najśviaciejšaj Dzievy Maryi 1897-1902» (pravapis zachavany). Śviatara ździŭlaje, adkul uziałasia takaja nazva. I pakazvaje katalickaje vydańnie 1884 hoda, u jakim paznačana, što ŭ Alkovičach majecca kaścioł Adźviedzinaŭ Najśviaciejšaj Maryi Panny, pabudavany ŭ 1722 hodzie. Stary, draŭlany chram, razabrali ŭ kancy XIX stahodździa, jak pačali budavać cahlany. Ad staroha kaścioła zachavałasia aharodža i nižni jarus zvanicy.

Što da draŭlanaha chrama, to jon uźnik paśla taho, jak u lesie miž volchaŭ (raniej, pa słovach ksiandza, i vioska nazyvałasia mienavita Alchovičy) znajšli abraz Maci Božaj ź dziciatkam. Jon zachavaŭsia i da našych dzion.

Za savieckim časam u kaściole znachodziłasia zierniaschovišča. Kałhaśniki siudy zajazdžali na traktarach. Tady i arhan vyvieźli. Ab kolišnim instrumiencie śviedčyć tolki stary zdymak na ścianie. A. Anatol raspaviadaje, što kamunisty hromaadvod prybrali ad kaścioła. I padčas navalnicy małanka trapiła ŭ viežu. A kryž, prałamaŭšy dach, upaŭ unutr. Viežu adnavili. Ale ciapier jana mienšaja na šeść mietraŭ.

Kali ŭ 1989 hodzie śviatyniu viarnuli viernikam, u chram pačali viartacca abrazy i inšyja rečy, što ludzi chavali ad savietaŭ. Što da abrazoŭ, to majucca tut i zusim staryja.

Jość abraz Śviatoj Barbary, jaki ksiondz adnosić da ChVII stahodździa, bo pisany ŭ baročnym styli.

Bolš dakładnuju datu pavinny skazać śpiecyjalisty, jakich śviatar choča zaprasić dla restaŭracyi relikvii.

Niekalki hadoŭ tamu z chrama skrali ikonu Michała Archanioła. Ale ciapier jana znoŭ visić na raniejšym miescy. Paru miesiacaŭ tamu adzin rasijski kalekcyjanier, padazrajučy, što relikvii, jakija źjavilisia ŭ jaho, byli skradzieny, pieradaŭ ich u klaštar franciškancaŭ u Ivianiec. Adtul alkovicki abraz manachi viarnuli nazad.

Nakont hetaha ks. Anatol raspaviadaje cikavuju historyju. Kali hetaja ikona visieła ŭ kaściole, nad joj znachodziŭsia abraz francyskanca Maksimilijana Maryi Kolbe. I vyjšła, što viarnuli skradzieny abraz mienavita braty adnaho z Kolbe ordena. «Možna skazać: «supadzieńnie», a možna skazać: «cud», — adznačaje a. Anatol.

Śviatar i sam lubić staraśvieččynu. U kaściole jon stvaryŭ navat nievialiki muziej. Tut draŭlanyja žorny, ručniki, načoŭka, miedny posud, krosny.

«Što nie navučyŭsia ad babuli, dyk heta chleb piačy dy na krosnach tkać», — zaŭvažaje ksiondz.

A ručniki — heta dla jaho cikavyja śviedki historyi. A. Anatol pakazvaje pałtaŭski ručnik z dvuchhałovym arłom. I tłumačyć, što heta nie ad vialikaj lubovi da rasijcaŭ ukraincy vyšyvali simvał samadziaržaŭja. Prosta hetaja tradycyja jašče pajšła da časoŭ Vizantyjskaj impieryi.

Asablivy honar ksiandza — arnat (vierchniaje liturhičnaje adzieńnie rymska-katalickaha duchavienstva) z frahmientam słuckaha pojasa.

Na im i podpis majecca, što vyrableny ŭ «hradzie Słucku».

Kim z uradžencaŭ admietnaja vioska?

Pobač z kaściołam apošni prystanak znajšoŭ a. Stanisłaŭ Kučynski (1914-1996). Heta jon, vytrymaŭšy vyprabavańni vajny i savietaŭ, staŭ rektaram adčynienaj u 1990 hodzie ŭ Hrodnie pieršaj u Biełarusi katalickaj sieminaryi. A jak pamior, to pachavali jaho cieła ŭ rodnaj vioscy.

Z Alkovičaŭ pachodzić i apošni ministr handlu SSSR Kandrat Cierach.

Hetuju pasadu jon zajmaŭ z 1986 pa 1991. U rodnaj vioscy pra ziemlaka daŭno nie čuli. A raniej zajazdžaŭ rehularna. Zachavaŭsia i dom, dzie žyła siamja Cierachaŭ. Jon, praŭda, užo kolki hadoŭ nie prydatny dla žylla. Zusim ladaščy. Ab ziemlaku nahadvaje i krama, jakuju Cierach «padaryŭ» niekali viaskoŭcam. Siońnia tut najlepš idzie niedarahoje vino. A što bolš? Ničoha. Chleb pakupajecca ŭ aŭtałaŭkach, jakija pryjazdžajuć siudy ź Vilejki i Minska.

Niekali ŭ vioscy byli kniharnia, biblijateka, ambułatoryja, škoła. A ciapier tolki sielsaviet.

Na miascovych mohiłkach zakinutyja mahiły źmianiajucca dahledžanymi. Ksiondz Anatol pakazvaje mnie siamiejnyja pachavańni ŭładalnikaŭ navakolnych viosak: Bahdanovičaŭ i Barkoŭskich. Niekatoryja pradstaŭniki rodu Bahdanovičaŭ pachavany asobna. Čamu tak, ksiondz nie viedaje. Ale voś ab pani Maryi z hetaha rodu raskazvaje, što jana pachavana była tut u 1942 hodzie. Jak pryjšli niemcy ŭ 1941, žančyna pryjechała ŭ baćkoŭskija miaściny. Na što spadziavałasia? Nieviadoma. Možna tolki zdahadvacca, što jana źbirałasia haspadaryć u majontku pry novaj uładzie. Ale praz hod niemcy jaje rasstralali. Pobač z Bahdanovič — mahiła jaje słužki. Kali panienku schapili niemcy, słužcy dazvolili viartacca dadomu. Na što taja skazała: «Nie, ja pajdu tam, dzie pani pojdzie». I abiedźviuch žančyn rasstralali.

Plamieńnik Maryi Andžej Bahdanovič, jaki ciapier žyvie ŭ Varšavie, raskazvaŭ, što hetuju ciotku nie lubiać u siamji. Kali pryjšli saviety ŭ Zachodniuju Biełaruś, Andžej akurat u jaje haściavaŭ. Ale ciotka ŭciakła ŭ Vilniu, pakinuŭšy plamieńnika. I piacihadovaha chłopčyka adpravili ŭ Sibir.

Padčas vajny, pa raspoviedach viaskoŭcaŭ, u Alkovičach raźmiaščaŭsia niamiecki harnizon. Ujezdy ŭ viosku byli aharodžany kalučym drotam. I žychary navakolnych viosak pryhaniali na noč siudy svaju skacinu, kab unačy jaje nie zabrali partyzany. Tak jana znachodziłasia pad abaronaj.

Što pabačyć pablizu

Sosienka – Vilejskaje vadaschovišča i damba cieraź jaho.

Paniacičy: radzima Janki Filistoviča.

Kučki: bahaty dačny pasiołak na bierazie Vilejskaha vadaschovišča, u jakim atabarylisia mnohija zorki TB.

Kumielščyna i Kastyki — krajavidy daliny Vialli i viarchoŭjaŭ Vilejskaha vadaschovišča.

Kałodčyna, Iljanskija chutary: mahiły savieckich aktyvistaŭ, zabitych biełaruskimi partyzanami.

Miastečka Ilja: kaścioł sv. Serca Isusa (1909), carkva sv. Ilji (1828).

Starynki: siadziba, dzie možna pakatacca viarchom na kani.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0