El-Nińjo pakidaje śviet biez chamsy. Čamu ž tady daražejšymi mohuć stać łasoś i krevietki?

Adnym z samych deficytnych tavaraŭ na suśvietnym rynku niečakana staŭ ančous, jaki nam bolš viadomy pad nazvaj «chamsa». Pryčyna nie ŭ roście popytu, a ŭ rezkim padzieńni prapanovy. Za hod suśvietnaja vytvorčaść rybnaj muki, asnoŭnym kampanientam jakoj źjaŭlajecca pieruanski ančous (Engraulis ringens) — paŭdniovaamierykanski vid hetaj ryby, — skaraciłasia na 30-40%, a jaje košt vyras prykładna na 80%, dasiahnuŭšy histaryčnaha maksimumu.

Choć ančous rybka nieprykmietnaja, jon zajmaje važnaje miesca ŭ suśvietnaj charčovaj sistemie. Mienavita ź jaho vyrablajuć rybnuju muku, jakaja vykarystoŭvajecca dla vyroščvańnia łasosia, marskoha akunia, krevietak, vustryc i inšych vidaŭ ryby i morapraduktaŭ, što vyroščvajucca ŭ akvakultury.

Pieru — najbolšy vytvorca rybnaj muki ŭ śviecie. Kala piataj častki jaje suśvietnaha vypusku vyrablajecca ź miascovaha ančousa. Razam z Ekvadoram i Čyli hetyja krainy zabiaśpiečvajuć amal tracinu suśvietnaj vytvorčaści.

Paŭdniovaamierykanski ančous maje adnosna karotki žyćciovy cykł, tamu jaho kolkaść moža prykmietna mianiacca z hoda ŭ hod u zaležnaści ad pryrodnych umoŭ. Najbolšy ŭpłyŭ akazvaje klimatyčnaja źjava El-Nińjo, kali vody Cichaha akijana kala ekvatara stanoviacca ciaplejšymi. Heta asłablaje ŭzdym bahatych pažyŭnymi rečyvami chałodnych vod, ad jakich zaležyć charčovaja baza ryby, i ŭ vyniku zapasy ančousa skaračajucca.

El-Nińjo zvyčajna paŭtarajecca kožnyja try-piać hadoŭ i kožny raz niehatyŭna ŭpłyvaje na vytvorčaść rybnaj muki. Pavodle prahnozaŭ mietearołahaŭ, El-Nińjo ŭ 2026 hodzie moža stać adnym z najmacniejšych za apošnija dziesiacihodździ, što ŭžo pryviało da rezkaha skaračeńnia ŭłovu ančousa.

U mai ŭłady Pieru spačatku ŭviali časovuju zabaronu na promysieł ančousa, a zatym faktyčna prypynili jaho na niavyznačany termin, kab zachavać papulacyju ryby.

Zabarona pryviała da rezkaha skaračeńnia suśvietnaj vytvorčaści rybnaj muki, popyt na jakuju zastajecca vysokim. Da kanca červienia jaje aptovy košt nabliziŭsia da rekordnych $3000 za tonu.

Uzajemaźviazanaść suśvietnych rynkaŭ

Padobnaja situacyja ŭžo ŭźnikała padčas mocnaha El-Nińjo ŭ 1997‑1998 hadach. Ale tady nastupstvy byli bolš abmiežavanymi: akvakultura zabiaśpiečvała mienš za čverć suśvietnaj vytvorčaści ryby. Siońnia ž na rybnych fiermach vyroščvajuć užo bolš za pałovu ŭsioj ryby i morapraduktaŭ u śviecie. Adnačasova pavialičyłasia i siaredniaje spažyvańnie ryby — z 14,3 kiłahrama na čałavieka za hod u 1990‑ch da 21,3 kiłahrama ciapier, pavodle danych Charčovaj i sielskahaspadarčaj arhanizacyi AAN. I nasielnictva ž Ziamli za hety čas vyrasła. U 1997 hodzie jano składała prykładna 5,88 miljarda čałaviek. Ciapier, u 2026 hodzie, jano dasiahnuła prykładna 8,29 miljarda čałaviek.

Mietearołahi prahnazujuć, što ciapierašni El-Nińjo moža stać adnym z najmacniejšych za apošnija dziesiacihodździ. Zvyčajna hetaja klimatyčnaja źjava dasiahaje najbolšaj siły pry kancy hoda, tamu situacyja moža jašče pahoršać, a abmiežavańni na promysieł ančousa i vysokija ceny na rybnuju muku zachavacca jašče niekalki miesiacaŭ.

Vytvorcy pakul sprabujuć strymać rost cenaŭ, biaručy častku vydatkaŭ na siabie, ale analityki papiaredžvajuć: cisk raście. Najbolš adčuvalnym padaražańnie, imavierna, stanie vyšej pa charčovym łancužku — dla kupcoŭ łasosia, krevietak i inšych morapraduktaŭ. Kali deficyt zachavajecca, u kampanij nie zastaniecca vybaru, akramia jak pieranieści rost vydatkaŭ na rytejleraŭ.

Pradstaŭniki haliny pakul nie nazyvajuć mahčymy maštab padaražańnia. Adnak, jak adznačaje Bloomberg, rost cen na 20-25% vyhladaje całkam mahčymym.

Historyja ź pieruanskim ančousam jašče raz pakazvaje, nakolki ciesna źviazanyja sučasnyja charčovyja rynki ciapier. Klimatyčnaja źjava kala ŭźbiarežža Pieru moža ŭžo praź niekalki miesiacaŭ pryvieści da rostu cen na rybu i morapradukty ŭ supiermarkietach Jeŭropy i inšych rehijonaŭ śvietu.

• 0
• 0
• 0
• 1
• 0
• 1
• 0
• 0