Za premjeram Čarnahoryi sačyli z dapamohaj samaha sučasnaha abstalavańnia.
Pamiž Maskvoj, Padhorycaj i Białhradam uźnik biesprecedentny ŭ postsavieckaj historyi skandał.
Sa spasyłkaj na krynicy ŭ sierbskich uradavych kołach białhradskija ŚMI paviedamili: niekalki hramadzianaŭ Rasiei byli departavanyja z Serbii «za ŭdzieł u padrychtoŭcy terarystyčnych akcyjaŭ u Čarnahoryi».
Peŭnyja padrabiaznaści padaje maskoŭskaje vydańnie «Kommiersant».
Vydańnie adznačaje, što hetyja naviny supali ź niečakanym vizitam u Białhrad sakratara Rady biaśpieki Rasiei Mikałaja Patrušava.
Miascovyja ekśpierty pierakananyja, što hałoŭnaja meta vizitu — abmierkavańnie «čarnahorskaha vypadku». Krynicy «Kommiersanta», blizkija da ŭradu Serbii, zapeŭnivajuć, što Białhrad nie zacikaŭleny ŭ takim skandale, ale i nie choča być zapadozranym u datyčnaści da padrychtoŭki teraktaŭ u susiedniaj krainie.
Niečakany hość
Pra vizit sakratara Rady biaśpieki Rasii ŭ Białhrad stała viadoma tolki napiaredadni jahonaha pryjezdu — u aŭtorak, da hetaha pajezdka nijak nie anansavałasia. Akramia pieramovaŭ z kiraŭnikom MUS Nebajšam Stefanavičam Mikałaj Patrušaŭ sustreŭsia z kiraŭnictvam krainy: u sieradu — z prezydentam Tomisłavam Nikaličam i ministram zamiežnych spravaŭ Ivicam Dačyčam, a ŭ čaćvier — z premjeram Alaksandram Vučyčam.
Usie pieramovy prajšli ŭ stroha zakrytym režymie, a aficyjna ŭ samym pačatku vizitu było abvieščana, što rasiejski hość prapanavaŭ sierbskim uładam padpisać memarandum ab uzajemarazumieńni ŭ halinie biaśpieki, jaki stvaryŭ by stały kanał suviazi pamiž Maskvoj i Białhradam u hetaj śfiery.
Vizyt, biez sumnievu, źviazany z tym, što adbyłosia ŭ susiedniaj Čarnahoryi, dzie ŭłady abviaścili ab praduchileńni terarystyčnych akcyjaŭ u dzień vybaraŭ.
Krynica «Kommiersanta», blizkaja da ŭradu Sierbii, udakładniaje: «Rasiejski hość, napeŭna, chacieŭ by vyśvietlić našy kroki dla supracy z Čarnahoryjaj u rasśledavańni aktyŭnaści hrupaŭ, jakija rychtavali biesparadki ŭ Padhorycy 16 kastryčnika».
Sierbija suprać putču
Sakratar Rady biaśpieki RF prybyŭ u Białhrad praź dzień paśla taho, jak u paniadziełak uviečary sierbski premjer Alaksandr Vučyč — adrazu paśla pasiadžeńnia Biuro kaardynacyi słužbaŭ biaśpieki Sierbii — apublikavaŭ detali płanu zachopu dziaržaŭnych ustanoŭ Čarnahoryi paśla parłamienckich vybaraŭ 16 kastryčnika «pry spryjańni zamiežnaha faktaru». Vučyč paćvierdziŭ infarmacyju čarnahorskaha śpiecyjalnaha prakurora Milivoje Katniča ab aryšcie hrupy hramadzian Serbii, jakaja rychtavała zachop Skupščyny Čarnahoryi i stralbu pa ŭdzielnikach mitynhu apazicyi z metaj spravakavać chaos i šturm parłamienta. Premjer taksama abviaściŭ, što sierbskija pravaachoŭnyja orhany vyjavili «jašče niekalki niebiaśpiečnych hrupaŭ», uciahnutych u realizacyju hetaha płana, za jakimi stajać «vielmi surjoznyja ludzi».
«Aryštavanyja nami asoby dziejničali ŭ kaardynacyi ź inšaziemcami», — paviedamiŭ Vučyč. I dadaŭ: «Isnujuć nieabvieržnyja dokazy, što peŭnyja asoby sačyli litaralna za kožnym krokam premjera Čarnahoryi dy infarmavali pra heta inšych ludziej, jakija musili dziejničać pavodle ichnych instrukcyjaŭ. My znajšli ŭ ich 125 tysiač jeŭra, śpiecyjalnuju ŭniformu, inšyja rečy. Za premjeram Čarnahoryi sačyli z dapamohaj samaha sučasnaha abstalavańnia».
Sierbskija ŚMI paviedamlajuć: hrupy złamyśnikaŭ padtrymlivali suviaź z dapamohaj telefonaŭ z šyfratarami, mieli jakasnyja spadarožnikavyja zdymki dziaržaŭnych abjektaŭ u Padhorycy, maršruty pieramiaščeńnia čarnahorskaha premjera, a vyjaŭlenaja ŭ ich uniforma, u jakuju jany mieli pieraapranucca pry zachopie parłamienta, padobnaja da toj, jakuju vykarystoŭvaje čarnahorski śpiecnaz.
Jak paviedamiła sa spasyłkaj na blizkija da ŭrada Sierbii krynicy białhradskaje vydańnie Danas, niekalkich hramadzian Rasiei departavali ź Sierbii «za ŭdzieł u padrychtoŭcy terarystyčnych aktaŭ u Čarnahoryi».
Białhradski surazmoŭca «Kommiersanta», znajomy z prablematykaj pieramoŭ, śćviardžaje, što zadačaj sakratara Rady biaśpieki RF było «razrulić situacyju i nie dapuścić skandału ŭ rasiejska-sierbskich dačynieńniach».
Białhrad nie zacikaŭleny ŭ skandale. U toj ža čas, pavodle surazmoŭcaŭ «Kommiersanta», ułady Sierbii, jakija aryjentujucca na ŭstup u ES, nie chočuć być zapadozranymi ŭ datyčnaści da złačynnych akcyjaŭ u susiedniaj krainie. Heta ŭskosna paćvierdziŭ i sam premjer Alaksandr Vučyč. Hałoŭny matyŭ apublikavańnia infarmacyi sierbskich śpiecsłužbaŭ pra sprobu putču ŭ Čarnahoryi jon patłumačyŭ tak: «Hłyboka pamylalisia tyja, chto ličyŭ, što Sierbija jakim-niebudź čynam budzie ŭdzielničać u hetym złačynstvie».
MZS Rasii 28 kastryčnika nazvaŭ infarmacyju «Kommiersanta» i sierbskich ŚMI absalutnaj vydumkaj, a vizit Patrušava — daŭno zapłanavanym.
Čym Džukanavič nie zadavalniaje Rasiju
Niahledziačy na toje, što Čarnahoryja sioleta adśviatkavała dziesiacihodździe niezaležnaści, sierbskija nacyjanalistyčnyja partyi, a praź ich i Rasija, zachoŭvajuć značny ŭpłyŭ u hetaj bałkanskaj krainie, źviartaje ŭvahu LIHA.net. Heta i nie dziŭna — 28,7% žycharoŭ krainy pavodle pierapisu 2011 hoda nazvali siabie etničnymi sierbami. Čarnahorcaŭ — usiaho 45%, i niekatoryja ź ich vystupajuć za adnaŭleńnie fiederacyi ź Sierbijaj.
75% hramadzian Čarnahoryi źjaŭlajucca pravasłaŭnymi viernikami i 70% ź ich, pavodle apytańnia CEDEM ŭ 2009 hodzie, naviedvali jeparchii Sierbskaj pravasłaŭnaj carkvy. U hetaj carkvy naciahnutyja adnosiny z čarnahorskimi ŭładami i Čarnahorskaj pravasłaŭnaj carkvoj, na jakuju prypadaje 30% pravasłaŭnych viernikaŭ.
Adnaŭleńnie čarnahorskaj niezaležnaści stała šmat u čym vynikam šmathadovych namahańniaŭ premjer-ministra Miła Džukanaviča.
U studzieni 1989 h. va ŭzroście 26 hadoŭ pry padtrymcy Słabadana Miłošaviča jon staŭ adnym ź lidaraŭ čarnahorskich kamunistaŭ, zrynuŭšy padčas tak zvanaj antybiurakratyčnaj revalucyi miascovaje kiraŭnictva. U 1991 hodzie jon upieršyniu ŭznačaliŭ čarnahorski ŭrad, staŭšy samym maładym premjeram u Jeŭropie. Džukanavič pieršapačatkova vyjaŭlaŭ siabie jak typovy prasierbski palityk — pry im čarnahorskija ŭłady padtrymlivali Miłošaviča, vydavali baśnijskich biežancaŭ armii baśnijskich sierbaŭ.
Adnak napiaredadni vajny ŭ Kosavie namieciŭsia raskoł pamiž Džukanavičam i Miłošavičam. U 1997 hodzie Džukanavič pieramoh prezidenta Čarnahoryi ŭ 1991—1998 hadach Mamira Bułatoviča, jaki zastaŭsia viernym Miłošaviču.
Novy prezident abviaściŭ siabie prychilnikam intehracyi ŭ ES, a bambavańni NATA Juhasłavii ŭ 1999 hodzie, jakija zakranuli i čarnahorskuju terytoryju, pradstaviŭ jak prykład pakut Čarnahoryi z-za rašeńniaŭ sierbskaha kiraŭnictva.
Užo paśla padzieńnia režymu Miłošaviča, u 2003 hodzie prezidentam fiederacyi Sierbii i Čarnahoryi staŭ paplečnik Džukanaviča Śviatazar Maravič.
U mai 2006 hoda 55,5% čarnahorcaŭ pry jaŭcy ŭ 86% vybarščykaŭ prahałasavali za adnaŭleńnie niezaležnaści Čarnahoryi, jakaja była stračana ŭ 1918 hodzie.
Niahledziačy na prazachodni kurs Čarnahoryi, u 2008—2013 hadach bahatyja rasiejcy masava skuplali nieruchomaść u krainie, napłyŭ turystaŭ z RF u 2013 hodzie dasiahnuŭ 300 tys. u hod. Aficyjna, pa dadzienych pierapisu 2011 hoda ŭ Čarnahoryi ruskija składali 0,15% hramadzian.
Tym nie mienš, čarnahorskija ŚMI paviedamlajuć pra 15—20 tysiač ruskich, jakija pastajanna žyvuć u krainie i vałodajuć biźniesam u prybiarežnych haradach.
Adnosiny Rasii i Čarnahoryi sapsavalisia ŭ sakaviku 2014 hoda, kali bałkanskaja kraina ŭpieršyniu dałučyłasia da zachodnich sankcyj suprać RF u suviazi z ahresijaj suprać Ukrainy. Na fonie Sierbii, jakaja admoviłasia pajści na taki krok, heta było ŭspryniata ŭ Kramli jak vyklik. U rasijskaj presie źjavilisia artykuły daradcy Pucina Siarhieja Hłaźjeva, jaki vykryvaje «varožuju da Rasii» palityku čarnahorskich uładaŭ. Rasijskija ŭłady abvinavacili čarnahorski ŭrad u tym, što jon adabraŭ ŭ rasiejskaj kampanii staleliciejny zavod u Nikšyče, blizki da Pucina aliharch Aleh Dzierypaska byŭ pazbaŭleny aluminijevaha zavoda, a čarnahorskaja palicyja nibyta nie imkniecca rasśledavać rabavańnia vił rasijskich hramadzian. Była źmienšana kolkaść čarternych rejsaŭ z Rasii ŭ Čarnahoryju.
U Čarnahoryi adkazali raźmiaščeńniem płakataŭ z nadpisami «Lepš banan u ruce, čym rasijski bot na šyi» i z cytataj viadomaha juhasłaŭskaha partyzana i dysydenta Miłavana Džyłasa «Ruskija nikoli nie byli siabrami, my zaŭsiody byli dla ich raźmiennaj manietaj».
Supraćstajańnie stała bolš žorstkim, kali na Zachadzie vyrašyli pryniać Čarnahoryju ŭ skład NATA. U kastryčniku 2015 hoda Džukanavič adkryta abvinavaciŭ Rasieju ŭ padtrymcy antyzachodnich nastrojaŭ i apazicyjnaj partyi Demakratyčny front. 2 śniežnia 2015 hoda Čarnahoryja atrymała zaprašeńnie ŭ aljans i da viasny 2017 hoda čakajecca ratyfikacyja rašeńniaŭ ab ustupleńni Čarnahoryi ŭ NATA z boku členaŭ aljansu i samoj Čarnahoryi. Mienavita tamu ŭ Rasii byli nastolki zacikaŭleny ŭ pieramozie apazicyi na vybarach u parłamient, jaki razhledzić pytańnie ratyfikacyi.
Čarnahoryja sapraŭdy raskołataja: apytańnie ŭ červieni 2016 hoda pakazała niaznačnuju pieravahu prychilnikaŭ ustupleńnia Čarnahoryi ŭ NATA — 50,5% vystupali za siabroŭstva ŭ aljansie, 49,5% suprać. Akramia taho, z boku ES nieadnarazova hučali paproki ŭ adras Džukanaviča ab niedastatkovaj baraćbie z karupcyjaj, aŭtarytarnych tendencyjach. Kraina taksama zastajecca papularnym miescam dla źviadzieńnia rachunkaŭ pamiž mafijozi. Usie hetyja dovady vykarystoŭvaje apazicyja.
Adnak paśla kožnych vybaraŭ Džukanavič zastajecca va ŭładzie, časam pakidajučy na niekatory čas post premjera ci prezidenta.
Rasieja na Bałkanach u apošnija hady padaje siabie abaroncam ad zachodniaha ŭpłyvu. Dla hetaha vykarystoŭvajecca tak zvany rasijska-sierbski humanitarny centr u horadzie Niš, stvorany ŭ 2012 hodzie pad ehidaj MNS Rasii i MUS Sierbii — pa sutnaści, vyviedvalny centr Rasii na Bałkanach u niepasrednaj blizkaści ad Kosava.
Vykarystoŭvajecca armija trolaŭ, jakaja pazapaŭniała šmatlikija internet-forumy byłoj Juhasłavii na dobraj staroj sierbskacharvackaj movie.
(Ciapier na Bałkanach aficyjna padzialajuć charvackuju, sierbskuju, baśnijskuju i čarnahorskuju movy.) Troli prasoŭvajuć antyzachodnija łozunhi nie tolki ŭ pravasłaŭnych bałkanskich dziaržavach, ale navat u Charvatyi. U pryvatnaści, aktyŭna musirujecca niezadavolenaść patrabavańniami z boku ES zabiaśpiečyć pravy seksualnych mienšaściaŭ, što vyklikaje razdražnieńnie siarod bolšaści nasielnictva bałkanskich krain.
U toj ža čas jon ličyć, što stratehija Rasii ŭ dačynieńni da Čarnahoryi paciarpieła niaŭdaču, paćviardžeńniem čaho stała pieramoha prazachodnich siłaŭ na vybarach 16 kastryčnika.
Niahledziačy na pravał namahańniaŭ Kramla ŭ Čarnahoryi, z pahrozaj maštabnaha rasijskaha ŭmiašańnia na Bałkanach Zachad moža sutyknucca ŭžo ŭ śniežni na daterminovych parłamienckich vybarach u Makiedonii. Tut užo paŭtara hoda praciahvajecca palityčny kryzis, vyklikany supraćstajańniem pamiž bližejšym da Rasii uradam nacyjanalistaŭ, jakija nie padtrymali sankcyj suprać Rasii i jakija vystupali za budaŭnictva «Paŭdniovaha patoku», i prazachodnimi sacyjał-demakratami.
Ciapier čytajuć
22‑hadovy Viktar z-pad Klecka pratrymaŭsia na froncie miesiac. A paśla baćki pierasvarylisia, dzielačy hrabavyja10
Kamientary