Месяц мог з’явіцца на арбіце Зямлі практычна адразу пасля адной з самых маштабных катастроф у гісторыі Сонечнай сістэмы. Новыя камп’ютарныя разлікі паказалі: пры пэўных умовах для яго фармавання магло хапіць усяго каля пяці гадзін.
Дзесяцігоддзямі навукоўцы лічылі, што Месяц узнік пасля сутыкнення маладой Зямлі з Тэяй — планетай памерам прыкладна з Марс. Магутны ўдар выкінуў у космас велізарную колькасць расплаўленай пароды, якая ўтварыла вакол Зямлі дыск. Паступова яго рэчыва збіралася разам, пакуль з яго не сфармаваўся Месяц.
Аднак, як піша Daily Mail, даследчыкі з Паўднёва-Заходняга навукова-даследчага інстытута і Універсітэта Арызоны высветлілі, што такі сцэнар зусім неабавязковы.
Камп’ютарнае мадэляванне паказала, што пры пэўных умовах амаль сфармаваны Месяц мог з’явіцца адразу пасля сутыкнення. Вырашальнае значэнне пры гэтым мела тэмпература Зямлі і Тэі.
Ранейшыя мадэлі разглядалі планеты пераважна як вадкападобныя целы і амаль не ўлічвалі трываласць парод, з якіх яны складаліся. Калі даследчыкі дадалі ў разлікі гэты фактар і звязалі яго з тэмпературай, карціна істотна змянілася.
Чым вышэйшая тэмпература, тым менш трывалым становіцца планетарнае рэчыва і тым лягчэй яно разбураецца пры сутыкненні. Калі ж планеты паспелі мацней астыць, іх пароды лепш вытрымліваюць удар і частка рэчыва можа захавацца ў выглядзе вялікага цэласнага цела.
Таму пры высокай тэмпературы Зямлі і Тэі мадэляванне давала ўжо знаёмы навукоўцам вынік: Тэя разбуралася, а вакол Зямлі ўзнікаў масіўны дыск з абломкаў, з якога пазней павінен быў сфармавацца Месяц.
Але пры іншым тэмпературным стане тых жа планет вынік быў нечаканым. Замест дыска, якому яшчэ трэба было ператварыцца ў спадарожнік, прыкладна праз пяць гадзін пасля сутыкнення на арбіце Зямлі ўжо існаваў амаль цалкам сфармаваны Месяц.
Вынікі даследавання могуць дапамагчы адказаць на адно з важных пытанняў планеталогіі — калі менавіта адбылося сутыкненне, у выніку якога ўзнік Месяц. Новая мадэль можа таксама растлумачыць некаторыя асаблівасці спадарожніка Зямлі, у тым ліку адрозненні ў яго складзе і колькасць лятучых рэчываў.
Даследчыкі адзначаюць, што падабенства хімічнага складу Зямлі і Месяца па-ранейшаму застаецца загадкай. Магчыма, Тэя і Зямля першапачаткова былі вельмі падобныя, бо сфармаваліся побач — у адной вобласці пратапланетнага дыска, які складаўся з газу і касмічнага пылу.
Ускосна на карысць гэтай версіі сведчыць Марс. Яго хімічны склад прыкметна адрозніваецца ад зямнога і месячнага, што можа тлумачыцца фармаваннем планеты ў іншай частцы ранняй Сонечнай сістэмы.
Цяпер чытаюць
Адвакат Аляксандр Данілевіч: Мяне адвялі ў клетку на КПП і зачыталі ўказ для службовага карыстання пра памілаванне па просьбе Міжнароднага алімпійскага камітэта44
Каментары
«Между небом и землей Ормазд сотворил свет, звезды созвездий и не созвездий, затем луну, затем солнце. Как он говорит, сначала Он создал (небесный) свод, а на нем укрепил звезды созвездий» [Бундахишн, гл.2].