З Акрэсціна — у Forbes. Беларуска прадавала ў Чэхіі замкі, а цяпер вучыць, як стаць арыстакратам

1999 годзе Наталля Маковік жыла ў Беларусі і лічыла, што яе жыццё скончана. Пасля ўдзелу ў пратэстах яе збілі на вуліцы і пакінулі на ноч на Акрэсціна. Яе выключылі з ВНУ. Па словах Наталлі, не бралі нават у прыбіральшчыцы: «Тады ў Беларусі такіх, як я, лічылі ізгоямі. Не было такой падтрымкі і салідарнасці, як цяпер. Мяне ненавідзеў увесь пад’езд».

У такім стане ў 2000 годзе Наталля з’ехала вучыцца ў маленькі чэшскі гарадок з іншымі беларускімі студэнтамі, якія пакінулі краіну па палітычных матывах. Жыла на стыпендыю ў 3000 крон (у 2000‑м годзе — прыкладна 80 еўра, сярэдні заробак — 13 600 крон). Хапала на аплату інтэрната, харчаванне ў сталовай, трохі ежы — на другі тыдзень грошы заканчваліся.

Але аднойчы Наталля прачнулася ў інтэрнаце — і зразумела, што можа дыхаць і ў яе не баліць жывот. Страх перад міліцыяй і нервовы цік прайшлі. Тады яна ўсвядоміла, у якім напружанні жыла ў Беларусі.

Панк, які купіў замак

Кожны год Наталля прыходзіць на месца, дзе ўпершыню зарадзілася ідэя займацца замкамі. У 1999 годзе па запрашэнні чэшскіх журналістаў яна прыехала ў Прагу. Стаяла каля Пражскага града, глядзела на чарапічныя дахі і марыла, як на пенсіі будзе жыць на гарышчы, як Карлсан. І тут яе спадарожнік запрасіў у госці ў замак — маўляў, яго сябар якраз яго купіў.

Павялічыць

«Я кажу, як купіў замак? А ён хто, прынц або алігарх? Ён кажа, ды не, у яго панк-група свая. Я не разумею, як панк купіў замак? Таму што ён багаты панк? «Ды не, у нас за сімвалічную суму можна купіць. Ён сабе купіў, і вось уся сям’я цяпер рамантуе гэты замак». Я ж збіралася да сваіх 70 гадоў змагацца з дыктатурай, і раптам пачула такое. Значыць, замак можна купіць? І прадаць? Можна рамантаваць? Я таксама так хачу!»

Прыніжаная беларускімі ўладамі Наталля вырашыла насуперак усяму стаць «каралевай» у замку.

Апошняя спроба, якая ўдалася

Праз сем гадоў яна арганізавала найбуйнейшае агенцтва VIPCastle, якое займаецца продажам гістарычнай нерухомасці. Першая здзелка — дагэтуль самая запамінальная. На той час у яе паралельна быў бізнэс у турызме. Пяць гадоў Наталля спрабавала прадаваць замкі — зрабіла сайт, вазіла людзей на агляды. Але да ўгоды не даходзіла. Аднойчы муж паклікаў яе ў каварню і завёў размову аб змене бізнэсу.

«Кажа, слухай, давай які-небудзь рэстаран адкрыем, што ты з гэтымі замкамі? Ну не атрымліваецца нічога».

Наталля расплакалася, пагадзілася… і зрабіла апошнюю спробу. Дала аб’яву на Facebook аб продажы чарговага замка за 40 тысяч еўра. І ёй напісала карыстальніца сацсеткі. Аўкцыён быў праз два дні, а яна жыла за 5000 км. Таму прапанавала Наталлі купіць яго за яе.

Павялічыць

Кошт вырас удвая — да 80 тысяч еўра. З-за шэрагу бюракратычных і сямейных цяжкасцяў фармальна гаспадыняй замка стала Наталля — на цэлы год.

«Гэта была самая вар’яцкая, абсалютна ненармальная сітуацыя, калі я — гаспадыня замка! Тое, пра што я марыла, на мяне звалілася і трэба было перапісваць электрычнасць, наймаць вартаўніка і арганізаваць рэканструкцыю. А гаспадыня, сапраўдная гаспадыня, яна таксама перажывала, бо яна ж мне ўсё аддала. Яна баялася. Я разумела гэта. Але я сказала — ведаеце, я не буду вас падманваць», — расказала Наталля.

7 гадоў на адну здзелку

Так прайшлі наступныя 18 гадоў.

«Я сябе бачыла не як рыэлтара, а як чалавека, які ратуе архітэктурную спадчыну Еўропы і падбірае для замкаў, палацаў, крэпасцяў, бровараў інвестараў адказных, якія сапраўды будуць клапаціцца пра іх. У мяне была місія», — расказала Наталля.

Яна апісвала не толькі стан замка, колькасць плошчаў і вокнаў, але і працавала ў архівах, шукала гісторыю замка і падбірала яго па архетыпу чалавека:

«Я разумела, для каго гэта, які гэта павінен быць чалавек, якую струну душы гэта павінна закрануць, каб чалавек гэты замак купіў не проста як нейкі будынак, а месца, якое робіць яго лепшым, якое робіць яго мудрэйшым, спакайнейшым, больш адказным».

Некаторыя замкі прадаваліся па сем гадоў — увесь гэты час ішлі агляды. За час працы Наталля на ўзроўні краіны і Еўропы звярнула ўвагу на стан замкаў. Выйшла з эмігранцкай парадыгмы і стала працаваць з мясцовымі жыхарамі, еўрапейцамі. Раіла міністру культуры, як трэба падтрымліваць уладальнікаў помнікаў. Трапіла на старонкі Forbes і Bloomberg. Пра яе знялі дакументальны фільм на чэшскім тэлебачанні і міні-фільм на нямецкім тэлебачанні ARD.

Павялічыць

І ў нейкі момант Наталля зразумела, што выгарэла і зрабіла ў бізнэсе ўсё, што можна. Таму яго прадала. Але працу з замкамі не кінула. Цяпер яна займаецца кансультаваннем. У мінулым годзе Наталля вярнулася да ідэі замкавага дэвелапмента — аднаўленню руін пад камерцыйныя праекты. Экспертка расказвае, як атрымаць фінансаванне або банкаўскае крэдытаванне, дзе знайсці датацыі, як скласці жыццяздольны бізнэс-план і правесці рэканструкцыю.

Акадэмія «мілэдзі» і швейцарскі кейс

Акрамя таго, з працы з замкамі вырасла некалькі іншых праектаў. Сёння Наталля кіруе «Акадэміяй замказнаўства», дзе вучыць стратэгіям выжывання арыстакратычных дынастый. Яна называе яе закрытай адукацыйнай і духоўнай праграмай. Эмігрантам, экспертам і прадпрымальнікам абяцаюць дапамагчы здабыць сувязі і заступнікаў у новай краіне па метадзе Рычы — метадзе культурнай адаптацыі. На курсе вывучаюць старажытную тэхніку ордэна езуітаў, якая дапамагае ператварыцца ў «арыстакрата духу» і стаць часткай вышэйшага кола.

Праект Наталля прыдумала, пакуль 18 гадоў мела зносіны з замкаўладальнікамі, дынастыйнымі арыстакратамі, кіруючымі дынастыямі. Яна зацікавілася, як ім удалося на працягу 600‑700 гадоў захаваць сям’ю, захаваць бізнэсы, карону? Таксама перажывалі рэвалюцыі, войны, уцякацтвы.

«І вось я зразумела, што ў наш час, турбулентны, жудасны, страшны, я з 2011 года вяду велізарнае даследаванне, я задаю ўсім арыстакратам і замкаўладальнікам вось гэтыя пытанні пра жыццё. Больш за тое, я гісторыю гэтых дынастый вывучаю з пункту гледжання іх сакрэтаў поспеху. Я выводжу гэтыя правілы, пра тое, як сябе паводзіць, як рэагаваць, як сябе падрыхтаваць да жыцця — менавіта гэтаму я вучу ў Акадэміі замказнаўства. Я расказваю сакрэты арыстакратаў».

Павялічыць

«У мяне быў выпадак: студэнтка з Харкава бегла ў Швейцарыю. Да вайны яна кіравала фінансавым аддзелам, а ў эміграцыі працавала на трох працах — на ферме, прыбіральшчыцай і пасудамыйкай. Яна не хацела жыць на дапамогі, але адчувала сябе раздушанай. Заможны немец, з якім яна пазнаёмілася, бачыў у ёй бежанку. Яна прыйшла ў акадэмію са словамі: «Мне дрэнна, я больш не магу».

Пералом здарыўся, калі мы арганізавалі аўдыенцыю з ліхтэнштэйнскай княжацкай сям’ёй. Яна ўбачыла, што сапраўдная эліта прымае яе як роўную. Яе плечы расправіліся. Калі яна адправіла фота з гэтай сустрэчы свайму знаёмаму немцу, той раптам убачыў у ёй не «бежанку-прыбіральшчыцу», а тую статную жанчыну, якой яна заўсёды была ўнутры. Ён зразумеў яе маштаб і зрабіў прапанову. Цяпер яна пацвярджае дыплом фінансіста і здабыла ціхую радасць!.

Наталля сустракалася са скептыкамі, якія кажуць: «Падумаеш, з’ездзілі, пафатаграфаваліся з нейкімі там арыстакратамі». Але на яе думку, паважлівае стаўленне, зварот «мілорд» і «мілэдзі» ў школе — дазваляюць раскрывацца.

Раскоша натуральнасці: чаму ў князёў крывыя зубы

Па словах Наталлі, уваходжанне ў вышэйшы свет не патрабуе укладанняў. Трэба проста навучыцца паводзіць сябе, падтрымліваць свецкую гутарку, правільна рэагаваць. Камусьці варта трохі змяніць вопратку і абутак — але гаворка не ідзе пра дарагія брэнды.

«Я маю зносіны з найбагацейшымі манархамі свету, і там няма ніякай пластычнай хірургіі. Калі манікюр — то ніякага шэлаку, толькі коратка падстрыжаныя пазногці з празрыстым лакам. Маіх студэнтак больш за ўсё ўразілі зубы кіраўніка Ліхтэнштэйна — уладальніка найбагацейшага банка. У яго няма вініраў! Зубы здаровыя, але натуральныя, нават крывыя. Для яго гэтая штучнасць — лішняе».

Павялічыць

Нам здаецца, што калі мы паставім вініры або напампуем вусны, зробім бровы, вейкі ці яшчэ нешта з сабой зробім, то вось тады мы станем вартыя лепшага жыцця. Яны гэтыя пытанні сабе не задаюць і ім гэта не трэба.

Місія супраць «інфацыганства»: навошта вучыцца манерам арыстакратаў?

«У мяне больш за 500 лекцый у бясплатным доступе на YouTube: ад стратэгічнага мыслення і ўсвядомленасці да духоўных практык. Я аддаю гэта за так, каб людзі маглі самі адчуць: ці ёсць у гэтым мудрасць? Калі вы чуеце водгук, слухайце далей. Мой «метад Рычы» — гэта 100 лекцый, заснаваных на эксклюзіўных матэрыялах, старадаўніх работах і практыках еўрапейскай арыстакратыі. Платнымі я зрабіла толькі сціснутыя міні-курсы для тых, каму трэба хутчэй», — расказала Наталля ў адказ на пытанне пра «інфамахлярства».

Для Наталлі гэта місія. Яна перакананая: калі людзі навучацца вартасці і стратэгіям вышэйшага грамадства, у свеце не будзе войнаў.

«Людзі з упэўненасцю ў сабе, без траўмаў і комплексу віны, якія не жадаюць маніпуляваць, здольныя спыніць агрэсара не «вядзьмарствам», а сумленнымі і дакладнымі перамовамі. Тыя, хто валодае стратэгічным мысленнем, змогуць арганізаваць працэсы так, каб змяніць дыктатуру на стварэнне і пабудаваць на яе месцы моцную краіну. Гэта не высокія матэрыі, гэта чыстая практыка».

Павялічыць

36 стратагем: як перамагчы, калі вы прайгралі ўсё

Асаблівае месца ў навучанні займае курс па старажытнакітайскіх стратэгіях. Яго Наталля вельмі раіць менавіта беларусам, якім суперажывае ў эміграцыі.

«У Кітаі даўно распісалі 36 сцэнарыяў развіцця любых падзей і механізмы перамогі для кожнага з іх. Самае важнае: там разбіраюцца шэсць сітуацый, калі вы прайгралі абсалютна. І нават для гэтага «дна» ёсць шэсць варыянтаў выхаду!

Калі вы адчуваеце, што загінулі — вас звольнілі, кінулі, вы пазбавіліся дакументаў або Радзімы — ідзіце і слухайце гэтыя лекцыі. Там разабраныя канкрэтныя кейсы: як выбраць мадэль паводзінаў, каб выйсці з крызісу. Нельга губляць веру і надзею. Заўсёды ёсць выйсце, трэба проста сесці і падумаць, а калі не атрымліваецца самому — шукаць дапамогу».

Яшчэ адзін з метадаў, якія раіць Наталля — «унутраны замак» ад савецкага дысідэнта Уладзіміра Букоўскага. У сваёй кнізе Building a castle («Выбудоўванне замка») ён апісваў, як сядзеў у турме і ў псіхіятрычным шпіталі. Каб не звар’яцець і захаваць годнасць, ён кожны дзень у думках будаваў замак. Ён уяўляў, як лапатай капае падмурак, як залівае бетон, як кладзе кожную цагліну і ўзводзіць вежы. Да канца тэрміну ён ужо ў думках расстаўляў кнігі ў сваёй бібліятэцы.

Павялічыць

«Мы пераязджаем і губляем прафесію, нашы дыпломы не прызнаюцца. Але важна ўсвядоміць: вы тут не проста так. Гэта шанец рэалізаваць пакліканне ў маштабах, якія ў дыктатуры былі немагчымыя. Прызнайце: у тым, што здарылася, няма вашай віны — гэта знешнія абставіны. У дыктатуры развівацца нельга», — падбадзёрвае беларусаў Наталля.

Калі замкі становяцца турмамі

Тое ж самае Наталля кажа і пра аднаўленне замкаў у Беларусі. Па яе словах, не час укладаць грошы ў замкі Беларусі. І больш за тое — не час там жыць, інакш прыйдзецца ўвесь час ісці на кампрамісы:

«Якія замкі, калі там унутраныя замкі людзей разбураныя? Калі, прабачце, замкі ператвараюцца ў турмы, я вось успамінаю Валадарку, гэта вельмі сімвалічна».

Таму галоўнае цяпер, лічыць яна, захаваць сябе.

Наталля жыве ў Еўропе ўжо даўжэй, чым жыла ў Беларусі. Захапляецца сваім Ліхтэнштэйнам — краінай, дзе «людзі жывуць у абсалютным даверы адзін да аднаго і 300 гадоў не ведалі войнаў». Але абяцае: калі адчуе, што яе досвед аднаўлення замкаў патрэбны новай Беларусі, то не выключае вяртання.

• 18
• 1
• 1
• 2
• 0
• 3
• 0
• 2