Тры гады валілі лес у Фінляндыі. Вярнуліся і адкрылі сваю майстэрню пад Фаніпалем
Цяпер Яраслаў і Міхал з суцэльных дубовых слэбаў збіраюць сталы вагой сотні кілаграмаў. Onliner з’ездзіў да братоў і даведаўся, як падпрацоўка ператварылася ў бізнэс, а таксама пра траўмы, канкурэнцыю і планы на будучыню.
Мы знаходзімся ў майстэрні брэнда OneTime Wood пад Фаніпалем. Тут захоўваюцца слэбы, стаіць базавае абсталяванне і збіраюцца гатовыя вырабы. У майстэрні працуюць два браты — Яраслаў і Міхаіл. Першаму 30 гадоў, другому 32.
Па адукацыі хлопцы не сталяры. Яраслаў скончыў факультэт радыёфізікі і камп’ютарных тэхналогій БДУ, Міхаіл вучыўся на фармацэўта. Пасля вучобы абодва пайшлі працаваць паводле спецыяльнасці.
— Я працаваў у фармацэўтыцы, на вытворчасці. Прэпараты, змены, рэгламент — усё як мае быць, — кажа Міхаіл.
— У мяне была тэхнічная праца: настройка сістэм і абсталявання, у тым ліку дарожных камер, — удакладняе Яраслаў. — Мы так працавалі некалькі гадоў, паралельна здымалі кватэру ў Мінску. У нейкі момант стала зразумела, што далей так рухацца нам не хочацца.
Стартавы капітал браты зарабілі ў Фінляндыі. Дзеля заробку браты паехалі туды валіць лес. Там яны правялі тры сезоны, амаль цалкам знаходзячыся ў краіне з вясны да зімы.
— Мы выязджалі прыкладна ў сакавіку і вярталіся ў снежні — амаль увесь год там праводзілі. Працавалі леснікамі: валілі, расчышчалі, рукамі рабілі. Збольшага ўсё рабілі самі, без цяжкай тэхнікі, — распавядае Яраслаў.
— Графік залежаў ад надвор’я і аб’ёму. Бывала, працаваць трэба было штодзень. Бывалі маразы да −32. У такія дні тэхніка павінна працаваць увесь час, машыну нельга глушыць. Калі замярзаў дыск, яго даводзілася праграваць, інакш ён проста не запускаўся, — дадае Міхаіл.
Праца, паводле слоў хлопцаў, была вельмі цяжкай і патрабавала пастаяннай фізічнай нагрузкі.
— Ты ўвесь час рухаешся. Калі холадна, ты працуеш і пацееш, спыняешся — адразу пачынаеш мерзнуць. Але з часам перастаеш звяртаць увагу на гэта. Праца вельмі суровая, таму што дрэва цяжкае, інструменты цяжкія — да вечара ты вымотваешся так, што прыходзіш дадому і адразу з капытоў далоў. Ты пастаянна стамляешся, у цябе няма звычнага сацыяльнага жыцця. Ты жывеш адной працай, а калі вяртаешся дадому, грошы разлятаюцца, бо ты знясілены і хочаш трохі пажыць для сябе.
Мы ад пачатку разумелі, што катацца так усё жыццё не зможам, і разглядалі такога роду падпрацоўку толькі як часовы этап.
Менавіта там з’явіліся стартавы капітал і ідэя, з якіх пазней пачалася майстэрня.
— Калі казаць проста, усе першыя грошы на дом, інструменты і майстэрню — гэта Фінляндыя. У найлепшыя месяцы ў мяне там выходзіла каля €3800 чыстымі — гэтыя грошы ты прывозіш дадому. Жыллё і ежа былі арганізаваны асобна, таму частку ўдавалася адкладаць. За некалькі сезонаў мы сабралі тую суму, з якой ужо можна было штосьці пачынаць. Без гэтага ніякай майстэрні проста не было б, — расказвае Яраслаў.
— Паколькі мы кожны дзень працавалі з лесам, пастаянна бачылі драўніну рознай якасці і стану, сталі заўважаць, колькі добрага дрэва проста застаецца ляжаць. Тады і з’явілася думка паспрабаваць працаваць з гэтым матэрыялам далей, — працягвае Міхаіл.
«Першы стол павяло»
Пасля Фінляндыі браты вярнуліся і пачалі ўкладваць заробленыя грошы ў базу для працы.
— Калі мы вярнуліся, насамперш купілі хату. Паралельна пачалі набываць інструмент. Першай набылі бензапілу, прычым не бытавую, а нармальную, магутную, каб можна было пілаваць вялікія камлі.
Потым мы сталі самі шукаць дрэва: ездзілі ў лес, глядзелі, што ляжыць, што можна ўзяць. Збольшага гэта быў дуб. Часта ён ляжаў у балотах ці ў нізінах. Такія дрэвы цяжка выцягваць, тэхніка туды не заязджае, таму яны проста застаюцца там. Мы пілавалі гэтыя камлі самі выцягвалі іх з балота. Пры гэтым тады ўсё рабілася рукамі.
Першы выраб мы зрабілі літаральна на вуліцы, бо майстэрні як такой яшчэ не было. Вільготнасць была высокая, дошкі — сырыя. Тады мы яшчэ не да канца разумелі, як працуе драўніна. Увогуле, стальніцу павяло. Мы не засмуціліся, бо гэта быў важны досвед. Пасля гэтага стала зразумела, што без нармальнага сушэння і вытрымлівання далей ісці нельга.
Паралельна браты пачалі разбірацца ў тэхналогіі.
— Мы пачалі чытаць, глядзець, камунікаваць з іншымі майстрамі. Глядзелі, як людзі працуюць з масівам, як сушаць драўніну, як стабілізуюць. Купілі простую пераносную сушылку. Яна недарагая, інфрачырвоная, касетная. Гэта быў першы крок да таго, каб кантраляваць працэс.
Першыя вырабы рабілі для блізкіх. Бацькам зрабілі стол. Потым брат з Расіі замовіў стальніцы на кухню. Мы рабілі танна, бо хацелі набіць руку і атрымаць навык. За першы год мы зрабілі каля 50 вырабаў. Гэта былі стальніцы, невялікія сталы, простыя формы.
І галоўнае, мы не гналіся за хуткім заробкам, бо тут яго папросту няма. Вось уяві: ты спілаваў дрэва сёння, а працаваць з ім зможаш праз год ці два, бо яму трэба высахнуць. І гэта адразу мяняе стаўленне да працэсу, ты пачынаеш думаць наперад.
Ручная праца, мінімум станкоў і слэбы па 300 кілаграмаў
Цяпер вытворчасць убудаваная ў звычайны двор на прыватным участку.
— У нас няма вялікага цэха. Гэта майстэрня, якая расла пры магчымасці. Ёсць асобнае памяшканне пад брудную працу, дзе ляжаць слэбы і адбываецца распілоўванне. Ёсць працоўная зона, дзе выраўноўваем пліты, шліфуем, збіраем вырабы.
Дрэва — брудны матэрыял, і тут гэта відаць.
Асноўнае абсталяванне — гэта базавыя станкі: станок для выраўноўвання плоскасцяў, фрэзер з накіравальнымі, тарцоўка, шліфмашыны, шрубцынга. І самы важны інструмент — вільгацямер.
Самая цяжкая частка — гэта не шліфаванне і не збіранне, а прывезці і выгрузіць дрэва. Сырая пліта можа важыць 200—300 кілаграмаў. Раней мы ўсё цягалі рукамі. Зараз частку пытанняў закрывае тэхніка, але ўсё роўна многае даводзіцца рабіць уручную.
Адзін дзень лёгка ідзе проста на тое, каб прывезці драўніну, разгрузіць, раскласці. Пасля гэтага ты ўжо фізічна выціснуты.
Праца ў майстэрні будуецца вакол індывідуальных замоў.
— Мы амаль не робім вырабаў у запас, збольшага працуем пад канкрэтны заказ. Чалавек прыязджае, глядзіць матэрыял, мы абмяркоўваем памеры, таўшчыню, пакрыццё. Многае вырашаецца на месцы. Важна данесці да кліента, што гэта масіў, ён жывы. Я адразу кажу пра вільготнасць, пра магчымыя рухі драўніны, пра стабілізацыю. Калі чалавек гэта разумее, мы працуем далей.
— Цяпер мы ўсё больш сыходзім у масіў, эпаксідкі мінімум. Смала дарагая, з ёй складана працаваць, і яна не заўсёды патрэбная. Мне цікавей рабіць сталы і стальніцы, дзе асноўную ролю адыгрывае менавіта дрэва, — кажа Яраслаў.
Ад некалькіх соцень да тысяч даляраў за стол
Цана складаецца з матэрыялу, сушкі, эксплуатацыйных матэрыялаў і часу працы.
— Калі браць вялікія сталы са слэбаў, цана пачынаецца ад некалькіх соцень даляраў і далей ужо залежыць ад памеру і задачы. Столі як такой няма. Быў заказ у Горадні — стол прыкладна 110×260. Мы прадалі яго прыкладна за €1400.
Дызайнерскі стол са смалой, напрыклад, можна прадаць за €2000. Пры гэтым амаль тысяча еўра — гэта кошт адной толькі смалы. На яго пойдзе каля 35 кілаграмаў.
Значная частка кошту — падрыхтоўка матэрыялу.
— Сушка дубу ў прэс-вакууме каштуе блізу €500 за куб плюс дастаўка туды і назад. Гэта абавязковы этап. Калі браць стальніцу без ног, проста масіў, пакрыты алівай, то такая праца каштуе каля $800.
Плюс варта ўлічваць рызыкі, бо калі штосьці павяло ці пайшло не так, то мы перарабляем усё за свой кошт.
Калі ў чалавека ўжо ёсць дом ці гараж, пачаць можна з пары тысяч долараў. Гэтага хопіць на базавы інструмент і матэрыял. Але важна разумець, што гэта праца рукамі. Калі ты не гатовы цягаць цяжкае, ездзіць у лес, цэлы дзень працаваць каля станка, то нічога не выйдзе. Інструмент можна купіць, здароўе — не.
«У мяне спіна цяпер на ўколах»
Праца з масівам — гэта пастаянная фізічная нагрузка і высокія рызыкі для здароўя.
— Самае цяжкае ў гэтай справе — цягаць сырыя слэбы. У мяне спіна цяпер на ўколах. Быў момант, калі цягнулі пліту па балоце, вось там спіну і зашчаміла. Такое тут звычайная гісторыя.
Яшчэ рызыкоўна падчас валкі самога дуба, бо ты ніколі не ведаеш, куды ён пойдзе. Калі памыліўся з запілам, дрэва можа павесці ў іншы бок і не дай бог на цябе.
Таксама тут выкарыстоўваецца небяспечны інструмент: фрэзер і вялікія пілы. Калі не трымаць канцэнтрацыю, можна застацца без пальцаў. Пакуль што ўсе пальцы на месцы, але стрэмкі, парэзы — гэта пастаянна.
Рынак вырабаў з масіву і слэбаў у Беларусі невялікі. У асноўным майстры працуюць у адзіночку ці маленькімі камандамі. Калі браць майстроў, якія тэхналагічна разумеюць, што робяць, іх няшмат — чатыры-пяць чалавек. Асноўная розніца — у падрыхтоўцы драўніны.
Многія спяшаюцца: хутка сушаць ці наогул не сушаць. Праз гэта потым пачынаюцца праблемы з вырабамі. Яраслаў і Міхаіл сцвярджаюць, што не запускаюць пліты ў працу, калі яна нармальна не высушаная.
— Першае, што хочацца зрабіць, — гэта пашырыць майстэрню, — кажуць майстры. — З часам хочацца больш ісці ў чысты масіў: менш смалы, больш дрэва. Рабіць рэчы, якія спакойна прастаяць шмат гадоў і не будуць залежаць ад моды.
Ехаць назад на заробкі за мяжу браты ўжо не плануюць. Хапае працы тут.
Каментары