Andrej Mielnikau. KRYZYS PIATAHA PAKALENNIA

Andrej Mielnikay

KRYZYS PIATAHA PAKALESNIA

Staŝa klasykaj aznaiesnie “filalahiinaje pakalesnie” – inaiaj kajuuiy, “ra'cidziasiatniki”, narodiuanyja y tryccatych. Havoraiy pra “ra'cidziasiatnika? ”, hramadztva pryznaŝa isnavasnie peynaj ahulna'ci ideaŝay i 'vietaysprymasnia ludziej, narodiuanych u adno dziesiacihodkdzie. “Filalahiinaje pakalesnie” byŝo aktyynaj roriynaj hramadztva tryccah piah hadoy tamu, kali jaho “skŝadnikam” byŝo yjuo narmat bolr za dvaccah, ale jarie daloka nia sorak. U hetym vieku nie zajmajuh upŝyvovych pasaday, ale mienavita na hety yzrost aryjentujucca moda, masavaja kultura, prapahanda, mienavita ludzi hetaha vieku akazvajuh najbolry ypŝyy na “kalektyynaje nie'viadomaje”. Niefarmalnaja jahonaja vaha narmat bolraja za farmalnuju. “Nie pavajuali iarnahorcy tych, kamu bolej tryccaci”, — kazay paet.

Peyna, tut jo'h suviak z iysta fizyinaj pryciahalna'ciu i daskanaŝa'ciu maŝado'ci. Ludzi “siaredniaha vieku”, dasiahnuyry juyhciovych metay, nieiakana dla siabie zayvajuajuh, rto ich dumkam, jakim volny dostup ujuo y rmattysiainyja nakŝady, brakuje nieiaha, taho, rto byŝo y hetych dumkach zusim niadayna, pad ias spreiak na kuchniach i y internackich pakojiykach. Ci heta nasamrei tak, ci tolki zdajecca. Prychodzih kryzys…

Nia budu vydzialah u asobnaje pakalesnie tych, “kamu za vosiemdziesiat”. Jo'h i siarod ich ludzi, rto chodziah “u natoyp” dy stvarajuh cikavyja reiy, ale ci mojuna kazah pra “kalektyynuju dumku dzievianostahadovych”? I nia mojua, vidah, jana huiah u pryncypie. “Za vosiemdziesiat” – uzrost adzinoty, najvyrejraj medytacyi.

Pierrym z suiasnych pakalesniay spraviadliva budzie nazvah pakalesnie, narodiuanaje y 20-ja – “apalenych vajnoj”. Rto havaryh pra “stalinizm” dziadkoy i babak z savietay veteranay i antystalinizm tych ichnych adnahodkay, kamu yŝada “bahki naroday” pryniesŝa pakuty — juorstkija vyprabavasni padkre'lili y pakalesni “apalenych vajnoj” takija ahulnyja rysy, jak kateharyina'h, uparta'h, dyscyplinavana'h i peynuju dvuchpolusna'h u staylesni da ludziej: svaje i iujuyja, nadziejnyja i zdradniki.

Filazofija pakalesnia “apalenych” — heta 'vietapohlad pierrych pa'lastalinskich hadoy. Kjaviŝasia mahiyma'h skazah mnohaje, rto doyhi ias byŝo schavanaje y nietrach pamiaci. Viartalisia da “cyvilnaha juyccia” “vorahi narodu”, staŝa valniej, ale ysio adno, tre byŝo ranavah ideaŝy, prajaylah biaklitasna'h da kontrarevalucyi i antysavietiyny.

“Ra'cidziasiatniki” apisanyja j da'ledavanyja jak nijakaje inraje pakalesnie. Mahu dadah adno istotnaje nazirasnie: mienavita kali hramadztva “zachaplaŝasia” idejami “ra'cidziasiatnikay”, napisali svaje, mojua, haŝoynyja tvory, starejryja pi'miesniki – Bykay, Ramiakin, Navumienka… Heta, mabyh, zaysiody tak – haŝoynyja prazaiinyja tvory pirucca tady, kali vakoŝ ujuo virujuh idei maŝadziejrych. Mojua, proza jo'h memaryjaŝam pamierŝaha iasu, a kab jaho stvarah, treba juyh pa-za im – nietaropka nazirajuiy dy razvajuajuiy?

U siemidziasiatych na vialiki prastor vyjrli tyja, chto naradziysia na paiatku 40-ch. Heta pra ich aktor Oleg Dal, sam z 41-ha, iytay lermantayskaje “S toskoju ja hlažu na našie pokoleńje”. Hlascie na suiasny litaraturny asiarodak. Jany tam ciapier redaktarami i zahadiykami, adkaznymi sakratarami i kiraynikami navukovych hrupay, aytarami manahrafijay. “Pakalesnie prafesijanaŝay”.

Nastupnaje pakalesnie vyrastaŝa yjuo “biaz Stalina”.

Jano staŝa pakalesniem prahmatykay (histaryinaje iarhavasnie prahmatykay i dahmatykay — tema dla asobnaj razmovy, i, spadziajusia, jana jarie adbudziecca). Juyhciovy do'vied hetaha pakalesnia, “vychavanaha” “zastojem”, sfarmavay takich “iraniinych suziralnikay”, jakija, pavodle Borysa Grebenriikova (narodiuanaha y 53-m) nazirali “zakon, privodiaŝij piejzaži v dvižienije” i biez napruhi “povtoriali słova, lišiennyje vsiakoho smysła”. Jano byŝo zdolnym havaryh adno, a rabih druhoje. I akazaŝasia zdolnym pa'piachova ŝadzih uŝasny biznes i yŝadkoyvacca y novym juyhci.

A na miajuy 80-ch i 90-ch uvarvalisia najmaŝadziejryja. Uiuo za Bieŝaru' i y Bieŝaru'. Piataje pakalesnie. Jakoje i muiycca y kryzysie. Da hetaha pakalesnia ja j sam nalejuu. “Va'midzierasty” – vo sarkastyinaja replika ciapierarniaha padletka. Patetyinyja nacyjanalisty z sentymentam da satleŝaj minuyriyny, ramantyki-adradiuency. My liiyli svaim abaviazkam chadzih na mitynhi j demanstracyi, dabraiynna achviaravah uŝasnym iasam i srodkami, zachoyvah lajalnash da “pravadyroy adradiuesnia”, navat kali tych zanosiŝa, prymurali siabie vieryh u po'piech bieznadziejnych spravay.

My dzialili 'viet na “svaich” i “iujuych”, choh i razumieli hŝupstva takoj palityki. My byli takimi, pakul nie kjaviŝasia niemaviedama skul novaje, rostaje pakalesnie, jakoje paiaŝo nas abychodzih, a to j prosta ihnaravah.

1989-90 hady stali dla “piataha pakalesnia” iasam uzychodiuasnia, 1991-92 — tryjumfu. Spadziavasni jarie tryvali y 1993-94, a pa'la…

Pakalesnie 90-ch zdajecca mnie pakalesniem “kapryznych prahmatykay” (u zachodnich krynicach jaho nazyvajuh “pakalesniem iks”). Samyja maŝadyja raptam akazvajucca bolr zdolnymi dla pracy na kluiavych miescach. My jarie “vuiyli” ich juyhciu sa svaich “aytarytetnych” pazycyjay, tolki klimat bieŝaruskaha juyhcia y 1996-98 'viediyy – nijakija my yjuo nie “aytarytety”.

Na paiatku naraha kryzysu nam zdavaŝasia, rto ysia kraina – u zaniapadzie i pesymikmie. Zamiest navakolla my baiyli svoj adbitak u im, i pisali, i razvajuali pra jaho. Niechta z nas dahetul u takim stanie. Ciajuka mirycca z tym, rto vakoŝ ujuo inryja idei i varta'ci. Ale y'viedamih hety fakt pryjdziecca. Abo praciahvah isnavah va yjaynym 'viecie z ujaynymi prablemami. Tyja, kamu siosnia dvaccah piah, stvarajuh novyja rok-hurty i kluby, biaruh naviny nie z “Navinay”, a z “Internetu”, i u “Internecie” ju, a nie y kaviarni na Iyrvonaj, tusujucca. A na padychodzie – iarhovaje, siomaje pakalesnie, zakamputaryzavanaje da hŝybini mazhoy. Padazraju, mienavita k im buduh kviazanyja kali-niebudk “stabilna'h i ypeyniena'h u zaytrarnim dni”.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0