Hiulčataj, pakažysia!

Pamiatajecie epizod słavutaha filma «Biełaje sonca pustyni»? Tam juny čyrvonaarmiejec Piatrucha nastojliva prasiŭ adnu z žonak Abduły — kiraŭnika, kažučy sučasnaj movaj, «niezakonnaha bandfarmavańnia» u Turkiestanie: «Hiulčataj, otkroj ličiko!» Ale na jaho niaščaście, pad parandžoj schavaŭsia toj samy Abduła, jaki zakałoŭ Piatruchu, a pierad tym zadušyŭ svaju junuju žonku. Toje, što ŭ kino padavałasia trahikamiedyjaj, siońnia paradkasalnym čynam nabyvaje realnyja abrysy ŭ žyćci.

Sioletni parad u Paryžy z nahody hałoŭnaha nacyjanalnaha śviata Francyi — Dnia ŭziaćcia Bastylii prajšoŭ davoli ścipła. Ale jon byŭ admietny tym, što ŭpieršyniu ŭ historyi ŭ im ŭziali ŭdzieł vajskoŭcy z krainaŭ Afryki — byłych francuzskich kałonij.

U hady Druhoj suśvietnaj vajny tysiačy ałžyrcaŭ, malijcaŭ, sieniehalcaŭ, vychadcy ź inšych kałanijalnych krain pobač z francuzami vajavali z fašyzmam, achviarujučy svaimi žyćciami. Ale dahetul tyja vieterany-afrykancy, što žyvuć, dakładniej — dažyvajuć svoj viek, atrymlivajuć mienšyja piensii, čym karennyja vieterany-francuzy. Urad abiacaŭ vypravić niespraviadlivaść. Heta vyklikała stanoŭčuju reakcyju ŭ hramadstvie. Ale pravaabaroncy źviarnuli ŭvahu na toje, što siarod zaprošanych prezidentam Sarkazi na parad byli i pradstaŭniki uzbrojenych sił z tych, dzie zachoŭvajucca dyktatarskija režymy i dzie hetyja siły vykarystoŭvajucca dla žorstkich razhonaŭ demanstracyj.

Mnohija ličać zaprašeńnie na parad u Paryž papulisckim žestam, padstavaj nahadać pra vielič Francyi, jakaja raniej była impieryjaj. Darečy, akurat paŭstahodździa tamu pad ehidaj AAN adbyłosia vyzvaleńnie bolšaści kałanijalnych krain (u liku abvieščanych niezaležnymi byli i francuzskija kałonii). U Savieckim Sajuzie, zdajecca, 25 maja z hetaj nahody aficyjna adznačaŭsia Dzień vyzvaleńnia Afryki.

Zrazumieła, nijakija žesty ŭ vonkavaj palitycy Paryža ŭ dačynieńni da byłych kałonij nie mohuć źniać prablemy va ŭnutranaj palitycy Fracyi. Tam zachoŭvajecca napružańnie z-za taho, što araby dy inšyja «afra-jeŭrapiejcy», u asnoŭnym — naščadki vychadcaŭ z byłych kałonij albo naturalizavanyja imihranty (dyj nielehalnyja taksama, zrazumieła) ličać, što francuzskaja dziaržava ich dyskryminuje pry pryjomie na pracu, u vyšejšyja navučalnyja ŭstanovy i h.d. Akramia taho, jość i bieły rasizm.

Adziny sposab dasiahnuć pośpiechu ŭ takim hramadstvie — stać «zorkaj» futboła.

Pieravažnaja častka imihrantaŭ, jakija ŭ Paryžy składajuć užo amal 40 adsotkaŭ nasielnictva, spaviadaje isłam.

Zakon ab zabaronie nasić parandžu ŭ publičnych miescach, choć jon pakul nie zaćvierdžany ŭ sienacie, vyklikaŭ vostruju dyskusiju ŭ hramadstvie. Z usioj musulmanskaj hramady ŭ Francyi parandžu nosiać usiaho niekalki tysiač žančyn. Ale vielmi mnohija francuzy apasajucca novaj uspyški varažniečy, pamiatajučy, jak jašče niadaŭna ŭ Paryžy dy inšych bujnych haradach krainy pa načach pałali aŭtamašyny, padpalenyja arabskimi maładzionami dy budavalisia barykady. Padstavaj zakałotaŭ pasłužyła śmierć dvuch arabskich padletkaŭ, jakija, ratujučysia ad palicyi, schavalisia ŭ transfarmatarnaj budcy…

Toje biezładździe było vyklikana nie supraćstajańniem chryścijanskaj i isłamskaj relihij, ale, chutčej, sacyjalna-ekanamičnymi pryčynami. Ale ž i ciapierašniaje rašeńnie nižniaj pałaty parłamienta zabaranić publičnaje našeńnie burki (parandžy) tłumačycca nie nieabchodnaściu abaranić chryścijanskuju kulturu, ale patrebaj hramadskaj biaśpieki, u pryvatnaści — abaronaj ad teraryzmu. («Hiulčataj, pakažy tvar!»)

Ale abaroncy pravoŭ žančyn kažuć pra dyskryminacyju i hvałt nad musulmankami, jakich mužy prymušajuć nasić burku i tym samym prynižajuć ich hodnaść. Musulmanie, u tym liku, žančyny-aktyvistki, sa svajho boku kažuć pra ŭmiašańnie dziaržavy ŭ pryvatnaje žyćcio, parušeńnie svabody sumleńnia. Pry hetym, što cikava, jany spasyłajucca na Kanstytucyju Francyju, jakaja harantuje ŭsim roŭnyja pravy!

Ich apanienty, u svaju čarhu, nahadvajuć, što ŭ niekatorych musulmanskich krainach — najpierš, u Saudaŭskaj Aravii, žančyny abaviazany trymacca strohich praviłaŭ, u tym liku, u adzieńni

Heta advarotny bok toj samaj palitkarektnaści, jakaja stolki hadoŭ zamianiała dla jeŭrabiurakrataŭ abaviazak vyrazna sfarmulavać adkaznuju palityku ŭ mižnacyjanalnych i mižkanfiesijnych pytańniach. Možna skazać, što zabarona na budavańnie minaretaŭ u Šviejcaryi (jakaja, miž inšym, nikoli nie była kałanijalnaj impieryjaj), rašeńnie italjanskich uładaŭ viarnuć ukryžavańni ŭ školnyja kłasy, i ciapierašniaje rašeńnie francuzskaha parłamienta znamianuje zakančeńnie epochi palitkarektnaści.

Voś tolki sprava zajšła ŭžo nadta daloka. Adzin z dobra zabiaśpiečanych isłamistaŭ, što žyvie ŭ Francyi, zajaviŭ ab stvareńni im admysłovaha fondu, ź jakoha buduć vypłočvacca štrafy, prysudžanyja žančynam za parandžu. A jany buduć jaje nasić pa-raniejšamu — heta ni ŭ koha sumnievaŭ nie vyklikaje. Jak i toje, što ich buduć supravadžać mažnyja ciełaachoŭniki, jakija blizka nie padpuściać da žančyn palicyjantaŭ.

A ci źjaviacca žančyny ŭ parandžy na vulicach Minska? Jak toj kazaŭ, pažyviem — pabačym.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0