Navukoŭcy znajšli sposab pieratvarać płastykavyja butelki ŭ leki ad ciažkaj chvaroby
Dziakujučy inavacyjnaj technałohii, raspracavanaj šatłandskimi navukoŭcami, płastykavyja adkidy mohuć stać syravinaj dla vytvorčaści preparataŭ ad chvaroby Parkinsana.
Siońnia zabrudžvańnie navakolnaha asiarodździa płastykam źjaŭlajecca adnoj z samych vostrych ekałahičnych prablem: štohod u śviecie ŭtvarajecca kala 50 miljonaŭ ton adchodaŭ tolki z polietylentereftałatu (PET). Navukoŭcy znachodziacca ŭ pastajannym pošuku ekałahičnych mietadaŭ jak utylizacyi, tak i pierapracoŭki hetych adchodaŭ, kab maksimalna efiektyŭna vykarystoŭvać kaštoŭny vuhlarod, jaki ŭ ich źmiaščajecca.
Jak paviedamlaje sajt Edynburhskaha ŭniviersiteta, kamanda daśledčykaŭ raspracavała novy mietad, u jakim klučavuju rolu adyhryvajuć madyfikavanyja bakteryi kišečnaj pałački (Escherichia coli). Źmiena hienomu bakteryj dazvoliła im atrymać zdolnaść pieratvarać PET-płastyk, jaki šyroka vykarystoŭvajecca va ŭpakoŭcy charčovych praduktaŭ i napojaŭ, u L-DOPA (levadopu) — asnoŭny i najbolš efiektyŭny srodak dla terapii chvaroby Parkinsana.
Praces pačynajecca z rasščapleńnia PET-adchodaŭ na bolš prostyja chimičnyja złučeńni, takija jak tereftalevaja kisłata. Zatym malekuły hetaj kisłaty pad uździejańniem madyfikavanych bakteryj praź sieryju bijałahičnych reakcyj pieraŭtvarajucca ŭ lekavuju substancyju. Kamanda navukoŭcaŭ śćviardžaje, što vykarystańnie hetaj techniki dla vytvorčaści L-DOPA bolš ekałahičnaje, čym tradycyjnyja mietady farmaceŭtyčnaha sintezu, jakija hruntujucca na vykarystańni vykapniovaha paliva.
Pakolki PET vyrablajecca ź nieadnaŭlalnych krynic (nafty i hazu), isnuje vostraja patreba ŭ novych padychodach da jaho pierapracoŭki. Isnujučyja pracesy recyklinhu nie źjaŭlajucca całkam efiektyŭnymi i ŭsio jašče spryjajuć zabrudžvańniu płaniety. Hetaje ž adkryćcio prapanuje ŭstojlivy sposab paŭtornaha vykarystańnia kaštoŭnaha vuhlarodu, jaki źmiaščajecca ŭ płastyku i jaki inakš apynuŭsia b na śmietnikach, spalvaŭsia b ci atručvaŭ navakolnaje asiarodździe.
Taki padychod moža prakłaści šlach da raźvićcia haliny bijaapsajklinhu (bio-upcycling) — vytvorčaści nie tolki farmaceŭtyčnych preparataŭ, ale i šyrokaha śpiektra inšych praduktaŭ, uklučajučy aramatyzatary, parfumieryju, kaśmietyku i pramysłovyja chimikaty.
Paśla paśpiachovaj demanstracyi atrymańnia L-DOPA ŭ łabaratornych maštabach navukoŭcy płanujuć zasiarodzicca na ŭkaranieńni technałohii ŭ vytvorčaść. Na nastupnych etapach budzie pravodzicca aptymizacyja pracesu, pavyšeńnie jaho maštabnaści, a taksama dbajnaja acenka ekałahičnych i ekanamičnych pakazčykaŭ.
Jak adznačajuć aŭtary daśledavańnia, vyniki jakoha apublikavanyja ŭ časopisie Nature Sustainability, ich adkryćcio — heta tolki pačatak. Kali atrymałasia vyrabić leki z płastykavaj butelki, to zachaplalna ŭjavić, čaho jašče moža dasiahnuć hetaja technałohija.
Płastykavyja adchody časta ŭsprymajucca jak ekałahičnaja prablema, ale jany taksama źjaŭlajucca vielizarnaj niavykarystanaj krynicaj vuhlarodu. Novaja technałohija demanstruje, što śmiećcie moža być pieratvorana ŭ kaštoŭny resurs dla achovy zdaroŭja ludziej.
Biełaruska ŭładkavałasia ŭ kandytarskuju kramu. Ale vyśvietliłasia, što za naviedvańnie tualeta joj treba płacić1
Kamientary