Impart ludziej: Biełaruś hadami plažyła Jeŭropu za mihrantaŭ, ciapier sama džhaje tym ža šlacham

Da kanca 2025 hoda Biełaruś padyšła z paradaksalnaj situacyjaj: aficyjna — rekordna nizkaje biespracoŭje, nieaficyjna — vostry kadravy hoład. U dziaržaŭnym banku vakansij siońnia kala 162 tysiač niezakrytych pazicyj. Amal usie bujnyja pradpryjemstvy, ad budoŭli da pramysłovaści, pryznajuć niedachop ludziej.

Pracoŭnych ruk brakuje paŭsiudna, adnak najbolš vostra situacyja adčuvajecca ŭ Minsku i Minskaj vobłaści — rehijonach z samaj vysokaj kancentracyjaj pradpryjemstvaŭ i samaj mocnaj kankurencyjaj za piersanał.

Kadravy razryŭ farmavaŭsia nie adnamomantna. Pryčyny viadomyja: heta i demahrafičny spad, charakterny dla mnohich krain Jeŭropy, ale asabliva — palityčnyja represii i vyklikany imi masavy adjezd biełarusaŭ paśla 2020 hoda (pa roznych acenkach — niekalki sotniaŭ tysiač čałaviek). 

Da hetaha dadaŭsia jašče taki faktar jak palityčna matyvavanyja zvalnieńni i cisk na pracaŭnikoŭ, jakija istotna ŭzmacnilisia paśla 2020 hoda. Tysiačy śpiecyjalistaŭ — ad nastaŭnikaŭ i miedykaŭ da inžynieraŭ i dziejačaŭ mastactva — pakidali pracoŭnyja miescy z-za traplańnia ŭ «čornyja» i «šeryja» śpisy tak zvanych niadobranadziejnych.

Mihranty jak novaja norma: ad «pahrozy» da «resursu»

Da 2022 hoda pracoŭnaja mihracyja ŭ Biełarusi faktyčna strymlivałasia: isnavali dazvoły, pravierki, kvoty, kantrol MUS. Ale ŭ 2023—2024 hadach praviły rezka spraścili: pracadaŭcam bolš nie treba atrymlivać śpiecdazvoły, pašyrany śpis prafiesij dla sproščanaha najmu, zamiežnyja vypuskniki biełaruskich VNU atrymali prava pracaŭładkoŭvacca biez dadatkovych barjeraŭ.

U vyniku bačym rezki rost:

• 2023 hod: kala 13 tysiač zamiežnych rabotnikaŭ;
• 2024: kala 34 tysiač;
• 2025 hod (9 miesiacaŭ): kala 32 tysiač.

Amal pałova ŭsich pracoŭnych mihrantaŭ — hramadzianie Turkmienistana i Uźbiekistana. Dalej iduć rasijanie, kitajcy, ukraincy, a taksama mienšyja hrupy ź Indyi, Niepała, afrykanskich krain.

Pakistancy — nasupierak hučnym zajavam — pakul nie ŭvachodziać u top-10 pa kolkaści.

Pavialičyć

Pakistanski faktar: hučna skazana, ścipła zroblena

Uviesnu 2025 hoda prahučała ličba, jakaja ŭzrušyła hramadstva: Biełaruś nibyta hatova pryniać da 100‑150 tysiač pracaŭnikoŭ z Pakistana. U publičnaj dyskusii heta vyhladała jak pavarotny momant.

Na praktycy ŭsio akazałasia ścipła.

Budtresty ŭ Minsku, Salihorsku i Baranavičach sapraŭdy pačali najmać pakistanskich mularaŭ i bietonščykaŭ. Pracaŭniki z Pakistana ź‘iavilisia na piłaramie ŭ Babrujsku. Ale havorka pakul idzie pra niekalki sotniaŭ čałaviek, a nie pra tysiačy. Pracujuć jany na bujnych infrastrukturnych abjektach, atrymlivajuć ździelny zarobak, farmalna ŭvachodziać u prafsajuzy i zdymajuć tyktoki pra svajo žyćcio. 

Heta nie masavaja mihracyja, a kropkavyja ekśpierymienty, jakija zakryvajuć asobnyja ŭčastki na budoŭli — i nie bolš.

Pryčyny, pa jakich pakistanski prajekt zastaŭsia na ŭzroŭni asobnych vypadkaŭ, lažać na pavierchni. Biełaruś nie moža kankuravać za pracoŭnych mihrantaŭ ź Jeŭrasajuzam i navat z Rasijaj — najpierš va ŭzroŭni zarobkaŭ.

Tak, z kanca žniŭnia 2025 hoda na sajcie pakistanskaha Biuro emihracyi i pracaŭładkavańnia za miažoj adkrylisia vakansii dla pracy ŭ Biełarusi. Zarobki na budoŭli prapanoŭvajuć kala 600 dalaraŭ, na pierapracoŭcy ryby i morapraduktaŭ — 500 dalaraŭ.

Dla rabotnikaŭ z dalokich krain łahičniej jechać tudy, dzie apłata vyšejšaja. Akramia taho, dalokaja mihracyja patrabuje moŭnaj adaptacyi, sistema jakoj u Biełarusi nieraspracavanaja. 

Takim čynam, pakistancy pakul tolki ŭ płanach. Ale jany važnyja jak sihnał: dziaržava demanstruje hatoŭnaść šukać ludziej. 

Studenty jak schavany rezierv

Paralelna z pracoŭnaj mihracyjaj biełaruskija ŭłady ŭsio bolš aktyŭna havorać ab studentach, u tym liku zamiežnych — jak ab patencyjnym kadravym reziervie.

Da 2020 hoda Biełaruś paśladoŭna naroščvała ekspart adukacyjnych pasłuh: kolkaść zamiežnych studentaŭ rasła, asabliva za košt Turkmienistana i Kitaja. Tak, u 2019‑2020 hadach u Biełarusi vučyłasia da 26 tysiač zamiežnikaŭ. Paśla pandemii hetaja płyń skaraciłasia, kolkaść zamiežnikaŭ pamienšała da 20 tysiač, ale ŭžo ŭ 2024—2025 hadach ułady znoŭ dajuć spravazdaču ab roście — da 30—35 tysiač studentaŭ z bolš čym sta krain. 

Pavialičyć

Zamiežniki čaściej za ŭsio vybirajuć tyja kirunki, dzie i ŭ biełaruskaj ekanomicy jość chraničny deficyt kadraŭ: miedycynu, inžynierna-techničnyja śpiecyjalnaści, ahrarnyja navuki, piedahohiku. Farmalna ŭsio vyhladaje łahična: kraina navučaje śpiecyjalistaŭ, jakija patencyjna mahli b zastacca i pracavać u Biełarusi.

Ale na praktycy suviaź pamiž navučańniem i pracaŭładkavańniem zastajecca słabaj. Dla bolšaści zamiežnych studentaŭ Biełaruś — heta albo adnosna tanny sposab atrymać dypłom, albo tranzitny punkt na šlachu ŭ inšyja krainy. Tolki niamnohija razhladajuć jaje jak miesca dla doŭhaterminovaha žyćcia i karjery. Navat niahledziačy na ​​spraščeńnie praviłaŭ pracaŭładkavańnia dla vypusknikoŭ, uzrovień zarobkaŭ i abmiežavanyja karjernyja pierśpiektyvy zastajucca surjoznymi strymlivajučymi faktarami.

Tym nie mienš, u 2025 hodzie źjavilisia pieršyja prykmiety zruchu. Zamiežnych studentaŭ pačali aficyjna załučać da pracy jašče padčas vučoby, a pracadaŭcy ŭsio čaściej hatovyja brać maładych śpiecyjalistaŭ bieź idealnaha dośviedu, ale z bazavaj padrychtoŭkaj. 

Kantrol zamiest intehracyi

Libieralizacyja mihracyjnaj palityki ŭ Biełarusi idzie popleč z uzmacnieńniem kantrolu. Ułady padkreślivajuć: zamiežniki krainie patrebnyja, ale tolki pry ŭmovie strohaj dyscypliny. U 2025 hodzie ź Biełarusi departavali bolš za 3600 zamiežnikaŭ za parušeńnie mihracyjnych i pracoŭnych pravił. MUS rehularna daje spravazdaču ab «poŭnym kantroli situacyi», a dla studentaŭ z krain Centralnaj Azii pravodziacca śpiecyjalnyja prafiłaktyčnyja mierapryjemstvy z udziełam siłavych struktur.

Sihnał zrazumieły: zamiežniki patrebnyja, ale na karotkim pavadku. Dziaržava prapanuje im funkcyjanalnuju rolu: pryjechać, adpracavać, nie stvarać prablem. 

Jak u susiedziaŭ

Kali pahladzieć na dośvied susiednich krain, roźnica stanovicca asabliva prykmietnaj. 

Polšča i Litva dziejničajuć u miežach ułasnych patreb rynku pracy. 

Polšča daŭno ŭbudavała pracoŭnuju mihracyju ŭ ekanamičnuju madel. Sotni tysiač zamiežnych rabotnikaŭ zakryvajuć patreby servisu, budaŭnictva, pramysłovaści i sielskaj haspadarki. Polskaja sistema aryjentavanaja na masavuju časovuju pracu: sproščany najom, karotkija dazvoły, vysokaja hnutkaść. Dziaržava nie robić staŭki na intehracyju absalutna ŭsich mihrantaŭ, i rynak sam rehuluje patoki.

Litva, naadvarot, dziejničaje aściarožna i vybaračna. Heta nievialikaja ekanomika z abmiežavanym rynkam pracy, dzie mihracyja vykarystoŭvajecca častkova — dla zakryćcia kankretnych niš u łahistycy, transparcie, pramysłovaści, IT. Strumieni staranna rehulujucca, patrabavańni pastupova ŭzmacniajucca, a zališniaja mihracyja ŭsprymajecca jak ryzyka.

Rasija zastajecca najvialikšym centram pracoŭnaj mihracyi ŭ rehijonie. Miljony zamiežnych rabotnikaŭ z Centralnaj Azii, Kaŭkaza i inšych rehijonaŭ dziesiacihodździami byli ŭbudavany ŭ rasijskuju ekanomiku. U adroźnieńnie ad Polščy i Litvy, Rasija aktyŭna vykarystoŭvaje mihracyju i jak demahrafičny instrumient: prapanoŭvaje atrymańnie sproščanaha hramadzianstva, utrymlivaje zamiežnych studentaŭ. Heta sproba kampiensavać nie tolki niedachop pracoŭnych ruk, ale i ahulnaje skaračeńnie nasielnictva.

Časovyja mylicy zamiest doŭhaterminovaha rašeńnia

Na hetym fonie Biełaruś vyhladaje jak kraina, jakaja vymušana ŭklučyłasia ŭ baraćbu za pracoŭnuju siłu, i nie tamu, što stała pryvabnaj, a tamu što inšych varyjantaŭ utrymać ekanomiku ŭ pracoŭnym stanie stanovicca ŭsio mienš. 

Biełaruś usio bolš vyrazna pieratvarajecca ŭ krainu, jakaja hatova prymać ludziej z usiaho śvietu, ale nie hatovaja zrabić tak, kab svaje nie vyjazdžali. I mienavita heta zastajecca hałoŭnaj kadravaj prablemaj.

• 1
• 0
• 0
• 4
• 0
• 2
• 3
• 0