Jabłyk da Spasa sam nia vyraście

Sad – heta žyvy arhanizm: mikraklimat, žyvioły, ptuški.

Pierad Spasam niaŭścierp chočacca śviežaha jabłyčka. A na rynku – to polskija, to małdaŭskija. A dzie ž našy ranety? Dziaržava abiacaje: jašče krychu, i nia tolki sami budziem jeści svaje jabłyki, ale jašče i ekspartavać pačniom.

U Dziaržaŭnaj prahramie «Pładavodztva», raźličanaj na 2004–2010 hh., zaplanavana «ŭvieści ŭ pramysłovaje płodanašeńnie maładyja sady na płoščy 3 tys. hiektaraŭ i zakłaści novyja sady intensiŭnaha typu adaptavanymi sartami na płoščy 12,2 tys. hiektaraŭ».

Ale heta – na papiery. U žyćci miž pryniaćciem rašeńnia i sarvanym jabłykam lažyć doŭhi šlach. Namieśnik dyrektara Biełaruskaha instytutu pładavodztva Anatol Kryvarot kaža, što ŭ ramkach hetaj prahramy treba zakłaści 5 tys. ha sadoŭ tolki ŭ Mahiloŭskaj vobłaści: «I heta dla nas adna z samych vialikich prablemaŭ».

Adzin z novych sadoŭ zakładajuć u saŭhasie «Zabałaćcie» Aršanskaha rajonu – na 500 ha. Nie skazać, kab sad byŭ zusim novy: raniej tut užo byŭ adzin. I taksama na 500 ha. Dyrektar saŭhasu Adam Mazaj tłumačyć pryčynu: «Jon byŭ užo stary – 20 hadoŭ, tamu i nieefektyŭny».

Aršaniec Adam Sapieška, jaki zajmajecca fermerstvam z kanca 1980-ch, pamiataje zakładku taho sadu. Kali sadzili novy sad u 1990-ch, tam byŭ jašče sad, zakładzieny ŭ pačatku 1980-ch. «Ja vystupaŭ suprać taho, kab hety sad całkam znosili i sadzili novy, bo stary možna było jašče na štoś-

ci skarystać. Potym jabłyki z hetaha sadu ŭ Voršy praktyčna nikoli nie pradavalisia. Amal całkam jany išli na vinzavod u Zabałaćci». Chacia sam pa sabie sad ad pačatku byŭ niebłahi: sadžancy brali ŭ Biełaruskim instytucie pładavodztva, vazili čaranki ŭ Małdaviju dy ŭ Danieck na pryščepku.

A.Sapieška nia moža schavać svajoj zakłapočanaści: «Znoŭ robicca sad, jaki nijak nia budzie adroźnivacca ad ciapierašniaha, što faktyčna nia daŭ addačy».

Zrešty, i ciapier dla zakładki dobraha sadu hrošy treba niemałyja. «Kab zakłaści 1 ha sadu, treba 25–30 tys. dalaraŭ! Ja nie havaru tut pra dakładnaje ŭniasieńnie arhaničnych uhnajeńniaŭ na ŭzroŭni 500–600 t na 1 ha, jak heta naležyć. Niama dobraj ziamli – značyć, heta ŭžo nia sad! Sad – heta žyvy arhanizm: mikraklimat, žyvioły, ptuški. Kali vakoł sadu niama abarončaj pałasy, drevy pačynajuć zhinacca. Palaki ŭžo adpracavali hetuju systemu. Supersadavod moža trymać maksymum 2–3 ha. A ŭ našych umovach maksymum 1 ha možna dać čałavieku, kab jon moh dahladać jaho kruhły hod – jak sapraŭdny haspadar», – Sapieška zahadzia raźličvaje ŭsie nieabchodnyja vydatki.

A.Mazaj kaža, što dla zakładki sadu haspadarka ŭziała ŭ dziaržavy pazyku. Ale prajekt sadu raspracoŭvali sami: «Svaje specyjalisty ŭ nas. Tolki pa achovie ad škodnikaŭ źviarnulisia ŭ Instytut pładavodztva».

Na dumku A.Sapieški, «svaje specyjalisty» dobraha sadu nia stvorać: «Treba adpraŭlać ludziej vučycca – u saŭhas «Prahres» ci inšyja mahutnyja haradzienskija haspadarki. A jašče lepš u Polšču, Niderlandy. Jany dumajuć: drevaŭ natyrkali – i ŭžo budzie sad...»

Jašče bolšuju niebiaśpieku Sapieška bačyć u inšym – kali sady zakładajucca bieź jakich-niebudź prajektaŭ uvohule: «Mianie zaprašaŭ znajomy staršynia kałhasu, jaki ciapier pierajšoŭ u kompleks «Aleksandryja», na radzimu prezydenta. Tam budzie zakładacca sad u 200 ha, zdajecca, zusim biez prajektu. Im kinuli kuču hrošaj i skazali: biarycie, chłopcy, i asvojvajcie. Voś jany hetyja hrošy i trambujuć aby-kudy. Sad dyk sad, sažałka dyk sažałka...»

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0