Statkievič zaklikaŭ prychodzić na akcyju pamiaci achviar stalinizmu vyklučna sa śviečkami, bieź ściahoŭ
«29 kastryčnika na praśpiekcie Niezaležnasci kala budynku KHB u Minsku a 18.30 pačniecca akcyja «Łancuh pamiaci». Meta akcyi — nahadać pra złačynstvy stalinizmu suprać biełaruskaha narodu i spynić novyja złačynstvy sučasnych pierajemnikaŭ kataŭ z NKVD, —napisaŭ Mikałaj Statkievič u siabie ŭ fejsbuku. — Nie biarycie z saboj nijakich ściahoŭ ci płakataŭ, prynoście tolki śviečki ci łampadki», — udakładniŭ jon.
29 i 30 kastryčnika 1937 hoda było kulminacyjaj masavych rasstrełaŭ biełaruskich elitaŭ. Saviecki režym źniščyŭ bolš za 90% vyšejšych čynoŭnikaŭ, top-mieniedžaraŭ (dyrektaraŭ i hałoŭnych inžynieraŭ pradpryjemstvaŭ), śviataroŭ, intelektuałaŭ, ludziej mastactva Biełarusi. Heta była pradumanaja palityka, anałahičnaja toj, jakuju pravodzili na akupavanych terytoryjach nacysty. Jaje metaj było pazbavić padniavolnyja narody ŭłasnych elit — tych hrup, jakija byli b zdolnyja ŭznačalvać hramadstva.
Biełaruś i Ukraina panieśli asablivy ciažar represij, bo Stalin razumieŭ, što hetyja «zachodnija» narody SSSR patencyjna samyja niełajalnyja. Historyk Cimaci Snajder nazvaŭ našy krainy «kryvavymi ziemlami», jakija najbolš u Jeŭropie paciarpieli za 1930—1950 hady.
Usiaho ŭ Biełarusi było represavana kala 600 tysiač čałaviek, ź ich kala 200 tysiač zahinuła. Jak vyjaviŭ historyk Leanid Marakoŭ, žyćcio niekalkich dziasiatkaŭ tysiač skončyłasia ŭ sutareńniach budynka NKVD. Svaich achviar enkavedysty vyvozili hruzavikami i chavali ŭ bieznazoŭnych brackich mahiłach u lesie kala vioski Cna, jaki ciapier nazyvajecca Kurapaty.
Bolšuju častku ŭdzielnikaŭ tych złačynstvaŭ źniščyli sami stalinisty, takim čynam zamiatajučy ślady. Adnak niekatoryja ź ich zastalisia niepakaranyja.
Ciapier čytajuć
Były biełaruski milicyjanier šukaje «parodzistuju pryhažuniu». Nazyvaje siabie miljanieram, a sam sudzicca z byłoj žonkaj za alimienty4
Kamientary