Da pačatku Suśvietnaha tydnia pradprymalnictva i Mižnarodnaha forumu pradprymalnictva, jaki arhanizuje BEL.BIZ, Doingbusiness.by i RKP pry padtrymcy Ahienctva ZŠA pa mižnarodnym raźvićci, zastałosia krychu bolš za dva tydni. Bel.biz pahutaryŭ z adnym z hałoŭnych śpikieraŭ Forumu, dyrektaram Biełaruskaha ekanamičnaha daśledča-adukacyjnaha centra (BEROC) Paŭłam Daniejkam ab tym, jakija pytańni i prablemy chvalujuć biełaruski biznes siońnia.
— Pavieł, raspaviadzicie pra temu Vašaha dakłada na Suśvietnym tydni pradprymalnictva 18 listapada ŭ hateli «Reniesans Minsk»?
— Heta tema, ź jakoj pryvatny biznes siońnia sutykajecca najbolš časta — abmiežavańni rostu. Kali raniej padčas našych apytańniaŭ pradprymalniki adznačali niedaskanałaść biznes-klimatu jak hałoŭny faktar abmiežavańni rostu, to ciapier na pieršy płan vychodziać faktary, źviazanyja z ŭnutranymi paramietrami kampanii.
— Na Vaš pohlad, heta źviazana z palapšeńniem miascovaha biznes-klimatu abo rezkim abvastreńniem prablem ŭnutry samich kampanij?
— Biezumoŭna, heta źviazana z kardynalnym palapšeńniem biznes-klimatu ŭ krainie. Heta paćviardžajecca i abjektyŭnymi acenkami. Naprykład, u rejtynhu Doing business naša kraina z kožnym hodam zajmaje ŭsio bolš vysokija miescy. U hetym hodzie heta 57 miesca. A kali ŭličyć, što pry raźliku rejtynhu ŭličvajucca makraekanamičnyja faktary, jakija byli daloka nie samymi spryjalnymi ŭ 2014, to dadzienaja pazicyja vyhladaje davoli dobraj dla Biełarusi.
Takim čynam, u pieršuju trojku pryčyn, jakija abmiažoŭvajuć rost biznesu, uvajšli: rost kankurencyi, niedachop kadraŭ, adsutnaść dostupu da doŭhich hrošaj. Heta, pa vialikim rachunku, tyja temy, što chvalujuć biznes u luboj narmalnaj krainie. Papiarednimi vynikami našaha daśledavańnia ja padzialusia ź biełaruskim biznesam na Suśvietnym tydni pradprymalnictva.
— Jakija pytańni siońnia chvalujuć biełaruski biznes? Čamu biznesmieny chočuć navučycca?
— Jość vielmi dakładnaja fraza, jakaja charaktaryzuje hałoŭnyja prablemy ajčynnaha biznesu. «U vysokaj maržynalnaści možna patapić usie pamyłki». Zaraz, z rostam kankurencyi, prachodzić čas, kali biznes moh raźličvać na vysokuju maržynalnaść i zhładžvać joju svaje pamyłki ŭ kiravańni. Tamu na pieršy płan vychodziać pytańni efiektyŭnaści biznesu.
Taksama ŭ svaim dakładzie 18 listapad ja zakranu temu ŭnikalnaści biełaruskaha biznesu, anałahaŭ jakomu niama na ŭsioj postsavieckaj prastory. Hałoŭnuju rolu ŭ farmavańni hetaj unikalnaści adyhrali dva faktary. Pa-pieršaje, adsutnaść maštabnaj pryvatyzacyi, što pryviało samych aktyŭnych pradprymalnikaŭ da adkryćcia vialikaj kolkaści biznesaŭ z nula. Pa-druhoje, va ŭmovach davoli žorstkaj makraekanamičnaj situacyi ŭ kancy 90-ch heta pryviało da stvareńnia svajoj paśpiachovaj biznes-madeli: vytvorčych kampanij, aryjentavanych na ekspart. I na siońniašni dzień biełaruski biznes najbolš blizki da siaredniaha biznesu Šviecyi, Hiermanii, Narviehii, aryjentavanaha na ekspart.
— Ciapier stanovicca trendam zhadvać ab pracesie źmieny pakaleńniaŭ, jak u kiraŭničym źvianie, tak i ŭ madelach biznesu ŭ cełym. Ci jość istotnyja adroźnieńni pamiž tymi, chto pačynaŭ svoj biznes u 90-ja, i tymi, chto heta rabiŭ i robić u apošnija 10 hadoŭ?
— Na samaj spravie kardynalnych adroźnieńniaŭ niama. Sprava ŭ tym, što tyja, chto pačynaŭ svaju spravu ŭ rannija 90-ja rabili heta ad biezvychodnaści i prosta žadańnia vyžyć: małodšyja navukovyja supracoŭniki, byłyja vajskoŭcy — ludzi stracili pracu. Jany vymušany byli zaniacca biznesam, kab niejak zabiaśpiečyć isnavańnie siabie i svaich blizkich.
Z punktu hledžańnia zachodnich standartaŭ viadzieńnia biznesu, u ich nie było nijakaj kancepcyi raźvićcia abo biznes-madeli. Hałoŭnaje było pačać. Kancepcyja biznesu maje na ŭvazie najaŭnaść kančatkovaj mety jaho raźvićcia, da čaho jon pavinien pryjści. Tady pra heta nichto nie dumaŭ.
Novaje pakaleńnie ŭžo na starcie prapracoŭvaje hetyja pytańni: jak jany buduć pradavać i što, jakuju biznes-impieryju pabudujuć. Jany bolš racyjanalna i śviadoma padychodziać da adkryćcia biznesu.
— Jakuju reakcyju biełaruskaha biznesu Vy čakajecie na svoj dakład na Mižnarodnym forumie pradprymalnictva 18 listapada?
— Składana prahnazavać. Prosta chočacca danieści da biznes-supolnaści infarmacyju pra toje, jak vyhladaje ajčynny biznes. Mnie zdajecca, heta najbolš niedaśledavanaje sacyjałahičnaje pytańnie ŭ našaj krainie siońnia.
U nas skłaŭsia ŭ krainie stereatyp, što biełaruski biznes niejki «zabity», niekatoryja jašče dadajuć — karumpavany. Ale, pahutaryŭšy z pradstaŭnikami vysokatechnałahičnaha biełaruskaha biznesu, jaki ekspartuje svaje pradukty ŭ ZŠA, Hiermaniju, stvarajecca adčuvańnie, što my žyviom u roznych krainach, dzie ŭ kožnaha svajo ŭjaŭleńnie ab ajčynnym biznesie.
— Čamu ž krainie nieviadomyja hetyja prahresiŭnyja biznesmieny?
— Tut niekalki faktaraŭ. Pieršaje — heta papiaredni dośvied žyćcia ŭ žorstkim biznes-klimacie, jaki pryvučyŭ nie vysoŭvacca. Plus heta dobra lehła na nacyjanalnuju asablivaść biełarusaŭ — ścipłaść.
Druhi momant — tut adyhrali svaju rolu nišavyja stratehii biznesu. Va ŭsim śviecie biznesmieny, jakija zajmajuć vuzkija abo śpiecyjalizavanyja nišy, addajuć pieravahu zastavacca ŭ cieni. Bo ich praca źviazana z b2b siektaram, a tyja, kamu treba, pra ich i tak viedajuć.
Treci momant, pra jaki nielha zabyvać — u nas mała mas-miedyja, jakija zajmajucca biznes-tematykaj. Ciapier ich kolkaść raście, ale ŭsio ž niedastatkova chutka. Siońnia miedyjnaja prastora pastupova źmianiajecca ŭ bolš racyjanalna-analityčny bok. I heta moža stać dobrym stymułam dla pavieličeńnia publičnaści biełaruskaha biznesu.
Mižnarodny forum pradprymalnictva projdzie 18 listapada ŭ hateli «Reniesans Minsk». Prahrama i śpikiery forumu pieraličany tut. Kupić kvitki možna tut. Ab inšych mierapryjemstvach Tydnia možna daviedacca tut.
Ciapier čytajuć
«Ja jedu natchnicca ŭkraincami». Śviatłana Cichanoŭskaja pačała aficyjny vizit va Ukrainu19
Kamientary