Aleh Trusaŭ: Čamu Łukašenka zahavaryŭ pa-biełarusku

Dla taho, kab Łukašenku ŭčora vystupić pa-biełarusku, nam treba było pražyć u niezaležnaj krainie 20 hadoŭ. Za hety čas i sam prezident pryjšoŭ da taho, što bieź biełaruskaj movy niama biełaruskaj nacyi, ab čym jon zajaviŭ paru miesiacaŭ tamu ŭ pasłańni biełaruskamu narodu. A skazaŭšy «A», treba kazać i «B», tamu całkam zrazumieła, čamu ŭčora jon pramaŭlaŭ pa-biełarusku. 

Darečy, i da hetaha momantu jon časami razmaŭlaŭ na movie. Naprykład, kali čarhovy raz prymaŭ prysiahu paśla vybaraŭ. Byŭ jašče momant, kali jon cudoŭna havaryŭ pa-biełarusku ź biełaruskamoŭnym kitajskim karespandntam.

Pa-hetamu nie pravy toj, chto kaža, što Łukašenka nikoli nie vystupaŭ na rodnaj movie.

Bolš taho, jamu pa-rusku ciažka razmaŭlać, kali tekst nie napisany na papiercy! Kolki razoŭ jon u Rasii kazaŭ, naprykład, takoje słova jak «hvałt». U jaho vielmi mocny biełaruski akcent i naš, mahileŭski, dyjalekt. Dziakujučy hetamu akcentu, litraraturna ŭčorašni jaho vystup akazaŭsia niadrennym. 

Jaho vystup – heta łahičny praciah pasłańnia biełaruskamu narodu i parłamientu - tolki na movie. 

Pa-pieršaje, heta źviazana z 20-hodździem našaj niezaležnaści. 

Pa-druhoje, z tym, što ŭ Minsku ludzi zaraz značna lepiej staviacca da movy. Biełaruskaja mova navat šyroka pradstaŭlena ŭ vizualnym afarmlenii stalicy da 3 Lipienia. Siońnia ja jechaŭ pa horadzie i mnie było pryjemna bačyć usie hetyja banery.

I treci faktar – heta ŭkrainskija padziei: vielmi mocnaja łakmusavaja papierka. Va Ukrainie zaraz źjavilisia miljony ruskamoŭnych žycharoŭ (nie ruskich, a mienavita ruskamoŭnych) i pašyryŭsia tak zvany «ruski mir». A situacyja, jak u Daniecku, moža adbycca i ŭ jakim-niebudź Viciebsku ci Mahilovie, tamu treba zrabić usio, kab heta chvala nie dajšła da našaj krainy. I heta Łukašenka razumieje jak palityk.

Heta razumiejuć i našyja ludzi. Ja siońnia na prypynku bačyŭ, jak dva mužčyny va ŭzroście radavalisia, što ŭkrainskija vajskoŭcy vyzvalili niejkija vioski. Dy j aburalisia, što mała dali sałdaty tym sieparatystam! I heta kažuć prostyja ludzi, jakija intuityŭna ŭsprymajuć, što zaŭtra takoje moža adbycca i ŭ Biełarusi.

Adnak našy z vami suajčyńniki vajujuć va Ukrainie i na baku armii, i na baku sieparatystaŭ. A kali biełarus stralaje ŭ biełarusa na Danieččynie, heta ŭžo elemient hramadzianskaj vajny, jaki moža pierajści i na našu terytoryju. Dzie harantyja, što jon nie vierniecca, i nie zabje kaho-niebud́ u Mahilovie?..

A kraina naša amal upieršyniu za 500 hod Biełaruś roŭna 70 hadoŭ žyvie biez vajny. Takaja situacyja była tolki ŭ 15 stahodździ, paśla taho, jak my raźbili kryžakoŭ pad Hrundvaldam. Paśla hetaha novyja vojny kanca XV stahodździa pačali prychodzić da nas nie z Zachadu, a z Uschodu.

I zaraz znoŭ dla nas uschodni viektar bolš niebiaśpiečny, čym zachodni.

U historyi ŭsie paŭtarajecca, tamu ja mahu tolki vitać vystupy kiraŭnika dziaržavy pa-biełarusku. Dziakujučy hetamu, ŭ nas jość usie šansy nie ŭciahnucca ŭ pałasu niestabilnaści, jakaja zaraz achapiła Ukrainu.

Upeŭnieny, što vystupy Łukašenki pa-biełarusku praciahnucca.

Dumaju, što ŭ ich znojdziecca miesca i našym nacynalnym hierojam. Kali Sapieha ŭ jaho vystupach fihuravaŭ časta, to ja dumaju, u 500-hodździe bitvy pad Voršaj kiraŭnik dziaržavy ŭzhadaje i Kanstancina Astrožskaha. Paśla Ukrainy nichto z ułady nie budzie ŭžo abłajvać pieramohu nad Maskvoj pad Voršaj.

Dumaju, što paśla ŭčorašniaha vystupu Łukašenki va ŭładnych kołach taksama pašyrycca biełaruskaja mova.

Jaje i tak vydatna viedaje jak minimum pałova čalcoŭ Saŭmina. Sa mnoj na movie ź ich šmat chto razmaŭlaŭ, ale samy daśviedčany – heta Uładzimir Makiej. Ja jaho mahu paraŭnać navat z Parašenkam. Makiej – najbolš kulturny z našych čynoŭnikaŭ i vialiki biełaruski patryjot. 

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0