Каалы ледзь не зніклі яшчэ 60 тысяч гадоў таму. І людзі тут ні пры чым

Навукоўцы з Сіднейскага ўніверсітэта і Тэхаскага ўніверсітэта A&M даследавалі генетычны матэрыял 457 сучасных каал. Аналіз дазволіў аднавіць гісторыю іх папуляцыі на працягу дзясяткаў тысяч гадоў. Высветлілася, што ўсе сучасныя каалы паходзяць ад адносна невялікай групы жывёл, якая здолела перажыць перыяд рэзкага змяншэння колькасці віду.

Асаблівую ўвагу даследчыкі звярнулі на хуткасць мутацый — натуральных генетычных змен, якія паступова назапашваюцца ў арганізмах. Вызначыўшы, з якой хуткасцю такія змены адбываюцца ў каал, вучоныя змаглі больш дакладна вызначыць, калі менавіта адбываліся крытычныя падзеі ў гісторыі віду. Аказалася, што хуткасць мутацый у каал прыкладна ў два разы ніжэйшая, чым у чалавека.

Вынікі даследавання паказалі, што каля 100 тысяч гадоў таму папуляцыя каал пачала змяншацца, а прыкладна 60 тысяч гадоў таму дасягнула крытычна нізкага ўзроўню. Такі стан называюць «генетычным вузкім месцам». Гэта азначае, што выжывала вельмі мала асобін, таму генетычная разнастайнасць віду значна зніжалася. Калі колькасць жывёл становіцца занадта малой, узрастае рызыка вымірання, бо від становіцца менш устойлівым да хвароб і змен навакольнага асяроддзя.

Раней частка навукоўцаў лічыла, што асноўнае скарачэнне колькасці каал магло быць звязана з прыходам першых людзей у Аўстралію каля 65 тысяч гадоў таму. Аднак новыя даныя паказалі, што крызіс пачаўся значна раней. Гэта азначае, што галоўнай прычынай былі не людзі, а прыродныя кліматычныя працэсы.

На працягу мільёнаў гадоў Аўстралія істотна змянялася. Калісьці значная частка кантынента была пакрытая густымі вільготнымі лясамі. Але праз паступовае перамяшчэнне Аўстралійскай тэктанічнай пліты на поўнач клімат станавіўся ўсё больш сухім. Падчас ледавіковых перыядаў засухі ўзмацняліся, а пажары адбываліся ўсё часцей. У выніку многія экалагічныя сістэмы былі моцна змененыя.

Каля 70 тысяч гадоў таму сфармавалася вялікая засушлівая раўніна Наларбор, якая фактычна падзяліла арэал пражывання каал на ўсходнюю і заходнюю часткі. З-за гэтага папуляцыі аказаліся ізаляванымі адна ад адной. Заходняя папуляцыя з часам знікла цалкам, а ўсходняя, хоць і вельмі малалікая, здолела выжыць.

Калі клімат стаў больш спрыяльным і наступіў адносна цёплы міжледавіковы перыяд, колькасць каал пачала павялічвацца. Прыкладна паміж 16,5 і 6 тысячамі гадоў таму яны зноў распаўсюдзіліся па значнай частцы ўсходняй Аўстраліі і падзяліліся на некалькі генетычных груп, ад якіх паходзяць сучасныя папуляцыі.

Сёння каалы зноў знаходзяцца пад пагрозай, але ўжо па іншых прычынах. На іх уплываюць высечка лясоў, будаўніцтва дарог і гарадоў, лясныя пажары, выкліканыя пацяпленнем клімату, а таксама розныя захворванні. У шэрагу рэгіёнаў Аўстраліі від афіцыйна прызнаны такім, што знаходзіцца пад пагрозай знікнення.

Навукоўцы лічаць, што разуменне таго, як каалы перажылі старажытны кліматычны крызіс, дапаможа лепш арганізаваць іх ахову сёння. Атрыманая інфармацыя таксама можа быць карыснай для вывучэння гісторыі іншых аўстралійскіх жывёл і высвятлення таго, як яны рэагавалі на змены клімату ў далёкім мінулым.

• 1
• 0
• 0
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0