Улады Грэцыі абвясцілі пра заканчэнне важнага этапу рэстаўрацыі Парфенона. З заходняга фасада помніка, вядомага са школьных падручнікаў, канчаткова знялі масіўныя будаўнічыя рыштаванні, якія хавалі яго каля дваццаці гадоў. Упершыню за больш чым два стагоддзі гэтая частка храма паўстала перад наведвальнікамі ў максімальна поўным і цэласным выглядзе.
Як заявіла міністарка культуры Грэцыі Ліна Мендоні, завяршэнне гэтага складанага этапу дазволіла вярнуць храму яго архітэктурную цэласнасць.
«Сёння мы бачым заходні франтон Парфенона такім, якім яго не бачылі два стагоддзі. Выдовішча сапраўды захоплівае дух. Франтон, які пакаленні грэкаў і гасцей з усяго свету прывыклі бачыць няпоўным, вярнуў сваю архітэктурную еднасць. Гэта момант гістарычнага значэння для сусветнай культуры», — адзначыла міністр.
Галоўнай задачай рэстаўратараў на гэтым этапе было аднаўленне геаметрычнай і структурнай цэласнасці заходняга франтона. Для гэтага ў пустыя прамежкі ўсталявалі два вялікія артастаты. У класічнай архітэктуры артастатамі называюць буйныя вертыкальныя каменныя блокі або пліты.
Першы такі блок спецыялісты скрупулёзна сабралі з арыгінальных антычных фрагментаў, запоўніўшы пустоты новым мармурам. Другі артастат давялося цалкам выразаць уручную з цэльнага кавалка каменя, каб ён дакладна адпавядаў памерам згубленага арыгінала. Мармур для дапаўненняў здабывалі ў тых самых каменяломнях гары Пентэлікон, адкуль бралі матэрыял старажытныя афіняне ў V стагоддзі да нашай эры.
Завяршэнне працы на заходнім фасадзе — гэта вынік сучаснага, навуковага падыходу да рэстаўрацыі, які пачаўся ў 1975 годзе са стварэннем Камітэта па захаванні помнікаў Акропаля.
Пры правядзенні прац сучасныя інжынеры катэгарычна адмовіліся ад выкарыстання жалеза. Менавіта жалезныя заціскі і бетон, якія масава выкарыстоўваліся падчас папярэдняй маштабнай рэканструкцыі Акропаля ў 1898—1938 гадах пад кіраўніцтвам Ніколааса Баланаса, нанеслі помніку катастрафічную шкоду. З часам жалеза пачало іржавець і пашырацца, літаральна разрываючы мармур знутры.
Сёння ўсе злучэнні робяцца выключна з дапамогай тытанавых стрыжняў, якія не паддаюцца карозіі і маюць каэфіцыент цеплавога пашырэння, блізкі да мармуру.
Парфенон моцна пацярпеў яшчэ ў 1687 годзе, калі падчас аблогі Афін венецыянскімі войскамі ўнутры яго выбухнуў порах, схаваны тут асманамі. Пазней, у пачатку XIX стагоддзя, брытанскі пасол лорд Элгін вывез з Афін значную частку ацалелых скульптур заходняга фасада (спрэчкі аб іх вяртанні паміж Грэцыяй і Брытанскім музеем не сціхаюць дагэтуль). Усталяванне новых артастатаў і ўмацаванне апорных муроў дазволіла часткова залячыць гэтыя гістарычныя раны.
Нягледзячы на тое, што заходні фасад набыў завершаны выгляд, агульная рэстаўрацыя Парфенона працягваецца. Цяпер фокус увагі спецыялістаў пераносіцца ўнутр храма — да аднаўлення сцен цэлы. Цэла — гэта галоўнае ўнутранае памяшканне антычнага храма, дзе калісьці стаяла гіганцкая статуя багіні Афіны працы Фідзія.
Пры гэтым варта разумець, што ў адрозненні ад сучасных цэркваў ці касцёлаў, цэла ніколі не была малітоўнай залай для вернікаў. У антычнасці яна лічылася літаральным «домам багіні», куды мелі доступ толькі жрацы. Усе масавыя набажэнствы, рытуалы і ахвярапрынашэнні заўсёды адбываліся звонку, перад храмам ля вялікага алтара.
Праект па аднаўленні цэлы разлічаны прыкладна на 15 гадоў. Плануецца вярнуць на гістарычныя месцы каля 360 арыгінальных мармуровых блокаў, якія цяпер раскіданыя па тэрыторыі Акропаля, дадаўшы да іх каля 90 новых. Мэта — аднавіць паўночную і паўднёвую сцены памяшкання на вышыню да 10 метраў. Паколькі гэтыя працы будуць ісці выключна ўнутры, яны больш не патрабуюць масіўных знешніх рыштаванняў, што дазволіць наведвальнікам бесперашкодна бачыць знакамітыя антычныя калоны.
«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны
ПАДТРЫМАЦЬ
Каментары