Як Нарвегія амаль цалкам адмовілася ад бензінавых аўто і з якімі праблемамі сутыкнулася пасля

Працэс адмовы ад рухавікоў унутранага згарання ў Нарвегіі не быў выпадковым — гэта вынік паслядоўнай дзяржаўнай палітыкі, якая пачалася яшчэ ў 2001 годзе. На той момант, калі электрамабілі яшчэ не выпускаліся масава, урад краіны вызваліў іх пакупнікоў ад 25‑працэнтнага ПДВ і высокага рэгістрацыйнага падатку, што традыцыйна робіць новыя аўтамабілі вельмі дарагімі.

Уладальнікі электракара атрымалі і шэраг іншых пераваг: ільготныя ўмовы аплаты платных дарог і бясплатныя паркоўкі, а таксама магчымасць карыстацца палосамі для грамадскага транспарту.

Аднак у першыя гады гэта не прынесла вялікага эфекту. Рынак прапаноўваў вельмі мала мадэляў, а сетка зарадных станцый заставалася недастатковай. Сітуацыя пачала змяняцца толькі ў 2010‑х гадах, калі дзяржава і прыватныя кампаніі пачалі маштабна інвеставаць у інфраструктуру. Вынікам стала разгалінаваная сетка з 10 000 станцый хуткай зарадкі.

Акрамя гэтага, у 2017 годзе на заканадаўчым узроўні было замацавана права жыхароў шматкватэрных дамоў на ўстаноўку зарадных пунктаў. Гэта дапамагло ліквідаваць адну з галоўных перашкод для пераходу на электратранспарт.

Але ключавым фактарам пераходу стала сістэма «падаткаабкладання паводле шкоды». Паралельна з ільготамі на электракары ўрад рэзка павышаў падаткі на аўтамабілі з рухавікамі ўнутранага згарання, зыходзячы з аб'ёмаў іх выкідаў CO₂. У выніку купля традыцыйнага аўто стала эканамічна нявыгаднай, асабліва з улікам таннай электраэнергіі, якую Нарвегія атрымлівае з уласных гідраэлектрастанцый.

Павялічыць

Нарвегія захоўвала адзіны курс незалежна ад змены ўрадаў. Гэтаму спрыяла адсутнасць уласнай аўтамабільнай прамысловасці, якую трэба было б абараняць, і наяўнасць фінансавых рэзерваў дзяржаўнага нафтавага фонду.

Праўда, цяпер, калі доля электрамабіляў на рынку новых аўто наблізілася да ста працэнтаў, улады пачалі паступова згортваць частку льгот. З 2023 года для электрамабіляў зноў уведзены рэгістрацыйны падатак, хоць і значна меншы, чым для традыцыйных аўтамабіляў.

Вызваленне ад ПДВ дзейнічае толькі на суму да 25 500 еўра (у эквіваленце) і павінна цалкам знікнуць да 2028 года. Іншыя прывілеі таксама былі скасаваныя або абмежаваныя — напрыклад, карыстанне палосамі для аўтобусаў, бо гэта пачало ствараць праблемы для руху грамадскага транспарту.

Пераход нарвежцаў на электрамабілі аказаў станоўчы ўплыў на экалогію. У параўнанні з 2010‑мі гадамі выкіды вуглякіслага газу ад аўтамабільнага транспарту ў краіне знізіліся прыкладна на траціну. Адначасова палепшылася якасць паветра ў гарадах: скараціліся выкіды аксідаў азоту і колькасць дробных цвёрдых часцінак.

Праблемы пераходу

Тым не менш масавы пераход на электрычнасць стварыў новыя праблемы. Першай з іх стала нагрузка на энергасеткі ў пікавыя гадзіны, што прымусіла аператараў уводзіць гнуткія начныя тарыфы. Другі фактар — кліматычны: у суровых умовах поўначы электрамабілі страчваюць частку запасу ходу, што патрабуе яшчэ больш шчыльнай сеткі зарадных станцый.

Акрамя таго, агульнае спажыванне электрычнасці ў краіне да 2040 года можа вырасці на 60%. Пры гэтым магчымасці для далейшага развіцця гідраэнергетыкі амаль вычарпаныя, а будаўніцтва наземных ветраных электрастанцый сутыкаецца з супрацівам часткі грамадства. У выніку ў краіне ўжо пачаліся дыскусіі пра магчымы ўваход у атамную энергетыку.

Павялічыць

Некаторыя эксперты таксама звяртаюць увагу на пытанні бяспекі. Поўная залежнасць транспарту ад электрасеткі можа стаць праблемай у выпадку крызісаў або ваенных пагроз. Таму нават прыхільнікі электрыфікацыі дапускаюць, што асобныя сферы, напрыклад армія або паліцыя, могуць захаваць іншыя тыпы рухавікоў.

Асобным выклікам застаецца вытворчасць батарэй. Еўрапейскія краіны пакуль не стварылі дастаткова магутнага і незалежнага ланцужка паставак. Таму залежнасць ад азіяцкіх вытворцаў, перадусім ад Кітая, застаецца вельмі высокай. Адначасова расце і прысутнасць кітайскіх аўтамабільных брэндаў на нарвежскім рынку.

Дыскусіі выклікаюць і пытанні кібербяспекі. Некаторыя даследаванні паказалі, што асобныя транспартныя сродкі кітайскай вытворчасці могуць мець уразлівасці, якія дазваляюць дыстанцыйнае ўмяшанне ў іх працу. Не менш актуальнай застаецца і праблема перапрацоўкі выкарыстаных акумулятараў, для якой пакуль няма ідэальнага рашэння.

Нягледзячы на гэтыя складанасці, Нарвегія не збіраецца вяртацца да бензінавых і дызельных аўтамабіляў. Наадварот, краіна рыхтуецца распаўсюдзіць электрыфікацыю на іншыя віды транспарту. У найбліжэйшыя гады ўлады плануюць актыўна пераводзіць на электрарухавікі і біяпаліва грузавыя перавозкі. Для грузавікоў ужо будуецца спецыялізаваная сетка зарадных станцый. Значная частка паромаў таксама перайшла на электрычную цягу. Пакуль што складаней выглядае сітуацыя з вялікімі кантэйнернымі суднамі. Для іх давядзецца шукаць іншыя тыпы рухавікоў.

• 15
• 1
• 0
• 6
• 2
• 0
• 0
• 0