У канцы лістапада 2025 года ў Афінах быў абвешчаны надзвычайны стан праз недахоп вады. Улады Грэцыі прапануюць маштабны дзесяцігадовы план выратавання сталіцы ад засухі, які выклікаў бурную дыскусію. З падрабязнасцямі знаёміць Le Monde.
Сённяшні стан вадасховішча Морнас, якое знаходзіцца на аднайменнай рацэ і з’яўляецца асноўнай крыніцай вады для грэчаскай сталіцы, выклікае трывогу. Як піша Le Monde, узровень вады ўпаў настолькі нізка, што з-пад яе паверхні зноў паказаліся руіны вёскі Каліа, якую затапілі яшчэ ў 1979 годзе падчас будаўніцтва дамбы. Гэта адбываецца ўпершыню з часоў катастрафічнай засухі 1993 года.
Статыстыка няўмольная: за апошнія два гады колькасць ападкаў у рэгіёне знізілася на 25%, а сярэдняя тэмпература паветра паднялася на 2,3 °C у параўнанні з 1960-мі. Нават снегапады гэтай зімы не могуць кампенсаваць дэфіцыт, бо рэзервы вадасховішча застаюцца на 200 мільёнаў кубаметраў меншымі за норму.
На гэтым фоне кансерватыўны ўрад краіны абвясціў план на выпадак найгоршага сцэнара: інвестыцыйную праграму коштам 2,5 мільярда еўра, разлічаную на дзесяць гадоў. Яна павінна забяспечыць вадой Атыку і частку астравоў Эгейскага мора як мінімум на тры дзесяцігоддзі.
План уключае не толькі будаўніцтва сучасных заводаў па дэсалінізацыі марской вады, але і надзвычай складаны праект павароту дзвюх рэк з горнага рэгіёна Эўрытанія. Толькі на гэтую частку работ плануецца выдаткаваць 535 мільёнаў еўра. Прэм’ер-міністр краіны Кірыякас Міцатакіс адзначыў, што Грэцыя займае другое месца ў Паўднёвай Еўропе паводле рызыкі воднага крызісу, таму маштабныя інвестыцыі з’яўляюцца пытаннем нацыянальнай бяспекі.
Аргументы супраць
Аднак такія амбіцыйныя намеры сустрэлі жорсткі супраціў у рэгіёнах, адкуль плануюць забіраць ваду. Мясцовыя фермеры і прадпрымальнікі адчуваюць сябе ахвярамі сталічных інтарэсаў. Людзі абураныя тым, што рэсурсы збіраюцца накіраваць на паліў палёў у Атыцы і патрэбы маштабнага сталічнага турызму, у той час як мясцовым жывёлаводам бракуе вады нават для сваіх статкаў.
Актывісты заяўляюць, што рашэнне аб павароце рэк прымалася без усялякіх кансультацый з грамадствам. Яны баяцца за лёс унікальнага мікраклімату, багатай флоры і фаўны, у тым ліку рэдкіх відаў стронгі і выдраў. Больш за тое, знікненне паўнаводных рэк можа пахаваць перспектывы развіцця воднага турызму.
Дадатковую напружанасць выклікае прававы бок пытання. Згодна з нядаўна прынятым законам, ва ўмовах надзвычайнага становішча буйныя інфраструктурныя працы могуць пачынацца без празрыстых тэндараў. Гэта дае падставы для падазрэнняў у карупцыі і атрыманні звышпрыбыткаў асобнымі кампаніямі.
Навуковая супольнасць і эксперты ў галіне гідратэхнікі таксама выказваюць сур’ёзныя сумневы наконт эфектыўнасці плана ўраду. Яны адзначаюць, што праект засяроджаны выключна на павелічэнні аб’ёмаў паставак вады, але абсалютна ігнаруе неабходнасць рэгулявання попыту.
У плане няма ніякіх абмежаванняў на выкарыстанне вады для прыватных басейнаў ці паліву садоў у багатых раёнах. Больш за тое, у краіне працягваецца будаўніцтва велізарных дата-цэнтраў і элітных комплексаў нерухомасці, якія спажываюць каласальную колькасць вады.
Спецыялісты звяртаюць увагу на тое, што каля 50 мільёнаў кубаметраў вады штогод проста губляецца з-за няспраўных труб на шляху ад Морнаса да сталіцы.
Замест дарагога павароту рэк навукоўцы прапануюць інвеставаць у рамонт сетак, паўторнае выкарыстанне сцёкавых вод і мадэрнізацыю сельскай гаспадаркі, якая забірае 80% усіх водных рэсурсаў краіны. Паводле іх слоў, пераход на кропельнае арашэнне і вырошчванне засухаўстойлівых культур быў бы значна больш рацыянальным і экалагічным крокам, які адпавядае еўрапейскім дырэктывам.
Такім чынам, Грэцыя апынулася перад неабходнасцю выбару паміж рэалізацыяй маштабнага інфраструктурнага праекта для патрэб мегаполіса і захаваннем экалагічнай стабільнасці ды эканамічных інтарэсаў правінцыі.
Разведка ЗША: Беларусь стала перадавым вайсковым плацдармам Расіі24
Каментары