Siarod kiraŭnikoŭ dziaržavaŭ nia tolki SND, ale j usiaho śvietu najčaściej naviedvaŭ Kreml Alaksandar Łukašenka. Prapanujem vašaj uvazie chroniku hetych vizytaŭ, mety jakich ciaham vaśmi hadoŭ uvieś čas źmianialisia.
Dynamika pajezdak u rasiejskuju stalicu
Siarod kiraŭnikoŭ dziaržavaŭ nia tolki SND, ale j usiaho śvietu najčaściej naviedvaŭ Kreml Alaksandar Łukašenka. Prapanujem vašaj uvazie chroniku hetych vizytaŭ, mety jakich ciaham vaśmi hadoŭ uvieś čas źmianialisia.
U jakaści prezydenta Biełarusi Alaksandar Łukašenka ŭpieršyniu naviedaŭ rasiejskuju stalicu 3 žniŭnia 1994 h. Ad prychilnaści rasiejskaha kiraŭnictva zaležała budučynia jaho prezydenctva. Łukašenka chacieŭ zachavać ekanamičnyja lhoty, jakich damohsia Viačasłaŭ Kiebič. Rasiejski premjer Viktar Čarnamyrdzin paabiacaŭ dapamahčy Biełarusi "paradaj i hrašyma". "Jany havaryli sa mnoj jak z roŭnym. Ja rady, što Rasieja zrazumieła i padtrymała mianie", - uzrušana havaryŭ biełaruski prezydent. Za kadram zastałosia toje, što Rasieja pa-raniejšamu dyktavała svaje ŭmovy.
U nastupny raz Łukašenka pabyvaŭ u Maskvie 20-21 kastryčnika 1994 h., na sustrečy kiraŭnikoŭ dziaržavaŭ SND. Padčas pieramovaŭ z premjeram Vik-taram Čarnamyrdzinym abmiarkoŭvalisia pytańni zapazyčanaści Biełarusi za enerhanośbity (500 młn. dalaraŭ), ilhotnyja ceny na haz i naftu. Łukašenka raspačaŭ hulniu z Maskvoj: adklučycie haz - hrošaj nie atrymajecie. U toj čas niezaležniki skieptyčna sustreli słovy Łukašenki pra toje, što "my nie zdajom nijakaha tut suverenitetu, a chočam cyvilizavana budavać svaje adnosiny z tymi, bieź jakich my prosta žyć nia možam". Padčas hetaha vizytu ŭ Łukašenki abvastrylisia adnosiny z Barysam Jelcynym, jaki prapanavaŭ na pasadu kiraŭnika Miždziaržaŭnaha ekanamičnaha kamitetu krainaŭ SND Viačasłava Kiebiča dy zažadaŭ pieranieści stalicu SND ź Miensku ŭ Maskvu.
28 kastryčnika 1994 h. Łukašenku zvaliŭ dyskahienny radykulit, i kansultavacca jon palacieŭ da maskoŭskich specyjalistaŭ. "BDH" pisała 31 kastryčnika 1994-ha: "Pradstaŭnik kiraŭnika dziaržavy nardep Labiedźka ź nia duža adpaviednymi sytuacyi ŭračysta-sumnymi intanacyjami začytaŭ pa biełaruskaj televizii aficyjnaje paviedamleńnie pra stan zdaroŭja prezydenta".
Praz dva tydni, 11 listapada 1994 h., viartajučysia z Sočy, A.Łukašenka zalacieŭ u Maskvu - sustrecca z Čarnamyrdzinym. Pieramovy byli ciažkimi: Maskva nastojvała na akcyjanavańni j uklučeńni ŭ "Hazprom" hazapravodaŭ, što prachodziać pa terytoryi Biełarusi. U siaredzinie listapada "Hazprom" pastaviŭ ultymatum: ciaham 12 dzion Biełaruś musić spłacić 420 młn. dalaraŭ zapazyčanaści za haz. Byli skaročanyja jaho pastaŭki.
Pačatak intehracyjnaj hulni
Zima 1994-95 h. pryniesła Biełarusi bieźlič ekanamičnych prablemaŭ, što nie mahło nie adbicca na ŭzroŭni žyćcia nasielnictva i, adpaviedna, na rejtynhu A.Łukašenki. Kab vyratavać svaju ŭładu i abiazzbroić apazycyju, u pačatku 1995-ha jon raspačaŭ intehracyjnyja hulni. Łukašenka zrabiŭ Rasiei šerah "padarunkaŭ", hałoŭny ź jakich - travieński referendum.
19 vieraśnia 1995 h. u Maskvie Łukašenka i Čarnamyrdzin aficyjna abmiarkoŭvali chod realizacyi druhoha etapu "mytnaha sajuzu", a nieaficyjna biełaruski lider prasiŭ hrošaj, nafty i źmieny stavak mytnych zboraŭ. Jelcyn i Łukašenka padpisali Damovu ab siabroŭstvie i supracoŭnictvie, jakaja dała Rasiei prava ŭzakonić vajskovuju prysutnaść u našaj krainie. Uzamien Łukašenka atrymaŭ enerhanośbity pa źnižanych cenach.
Rasiejskaje kiraŭnictva vahajecca
U lutym 1996 h. "Hazprom" iznoŭ patrabuje ad Biełarusi vy-płacić zapazyčanaści za haz. Łukašenka jedzie ŭ Maskvu, da Jelcyna. Byli padpisanyja šeść pahadnieńniaŭ, jakija rehlamentavali ekanamičnyja adnosiny Biełarusi j Rasiei. Łukašenka damohsia časovaj pieradyški, a rasčuleny Jelcyn paviedamiŭ presie pra namier Rasiei "dapamahčy Biełarusi vyjści da mora praz Kalinin-hrad".
22 sakavika 1996-ha Łukašenka lacić u Maskvu, ale atrymlivaje "adłup": rasiejskaha prezydenta čakajuć vybary, a Łukašenka pačaŭ padyhryvać jahonym apanentam - kamunistam. Tak, jon padtrymaŭ dumskaje rašeńnie pra denansacyju Biełavieskich pahadnieńniaŭ.
2 krasavika 1996 h. u Maskvie padpisvajecca rasiejska-biełaruskaja damova ab stvareńni supolnaści suverennych dziaržavaŭ Biełarusi j Rasiei. Rasieja "śpis-vaje" nam miljard dalaraŭ.
17 traŭnia 1996-ha, samit kiraŭnikoŭ dziaržavaŭ SND u Maskvie: pamiž Jelcynym i Łukašenkam nieparazumieńni. Jelcyn bačyć u Łukašenku kankurenta ŭ zmahańni za pasadu "hałoŭnaha intehratara".
U žniŭni 1996 h. zamiest zaplanavanych pieramovaŭ nanoŭ abranaha Jelcyna i Łukašenki ŭ Maskvie adbyłasia karotkaja pratakolnaja razmova. Heta była pomsta Jelcyna za padtrymku Łukašenkam levych. Čarnamyr-dzin nahadaŭ Łukašenku pra zapazyčanaści, a biełaruski prezydent prapanavaŭ "pavialičyć patok rasiejskaha kapitału ŭ Biełaruś". Na heta rasiejski premjer skaža: "Z vašym zakanadaŭstvam chto ž da vas pojdzie?"
U pačatku vieraśnia 1996 h. Łukašenka niečakana palacieŭ u Maskvu. Adbyŭsia skandał: ki-raŭnik dziaržavy kazaŭ, što sustreŭsia ź Jelcynym, Čarnamyrdzinym, Lebiedziem, Prymakovym. Pres-słužba Łukašenki ŭdakładniła, što ź Jelcynym jon nie sustrakaŭsia. Vyśvietliłasia taksama, što sustreča z Čarnamyrdzinym nasiła pryvatny charaktar. Pryčynaj terminovaj pajezdki Łukašenki była sproba prazandavać staŭleńnie rasiejskaha kiraŭnictva da jahonaj idei zładzić referendum z metaj padaŭžeńnia terminu paŭnamoctvaŭ.
16 kastryčnika 1996 h. Łukašenka ŭ Maskvie sustrakajecca ź Jelcynym i Čarnamyrdzinym. Aficyjna jany abmiarkoŭvali pytańni sacyjalna-ekanamičnaj intehracyi, nieaficyjna Łukašenka čakaŭ słovaŭ padtrymki referendumu. Rasiejskaje kiraŭni-ctva "vučyła" Łukašenku, ale ŭ vyrašalny momant jano pad-trymała prezydenta - jašče adzin pośpiech Łukašenkavych pajezdak u Maskvu.
Supolnyja intaresy
7 sakavika 1997 h. Jelcyn i Łukašenka razmaŭlali na intehracyjnyja temy. Rasiejski prezydent nastojvaŭ na paskareńni intehracyi, a Łukašenka adterminoŭvaŭ.
23 traŭnia 1997 h. Łukašenka ź Jelcynym padpisali sajuzny statut. Napiaredadni vizytu Łukašenka namiaknuŭ rasiejskamu boku, što jon zaplu-ščyć vočy na źni-ščeńnie suverenitetu Biełarusi, kali jamu daduć mahčymaść udziel-ničać u vybarach kiraŭnika sajuznaj dziaržavy. Nijakich harantyjaŭ Łukašenka nie atrymaŭ.
Uvosień 1997 h. rasiejskija ŭłady zabaranili Łukašenku naviedvać Jarasłaŭskuju i Lipieckuju vobłaści - za toje, što nia vypuściŭ Šaramieta. U listapadzie "Hazprom" nahadaŭ biełaruskamu ŭradu pra zapazyčanaści.
U studzieni 1998 h. A. Łukašenka naviedaŭ Maskvu, dzie jaho sustreli prachałodna, jak šarahovaha rasiejskaha hubernatara. Prezydenty padpisali supolny sajuzny biudžet. Jelcyn imknuŭsia zachavać za saboj imidž "hałoŭnaha intehratara", adsoŭvajučy Łukašenku na druh plan. Adnak toj nie adčajvaŭsia. U lutym jon ź nieafi-cyjnym vizytam naviedaŭ Prymorje, dzie zrabiŭ šerah hučnych zajavaŭ. Łukašenka skazaŭ, što Biełaruś vinavata Rasiei 120 młn. dalaraŭ, a Rasieja Biełarusi - 800 młn. "Składajecca niejkaje ŭražańnie ŭ rasiejcaŭ, što Łukašenka ź biełarusami na zachadzie ledź nia hinie, što im vielmi patrebna Rasieja dla taho, kab ich utrymlivać i karmić. Samaja sapraŭdnaja biazhłuździca", - havaryŭ Łukašenka.
25 śniežnia 1998 h. Łukašenka i Jelcyn padpisali deklaracyju ab namiery stvaryć sajuznuju dziaržavu. Intehracyjnyja hulni praciahvalisia ŭ intaresach abodvuch bakoŭ.
Prychod u traŭni 1999-ha na post premjera Rasiei Siarhieja Ściapašyna staŭsia dla A.Łukašenki tryvožnym syhnałam. U prajekcie novaj sajuznaj damovy adsutničała pasada prezydenta sajuznaj dziaržavy. A paśla źjaŭleńnia Ŭła-dzimiera Pucina ŭ Łukašenki ŭžo nie było šancaŭ vyjhrać u jaho vybary. Padčas svaich vizytaŭ u Maskvu Łukašenka ciapier bolš uvahi nadavaŭ "vybivańniu" dla Biełarusi raznastajnych ekanamičnych ilhotaŭ - jak było 23 vieraśnia 1999 h., kali Łukašenka sustrakaŭsia z tady jašče premjeram Uładzimieram Pucinym.
Pucin nastupaje
24-25 studzienia 2000 h. na samit kiraŭnikoŭ krain - udzielnic SND Łukašenka jechaŭ z tajemnaj nadziejaj zaniać vakantnuju (paśla adstaŭki Jelcyna) pasadu staršyni Rady kiraŭnikoŭ dziaržavaŭ SND. Adnak jaje pierachapiŭ novy prezydent Rasiei U.Pucin.
23 studzienia 2001 h. Łukašenka ŭ Maskvie sustreŭsia z patryjarcham Alaksijem II, atrymaŭ premiju Mižnarodnaha fondu adzinstva pravasłaŭnych narodaŭ. Heta było słaboje suciašeńnie dla biełaruskaha prezydenta.
1-2 krasavika 2001 h. Łukašenka sustreŭsia z Pucinym. Farmalnaj nahodaj było piacihodździe stvareńnia supolnaści suverennych dziaržavaŭ Biełarusi i Rasiei.
20 červienia 2001 h. Łukašenka sustrakajecca ŭ Maskvie z Pucinym, damahajecca ad jaho abiacańnia prysłać na vybary naziralnikaŭ. "Hazieta SNH" pisała 25 červienia 2001-ha: "Imknieńnie Łukašenki vyrašyć usie svaje prablemy z dapamohaj Pucina vidavočnaje. Jak ni dziŭna, biezdapamožnaść biełaruskaha prezydenta najbolš jaskrava prajaŭlajecca jakraz u pieradvybarnyja miesiacy. Stanovicca zrazumieła, što adzi-nym mahčymym apiryščam dla Łukašenki źjaŭlajecca Maskva". Jeździŭ Łukašenka nie daremna: rasiejskaje kiraŭnictva vyrašyła padtrymać jaho, a nie apazycyju.
28 listapada 2001 h. Alaksandar Łukašenka pravioŭ u Maskvie trochhadzinnyja pieramovy z U.Pucinym. Heta byŭ pieršy zamiežny vizyt Łukašenki paśla vybaraŭ. Jaho nieadnarazova ad-kładali, a premjer Michaił Kaśjanaŭ "nie znajšoŭ času" sustrecca z Łukašenkam. Z Pucinym nie było padpisana nijakich dakumentaŭ, ale kurs na stvareńnie sajuznaj dziaržavy abviaščaŭsia niaźmiennym.
Mahčymaść dla maneŭru
Zapaminalnaj dla A.Łukašenki stałasia jahonaja pajezdka ŭ Maskvu 14 žniŭnia 2002 h. pa zaprašeńni U.Pucina. Na pieramovach abmiarkoŭvalisia kirunki dvuchbakovaha supracoŭnictva: pašyreńnie handlova-ekanamičnych kantaktaŭ, perspektyvy sajuznaha budaŭnictva, uzajema-dziejańnie na mižnarodnaj arenie. Łukašenka adznačaŭ, što pa ŭsich hetych prablemach "było dasiahnuta poŭnaje ŭzajemarazumieńnie". Adnak asnoŭnaj temaj pieramovaŭ stalisia perspektyvy stvareńnia sajuznaj dziaržavy. Na skandalnaj pres-kanferencyi Pucin ahučyŭ rasiejskija prapanovy intehracyi, jakija pryvodzili da paetapnaha źni-ščeńnia biełaruskaj dziaržaŭnaści. Łukašenka adkazaŭ tol-ki paśla viartańnia ŭ Miensk. Jon sprabavaŭ siabie ŭ roli niezaležnika, takuju ž kamandu atrymali dziaržaŭnyja ŚMI j orhany ŭłady. Pačaŭsia novy etap intehracyjnych hulniaŭ. Ciapier A.Łukašenka bolš aściarožny. Stanovišča Pucina składanaje - u Rasiei nabližajucca prezydenckija vybary, levaja apazycyja bačyć u Łukašenku svajho chaŭruśnika. Hetaja sytuacyja daje jamu vydatnyja mahčymaści dla novych maneŭraŭ, jakimi jon u časy Jelcyna zavablivaŭ rasiejskaha miadźviedzia ŭ biełaruski harod, a ŭ časy Pucina paśpiachova strymlivaŭ jaho la płotu.
Aleh Tačony
U jakaści prezydenta Biełarusi Alaksandar Łukašenka ŭpieršyniu naviedaŭ rasiejskuju stalicu 3 žniŭnia 1994 h. Ad prychilnaści rasiejskaha kiraŭnictva zaležała budučynia jaho prezydenctva. Łukašenka chacieŭ zachavać ekanamičnyja lhoty, jakich damohsia Viačasłaŭ Kiebič. Rasiejski premjer Viktar Čarnamyrdzin paabiacaŭ dapamahčy Biełarusi "paradaj i hrašyma". "Jany havaryli sa mnoj jak z roŭnym. Ja rady, što Rasieja zrazumieła i padtrymała mianie", - uzrušana havaryŭ biełaruski prezydent. Za kadram zastałosia toje, što Rasieja pa-raniejšamu dyktavała svaje ŭmovy.
U nastupny raz Łukašenka pabyvaŭ u Maskvie 20-21 kastryčnika 1994 h., na sustrečy kiraŭnikoŭ dziaržavaŭ SND. Padčas pieramovaŭ z premjeram Vik-taram Čarnamyrdzinym abmiarkoŭvalisia pytańni zapazyčanaści Biełarusi za enerhanośbity (500 młn. dalaraŭ), ilhotnyja ceny na haz i naftu. Łukašenka raspačaŭ hulniu z Maskvoj: adklučycie haz - hrošaj nie atrymajecie. U toj čas niezaležniki skieptyčna sustreli słovy Łukašenki pra toje, što "my nie zdajom nijakaha tut suverenitetu, a chočam cyvilizavana budavać svaje adnosiny z tymi, bieź jakich my prosta žyć nia možam". Padčas hetaha vizytu ŭ Łukašenki abvastrylisia adnosiny z Barysam Jelcynym, jaki prapanavaŭ na pasadu kiraŭnika Miždziaržaŭnaha ekanamičnaha kamitetu krainaŭ SND Viačasłava Kiebiča dy zažadaŭ pieranieści stalicu SND ź Miensku ŭ Maskvu.
28 kastryčnika 1994 h. Łukašenku zvaliŭ dyskahienny radykulit, i kansultavacca jon palacieŭ da maskoŭskich specyjalistaŭ. "BDH" pisała 31 kastryčnika 1994-ha: "Pradstaŭnik kiraŭnika dziaržavy nardep Labiedźka ź nia duža adpaviednymi sytuacyi ŭračysta-sumnymi intanacyjami začytaŭ pa biełaruskaj televizii aficyjnaje paviedamleńnie pra stan zdaroŭja prezydenta".
Praz dva tydni, 11 listapada 1994 h., viartajučysia z Sočy, A.Łukašenka zalacieŭ u Maskvu - sustrecca z Čarnamyrdzinym. Pieramovy byli ciažkimi: Maskva nastojvała na akcyjanavańni j uklučeńni ŭ "Hazprom" hazapravodaŭ, što prachodziać pa terytoryi Biełarusi. U siaredzinie listapada "Hazprom" pastaviŭ ultymatum: ciaham 12 dzion Biełaruś musić spłacić 420 młn. dalaraŭ zapazyčanaści za haz. Byli skaročanyja jaho pastaŭki.
Ciapier čytajuć
«Ja bolš nie anarchist». Mikoła Dziadok — pra turmu, Boha i rasčaravańnie ŭ ideałohijach32
Kamientary