muzyka
Džon Roten: “Umieju zarablać hrošy”
“The Sex Pistols” u svoj čas uznačalili pank-revalucyju. Jany procipastaŭlali siabie kanfarmizmu, jaki nastaŭ paśla poŭnaj iluzij i rasčaravańniaŭ epochi hipi. Pieśni Džoni Rotena źmianili estetyčnyja kanony mas-kultury — unieśli ŭ jaje element kultury pankaŭ, nikomu nie patrebnych, zaniadbanych “dziaciej śmiećcia”. Synhł “Anarchija ŭ Złučanym Karaleŭstvie” trapiŭ u chit-parady niahledziačy na zabaronu tranślavać jaho pa radyjo i telebačańni. Kampazycyja “Boža, barani karalevu”, prymierkavanaja da 25-hodździa karalavańnia Lizaviety II, apynułasia na viaršyni papularnaści, znoŭ ža niahledziačy na bajkot u ŚMI.
— Ci adčuvajecie vy siabie pa-raniejšamu pankam i anarchistam?
— Nikoli nie nazyvaŭ siabie pankam. Hety jarłyk načapiła presa, a kali jana niešta vydumaje, ź joju ciažka spračacca, a tym bolš damahčysia abviaržeńnia. I anarchistam ja siabie nikoli nie adčuvaŭ. Kali ty chočaš źmianić śviet, tabie napeŭna nia ŭdasca zrabić heta takim prostym sposabam.
— A vy ŭ maładości chacieli źmianić śviet?
— Toje, što ja rabiŭ apošnija 25 hadoŭ, jak maha lepš śviedčyć pra maje žadańni. Kali inšyja siadzieli cicha, ja išoŭ suprać usiaho brytanskaha hramadztva, psavaŭ žyćcio isteblišmentu, za što zapłaciŭ źniavoleńniem. Mnie nia treba tłumačyć, što aznačaje być na piarednim krai zmahańnia, mieć svaju dumku.
— Ci praŭda, što Džoni Roten, paśla mnohich hadoŭ baraćby z brytanskaj hramadzkaściu, maje kłopat na biržy?
— Ja žyvu ŭ zachodnim śviecie, śviecie hrošaj, i ja nie durny. Ja vykarystoŭvaju dziela isnavańnia zdabytki kapitalizmu, jak vykarystoŭvaŭ by i zdabytki kamunizmu, kali b mnie vypała žyć ź inšaha boku ściany. Ja nie saromiejusia taho, što ŭmieju zarablać hrošy. Jany dajucca mnie ciažkaj pracaj. Kožny pens, jaki ja zarablaju, akropleny kryvavym potam, bo mnie było nakanavana naradzicca ŭ halečy. U adnym pakoi musiła tulicca siamja z šaści čałaviek. Mnie nieviadomyja inšyja takija vypadki ŭ Anhlii.
— Ale kali vy pačynali supracoŭničać z “The Sex Pistols”, vy dumali pra hrošy ci ŭsio-taki pra muzyku?
— Ni pra adno, ni pra druhoje. Muzyka dla mianie — heta forma šumu, rytmu. Kali ŭdajecca paŭtaryć šum druhi raz, užo možna skazać, što napisanaja muzyka.
— Što vy adčuvali, kali śpiavali ŭ 70-ja “Boža, barani karalevu dy fašyscki režym”?
— Heta była davoli niebiaśpiečnaja hulnia. Na londanskaj vulicy na mianie napaŭ hurt maładych rajalistaŭ, adzin ź ich siarod biełaha dnia paraniŭ mianie nažom. Mianie aryštoŭvali. Suprać mianie i maich kalehaŭ paŭstavała ŭsia londanskaja palicyja, urad najiaśniejšaj karalevy. I što? Nie prajšło i dvaccaci hadoŭ, jak brytancy stali mienš padtrymlivać karaleŭskuju siamju. Ja nikoli nia byŭ ni ŭ zachapleńni ad karalevy, ni suprać jaje. Ja tolki chacieŭ, kab jana zarablała na chleb, jak inšyja. Prablema brytancaŭ u tym, što jany nadta pryvykli da svajoj imperyi, nia chočuć zaŭvažać, što jana daŭno razvaliłasia, lubiać usie detali žyćcia dvara, usie hetyja plotki, naahuł manarchiju, tolki nia chočuć za heta dalej płacić. Vielmi nia lubiać padatkaŭ, ličać za lepšaje pakidać funty kala siabie. Heta typovy brytanski falš. A ja kažu: nia chočaš płacić — nie płaci.
— Čamu Vy pierajechali ŭ Łos-Andžełas?
— Kali ŭ mianie jašče byli siły zastavacca na lubaj baćkaŭščynie, za čatyry miesiacy palicyja trojčy źjaŭlałasia da mianie damoŭ. Tut darečy było b pryhadać staruju anhlijskuju prykazku: “Moj dom — maja fartecyja”. Palicyja jaje nie šanavała.
— Vy nia viernieciesia ŭ Anhliju?
— Ja byvaju tam čas ad času, hetaha vymahaje maja prafesija, ale, napeŭna, nikoli ŭžo tam nia budu žyć. Mnie nie padabajecca ciapierašni ŭrad, ja liču, što niama bolš kanservatyŭnaha palityka, čym Toni Błer. Choć, nakolki ja pamiataju, jon uznačalvaje lejbarystaŭ i išoŭ na vybary pad ich lozunhami.
— Kaniec “The Sex Pistols” byŭ trahičny. Syd Višes, šalejučy pa ńju-jorskaj handlarcy hierainam, śpiarša zabiŭ jaje, a potym učyniŭ samahubstva i zrabiŭsia adnym z “praklatych śviatych” roku...
— Ja byŭ vielmi ŭražany tym, što stałasia z Sydam. Raniej jon byŭ vielmi dobrym čałaviekam, vydatnym siabram. Ale baraćbu z hierainam mała kamu ŭdajecca vyjhrać. Jon daje šmat novych pieražyvańniaŭ, uražańniaŭ, ale, pierš čym ty pasprabuješ ź im skončyć, jon skončyć z taboj. Narkotyki nia vartyja piekła, jakoje niasie nastupny dzień. Jany prynižajuć, jak i alkahol.
— Vy kali-niebudź adčuvali siabie achviaraj šoŭ-biznesu?
— Tut na pieršym miescy kankurencyja, a jaje ja asabliva nie lublu. Nienavidžu bieh navypieradki, demanstracyju svajoj lepšaści. Tamu starajusia nie źviartać asablivaj uvahi, na pieršym ci na apošnim miescy ŭ chit-paradach maja kružełka. Važniej za ŭsio nie manić u muzycy. I maja muzyka ščyraja. Choć hetaja rysa nia vielmi cenicca ŭ našym asiarodździ.
— Ci praca ŭ “The Sex Pistols” mieła dla vas sens?
— Ni ŭ koha z nas nie było nadziei. My kazali: “Niama budučyni”, — i heta była praŭda. Varta, zrešty, udakładnić hety lozunh: u nas nia budzie budučyni, kali my nie pakłapocimsia pra jaje sami. Śviet nia ŭspomnić pra tych, chto lažyć dahary puzam i čakaje cudu.
— Byŭ jašče adzin pamiatny lozunh — “Pank nie pamior”. Što vy dumajecie pra jaho?
— A ci žyŭ jon kali? Nie prymaju padziełu muzyki na katehoryi. Najhorš było toje, što ludzi, jakija nazyvali siabie pankami, nia słuchali muzyki, nie čytali knih. Biaz hetaha niemahčyma mieć ujaŭleńnie ab śviecie.
Razmaŭlaŭ Jacak Cieślak, “Gazeta Wyborcza”
Roten syšoŭ z “The Sex Pistols” u 1978 h., paličyŭšy, što hurt staŭsia častkaj muzyčnaha isteblišmentu. U tym samym hodzie Roten zasnavaŭ kamandu “Public Image LTD” (“PIL”). U tekstach jon praciahvaŭ napadać na miaščanstva, klir, armiju, choć pastupova znoŭ traplaŭ u vir šoŭ-biznesu. Pieraśledavany brytanskaj palicyjaj, Džoni pakinuŭ Anhliju i pierajechaŭ u ZŠA. Jon prakamentavaŭ hety fakt u charakternym dla siabie styli: “Kali jany čarhovy raz pryjšli da mianie ŭ chatu z sabakami i napałochali majho kata, ja padumaŭ, što hodzie ździekaŭ z žyvioły, a mahčyma, i ź ludziej”. Praz peŭny čas jon viarnuŭsia ŭ “The Sex Pistols”. Ciapier dzielić svoj čas pamiž hetaj hrupaj i “PIL”.
Kamientary