Mora, karały, pieramieny. Jehipiet paśla revalucyi — piša Natałka Babina.
«Čaho vy da mianie źviartajeciesia pa valutu, kab pajechać ŭ Jehipiet? Heta vyšej dachu, vyšej nachabstva».
A. Łukašenka, u abureńni, na naradzie 27 maja.
Kaho padtrymać jeŭram
Jasna, što ni ŭ jakoha Łukašenki my ničoha nie prasili — hrošy na letniuju vandroŭku źbirali hadami, a zarablajucca jany ŭ našaj siamji, jak i va mnohich biełaruskich siemjach, nie dziakujučy isnavańniu Łukašenki, a, chutčej, nasupierak jamu. Što ž da taho, kudy pajechać letam — to vyrašyli padtrymać svaim rublom (dakładniej, jeŭra) hieraičny jehipiecki narod — tym bolš što ŭ Afryku chaciełasia daŭno, i kožny z našaj siamji mieŭ tam svaje zacikaŭleńni: niechta maryŭ stupić na płošču Tachryr, niechta chacieŭ prajści šlachami faraonaŭ, a niechta — ściažynkami Barmaleja.Tamu z kancavoj metaj vandroŭki vyznačylisia chutka.
Akazałasia, što na šlachu ŭ Afryku naša siamja padtrymaje jeŭra i hieraičny ŭkrainski narod u toj formie, što palacić u Churhadu samalotam «Ukrainskich avijalinij» — heta na 60% tańniej, čym ź Minska «Biełavija». A pakolki nas piaciora — to ekanomija vyjaviłasia dosyć značnaj. Treba skazać, što biełarusaŭ u aeraporcie Baryspal było šmat. Vobrazna kažučy, na płošču Tachryr jany dabiralisia praz majdan Niezaležnaści.
Samalot amal całkam hamaniŭ pa-ŭkrainsku.
Majoj susiedkaj akazałasia kijeŭskaja piensijanierka avanturnaha charaktaru, jakaja lacieła ŭ Churhadu… na daču, nabytuju na bierazie Čyrvonaha mora niekalki hod tamu.Ciapier hetaja dačnica žyvie na dźvie krainy. «Žyvu jak karaleva, — pachvalałasia jana. — Navat pa restaranach chadžu. I ŭsio — za 200 dalaraŭ u miesiac. Kab tak žyć u Kijevie, mnie spatrebiłasia b 2000».
Uspaminaju «Pjaŭku»
Pad takija razmovy źnizu napieradzie ŭ siniečy Mižziemnaha mora vymalavaŭsia, jak na karcie ŭ atłasie, bierah Afryki, z vyraznaj deltaj Niła, z tryma piramidami Hizy, ź miesiacovym piejzažam pustyni — i nieŭzabavie my sieli ŭ aeraporcie byłoha rybackaha pasiołka Churhada.
Afrykanskaja śpiakota ŭsprymajecca zusim nie tak, jak naša, dziakujučy tamu, što pavietra vielmi suchoje i ŭvieś čas vieje mocny viecier z pustyni.
Ichnija 40 hradusaŭ adpaviednyja pa ŭsprymańni našym tryccaci. Ale ŭsim, chto pryjazdžaje ŭ Afryku ŭpieršyniu, treba być hatovymi da sustrečy ź nieviadomaj nam afrykanskaj mikrafłoraj,da taho, što nazyvajecca aklimatyzacyjaj i adaptacyjaj. Vielmi časta jana prachodzić u dosyć ciažkaj formie — tempieratura, rasstrojstva žyvata… Kali na druhi dzień pa prybyćci ŭ Safahu čaćviora ź piaci maich siamiejnikaŭ zvalilisia z takimi simptomami, ja była amal u panicy. Sustretyja suajčyńniki supakoili: «Vy pieršy raz u Afrycy? Nu tady heta narmalna. Pratryvajcie dzień, usio naładzicca». I praŭda — za dzień usio prajšło. Praŭda, na ekskursijach ja sustrakałasia ź ludźmi, jakim «nie prajšło», i jany traplali pad kropielnicu… Pra heta čamuści nie papiaredžvajuć u turystyčnych kampanijach.
Uvohule, pieršyja ŭražańni ad Afryki da spałochu nahadali apakaliptyčnyja apisańni z «Pjaŭki» Juryja Stankieviča: haračynia, jak u apramietnaj, biaspłodnyja piaski na sotni kiłamietraŭ, hurby śmiećcia abapał daroh… Ale ludzi tut žyvuć — i ludzi vielmi cikavyja.
Leave, leave, Mubarak!
Jehipcianie hanaracca svajoj revalucyjaj i tym, što skinuli Mubaraka.Pra apošniaha ŭsie — ad zamožnych, što adpačyvali ŭ hateli, da nie vielmi zamožnych, što padmiatali tam darožki — adhukalisia ź nianaviściu.
«Mubarak 30 hod dušyŭ mary, nadziei i ambicyi jehipcian», — prypiačataŭ Muchamied Achmied, student-juryst, starejšy syn u vialikaj jehipieckaj siamji (baćka, dźvie žonki i šaściora dziaciej), ź jakim maje dzieci zakarašylisia ŭ hatelnym biljardzie.
«Mubarak leave — i słava Ałachu! — prypiačataŭ handlar majkami. — Ale, madam, cišotki z takim nadpisam nie maju. Dyj navošta vam jana? Jon ža ŭžo leave!»
I sapraŭdy, navošta, — dumaju ja sabie. Zamoŭlu ja lepš sabie pa viartańni kašulku z bolš aktualnym nadpisam, naprykład: «Ministerstva infarmacyi nie papuhaj. Jano śvintus hrandyjozus!!!».
Pa piatnicach jehipcianie znoŭ źbirajucca na płoščy Tachryr — kab damahčysia suda nad Mubarakam. Prabačeńnia jamu, musić, nie budzie.
…Pierad pajezdkaj natyknułasia na vykazvańnie adnaho z najlepšych jehipieckich piśmieńnikaŭ:
«Za dva miesiacy da revalucyi ja byŭ na pryjomie ŭ pałacy prezidenta Mubaraka z nahody ŭručeńnia premij. Ja pabyvaŭ na pryjomie ŭ cara: lizabludy i padchalimy vakoł, hniłaja raskoša karupcyi, i ničoha napieradzie. Ja viarnuŭsia adtul pryhniečanym. Miortvaja atmaśfiera z taho pryjomu, zdavałasia, zabivaje ŭsiu krainu. Ale ja pamylaŭsia. Maja kraina žyvie!»
Praz tysiačahodździ
Čym žyvie Jehipiet, mnie stała troški zrazumieła z razmovy z Abdu. Abdu, advučyŭšysia 7 hod na advakata, pracuje ŭ turahienctvie. Jon — nubijec, rodam z Asuana.
— My — nie araby, — tłumačyć nam Abdu. — U nas, nubijcaŭ, svaja mova. My nie majem piśmiennaści, ale musim pieradavać movu dzieciam, jak pieradali jaje nam prodki z časoŭ faraonaŭ, jakija zachapili nubijskuju pustyniu. Mova faraonaŭ zahinuła, a naša — žyvie. U mianie buduć dzieci, u majho brata jość dzieci — my pieradamo im našu movu. O, naša mova vydatnaja! Voś pryjazdžajcie da nas u Asuan u kastryčniku — tady ŭ nas nie dušna, tady ŭ nas čas śviataŭ. Nubijcy tancujuć, śpiavajuć. Biełyja adziežy, biełyja zuby, čornaja skura — heta pryhoža!
U mianie 10 imionaŭ — majo imia, majho baćki, dzieda, pradzieda i tak dalej. U majho syna budzie 11, a ŭ ŭnuka — 12 imionaŭ. My pomnim minułaje.
…U kramcy prypraŭ i alejaŭ, jakuju trymajuć Abdu z bratam, Pola zapisała na kamieru ichnija śpievy na movie nubijcaŭ, a taksama atrymała bob kakavy ŭ padarunak i dobruju źnižku na bieduinski čaj.
Turystyčnyja radaści
Turystyčnaja halina ŭ Jehipcie budujecca na najaŭnaści Čyrvonaha mora — čystaha, ciopłaha, jak kampot, poŭnaha karałaŭ i ryb.Aznačaje heta, što bieź pierapynku na praciahu sutak turystaŭ kormiać i pojać — ješ i pi, choć raśpieražysia — i nienaviaźliva zabaŭlajuć. Mnie ciažka ŭjavić takoje ŭ biełaruskich damach adpačynku, cana ŭ jakich supastaŭnaja z koštam pucioŭki ŭ Jehipiet...Druhaja turystyčnaja radaść u Jehipcie — sistema «ŭsio ŭklučana», pa jakoj pracujuć tamtejšyja ateli.
Ale, idučy ŭ restaranie hatela paŭz biaskoncyja rady vytančanych stravaŭ z samych śviežych praduktaŭ, mnie ciažka pazbycca ŭražańnia, što hetkaje śviata ŭžyvańnia — niešta niepravilnaje, kali pobač, litaralna za niekalki tysiač kiłamietraŭ, ludzi pakutujuć z hoładu…
Što da źnižak — to turystam ŭ Jehipcie varta tarhavacca. Toje niamnohaje, što možna pryvieźci ź Jehipta, turystam prapanujuć zaviedama utrydoraha. A ŭvohule, kali mierkavać pa cenach na pradukty i pa scenach žyćcia jehipieckich haradkoŭ, možna zrabić vysnovu, što pa ŭzroŭni raźvićcia Jehipiet prykładna roŭny Biełarusi.
Chłapčyna-prybiralščyk, raŭnaletak majoj Poli, kaža: «Nie, ja nikoli nie zmahu palacieć u Biełaruś, heta vielmi doraha, ja nikoli nie zarablu stolki hrošaj…» I ŭ Biełarusi viedaju šmat ludziej, jakija taksama nikoli nie zarobiać stolki hrošaj, kab źlotać u Jehipiet.
I heta vyklikaje złość na niespraviadlivaść.
Źmicier vychodzić ź siabie
A ŭ majho muža, jaki kłapatliva raspracoŭvaŭ płan vandroŭki i nasałodžvaŭsia kožnaj chvilinaj svajho ŭdałaha vybaru, złość vyklikajuć sproby asobnych dziejačaŭ turbiznesu trymać nas za łachoŭ.
Pieršy raz jon vyjšaŭ ź siabie, kali rasiejskamoŭnaja hid u Karnakskim chramie zamiest taho kab pravieści ekskursiju, pradavała turystam srebra. «Kali vy nie praviadziecie zaraz paŭnavartasnuju ekskursiju, — zajaviŭ Źmicier, staična vysłuchaŭšy lekcyju pra lekavyja vartaści srebnych kartušoŭ, a potym — prapanovu pahulać pa chramie samastojna, — to ja napišu skarhu ŭ Vaša ministerstva pa turyźmie».
Hid ździviłasia, ale ekskursiju usio ž praviała.
(U Karnakskim chramie ja doŭha nasiłasia vakoł vyjavy skarabieja, jaki vykonvaje žadańni. Dva z maich žadańniaŭ byli pryvatnymi, a adno — hramadska značnym (raskryvać nie budu, kab nie suročyć, ale, dumaju, usie zdahadvajucca, jakim mienavita).
Druhi raz Źmicier vyjšaŭ ź siabie ŭ aeraporcie, na zvarotnym šlachu. Rehistratar, atrymaŭšy piać našych pašpartoŭ, za mahčymaść nam lacieć pobač, u adnym radzie, zapatrabavaŭ dalar.
— Vy daście nam kvitki pobač biez anijakaha bakšyšu, inakš budziecie mieć skandał!
Na hety vyhuk pobač materyjalizavaŭsia supracoŭnik słužby biaśpieki aeraporta.
— Chto vymahaŭ z vas dalar, ser? Heta vielmi važna! Kali łaska, pakažycie, chto patrabavaŭ z vas hrošy?
— Nichto nie patrabavaŭ z nas hrošy, — ćviorda skazała ja, atrymaŭšy kvitki. — Heta prykraje nieparazumieńnie.
Kvitki nam vydali ŭ kazyrny pieršy rad.
«Siarod piaskoŭ Jehipieckaj ziamli…»
Dačka ž pryviezła ź Jehipta piasok — da pomnika tamu, chto… Pamiatajecie?
Siarod piaskoŭ Jehipieckaj ziamli,
Nad chvalami siniejučaha Niła,
Užo kolki tysiač hod staić mahiła:
U harščku nasieńnia žmieniu tam znajšli…
Voś simvał tvoj, zabyty kraju rodny:
Zvarušany narešcie duch narodny,
Ja vieruju, biaspłodna nie zaśnie,
Napierad ryniecca, maŭlaŭ, krynica…
Piasok ciapier lažyć na pastamiencie pomnika Bahdanoviču ŭ Minsku.
* * *
Hanarar za publikacyju chacieła b pieradać siamji Mikity Lichavida.
* * *
Safaha, u jakoj my adpačyvali, znachodzicca niepadalok ad bolš raskručanaj Churhady. Kurorty hetaha rajona ličacca bolš demakratyčnymi za arystakratyčny Šarm-el-Šejch. Čyrvonaje mora vielmi ciopłaje. Adpačyvać na im možna ceły hod. Uletku tempieratura pavietra trymajecca kala 35—40 hradusaŭ, vada — 28—30 hradusaŭ. Uzimku vada chaładnieje da 18—20 hradusaŭ, pavietra — da 20—25-ci. Tolki ad sakavika da siaredziny maja zdarajucca piasčanyja bury (chamsin), astatni čas u Jehipcie adpačyvać kamfortna.
Ciapier čytajuć
Capkała i Bałkuniec atakavali litoŭskaha palityka, jaki dapamahaŭ biełarusam paśla 2020‑ha i spryčyniŭsia da spravy, jakuju zavioŭ prakuror u Haazie5555
Kamientary