Cichanoŭskaja: Represii suprać biełaruskaj kultury bolšyja, čym u časy SSSR
«Z dapamohaj Łukašenki jany sprabujuć pieratvaryć biełarusaŭ u pasłuchmianych, łajalnych ludziej, a ŭrešcie — u rasijan».
Śviatłana Cichanoŭskaja vystupiła na mierapryjemstvie BDIPČ ABSIE, pryśviečanym zachavańniu nacyjanalnaj i kulturnaj identyčnaści va ŭmovach aŭtarytaryzmu i roli moładzi ŭ biełarusizacyi. Mierapryjemstva arhanizavali kala 30 krain — udzielnic ABSIE, jakija ŭvachodziać u niefarmalnuju Hrupu siabroŭ demakratyčnaj Biełarusi.
Cichanoŭskaja, siarod inšaha, zajaviła, što «režym Łukašenki zrabiŭ Biełaruś zakładnicaj Rasii i krok za krokam uciahvaje ŭ vajnu», pieradaje «Svaboda».
«Ale biaśpieka — heta nie tolki vojska, militaryzacyja, vajskovyja vučeńni ci ataki mihrantaŭ, jakija vykarystoŭvajucca jak zbroja i arhanizujucca Rasijaj dy Łukašenkam. Litaralna ŭčora razam z BelPol my prezientavali novuju spravazdaču ab militaryzacyi Biełarusi. Značnaja jaje častka pryśviečana adukacyi, ŚMI i moładzi, a taksama tamu, jak Rasija sprabuje ŭpłyvać na Biełaruś praz hetyja śfiery», — zajaviła Śviatłana Cichanoŭskaja.
Jana nahadała pra palityku rusifikacyi, asimilacyi i źniščeńnia ŭsiaho nacyjanalnaha, usiaho biełaruskaha, zajaviła, što prapahanda vychoŭvaje maładoje pakaleńnie biełarusaŭ, jakija majuć usprymać Rasiju jak svaju ŭłasnuju krainu.
«Pierapisvajecca historyja. Źniščajecca kultura. Moładź rusifikujecca — praz rasijskija centry, masavuju kulturu, prapahandu, prahramy abmienu i škoły. Hetyja złačynstvy pakinuć hłybokuju ranu i praciahły śled uva ŭsioj nacyi», — zajaviła jana.
Pavodle jaje, apošnimi hadami — paśla 2020‑ha i asabliva paśla 2022‑ha — u Biełarusi represii suprać biełaruskaj kultury j identyčnaści tolki ŭzmacnilisia.
«Dumaju, navat u savieckija časy jany nie mieli takoha maštabu, jak ciapier», — skazała Cichanoŭskaja.
«Bolš za ŭsio mianie turbuje stan biełaruskaj movy. Biełaruś pieražyła amal dva stahodździ rusifikacyi. Ja sama vyrasła ŭ rasijskamoŭnaj siamji. Biełaruskuju movu ja viedała pieravažna dziakujučy babuli ŭ vioscy. Ale za apošnija hady, jak i mnohija biełarusy, ja pastupova viartajusia da biełaruskaj movy. Bo ja zrazumieła, što biełaruskaja mova — heta taksama forma supracivu «ruskamu miru». Heta taksama abarona ad rasijskaha ŭpłyvu. Akramia taho, mova — heta toje, što abjadnoŭvaje biełarusaŭ unutry krainy i pa ŭsim śviecie», — padkreśliła jana.
Cichanoŭskaja kaža, što Rasija maje na mecie źniščyć usio biełaruskaje.
«Rasija sistematyčna pravodzić palityku rusifikacyi, asimilacyi i źniščeńnia ŭsiaho nacyjanalnaha, usiaho biełaruskaha. Z dapamohaj Łukašenki jany sprabujuć pieratvaryć biełarusaŭ u pasłuchmianych, łajalnych ludziej, a ŭrešcie — u rasijan.
Ale ja hanarusia, kali baču, jak maładyja ludzi ŭ Biełarusi zapisvajuć TikTok-videa pa-biełarusku, stvarajuć videa dla YouTube, adkryvajuć dla siabie biełaruskuju movu i kulturu. Heta daje mnie vialikuju nadzieju. Ja hłyboka pierakananaja: pakul režym zmahajecca suprać biełaruskaha hramadstva i kultury, zadača demakratyčnych siłaŭ — usio heta zachavać», — pryvodzić jaje słovy Ofis palityka.
Cichanoŭskaja zaklikała ABSE i inšyja mižnarodnyja arhanizacyi padtrymlivać niezaležnyja miedyja, hramadzianskuju supolnaść i kulturnyja inicyjatyvy, jakija adyhryvajuć asablivuju rolu ŭ adradžeńni biełaruskaj movy.
Cichanoŭskaja pierakananaja: u toj čas jak režym zmahajecca ź biełaruskaj movaj i kulturaj, zadača demakratyčnych siłaŭ — zachavać usio heta. Jana zaklikała pryraŭniać da represijaŭ i parušeńnia pravoŭ čałavieka moŭnyja i kulturnyja represii, a nie razhladać ich jak niešta druharadnaje. Cichanoŭskaja zaklikała padtrymlivać biełaruskija inicyjatyvy ŭ hetaj śfiery, pašyrać mahčymaści dla moładzi atrymlivać jeŭrapiejskuju adukacyju, dla dziejačaŭ kultury i moładzi — atrymlivać vizy, dakumientavać represii ŭ halinie kultury dla pryciahnieńnia ŭ budučyni vinavatych da adkaznaści.
Ciapier čytajuć
U Minsku pradajuć dom na vadzie. Kolki prosiać za niezvyčajny abjekt na Čyžoŭskim vadaschoviščy?3
Kamientary