Zališniaje budaŭnictva: ci moža luboŭ biełarusaŭ inviestavać hrošy ŭ kvatery pryvieści da kryzisu na rynku nieruchomaści?
Nasielnictva Biełarusi mienšaje, ale budaŭničy bum u krainie praciahvajecca. Pahladzieli, jak pracuje hetaja anamalija i jak praha biełarusaŭ da bietanavańnia hrošaj užo pačynaje ŭpłyvać na rynak nieruchomaści.
Biełarusy lubiać budavać kvatery
Niahledziačy na stabilnaje skaračeńnie nasielnictva, abjomy budaŭnictva ŭ Biełarusi zastajucca na vysokim uzroŭni, a cana mietra abnaŭlaje rekordy.
Raniej «Naša Niva» ŭžo paraŭnoŭvała tempy budaŭnictva ŭ Biełarusi z tryma susiednimi krainami Jeŭrasajuza: Polščaj, Litvoj i Łatvijaj.
U vyniku atrymałasia, što pa kolkaści pabudavanych novych kvater za apošnija 20 hadoŭ u pieraliku na 10 tysiač nasielnictva Biełaruś apiaredžvaje ŭsich susiedziaŭ.
Pry hetym treba razumieć, što ŭ Litvie i asabliva ŭ Łatvii skaračeńnie nasielnictva ad pikavych pakazčykaŭ pačatku 1990‑ch było značna bolšym, čym u Biełarusi. Ale z Polščaj situacyja inšaja.
Za apošnija 30 hadoŭ nasielnictva ŭ Biełarusi tolki pavodle aficyjnych źviestak skaraciłasia bolš čym na 11% — z kala 10,2 miljona čałaviek u 1995‑m da 9,05 miljona ŭ 2026-m.
Kali dadać da hetaha toj fakt, što biełaruskaja statystyka ličyć žycharami krainy ŭsich, chto maje prapisku, a nie faktyčna žyvie, to skaračeńnie budzie jašče bolš značnym. Ale pakolki ŭ takim vypadku nazvać dakładnuju ličbu niemahčyma, to abapiracca budziem na aficyjnyja 11,3%.
U Polščy za toj ža čas nasielnictva skaraciłasia mienš čym na 3% — z 38,4 miljona ŭ 1995‑m da 37,3 miljona ŭ 2026-m.
Čamu łohika nie pracuje
Padajecca, što ŭ situacyi, kali nasielnictva piermanientna skaračajecca, musiać abo abjomy budaŭnictva prykmietna mienšać, abo ceny iści ŭniz ci prynamsi zastavacca na adnym uzroŭni.
U Biełarusi ž nazirajecca advarotnaja situacyja — nieruchomaść praciahvajuć budavać stabilna šmat, a ceny za apošnija niekalki hadoŭ pakazvajuć rekordny rost. U Minsku kvadrat pa prapanovach užo pieravaliŭ adznaku $2500. Ale rastuć ceny nie tolki ŭ stalicy.
Kolkaść pabudavanaha žylla ciaham apošnich dziesiać hadoŭ davoli stabilnaja. Štohod u Biełarusi źjaŭlajecca kala 48 tysiač novych kvater.
Mienš za ŭsio było pabudavana ŭ 2017‑m — 43100. A ŭ 2021‑m i 2025‑m budavali bolš čym pa 50 tysiač kvater — 52400 i 50200 adpaviedna.
Ličby pakazvajuć, što navat na fonie masavaj chvali emihracyi paśla 2020—2022 hadoŭ budaŭnictva nie tolki nie prasieła, ale i krychu padrasło ŭ paraŭnańni z druhoj pałovaj 2010-ch.
Čamu tak adbyvajecca?
Pryčyn, čamu ŭ Biełarusi praciahvajuć budavać šmat novaha žytła, davoli šmat, ale častka ź ich maje vyklučna biełaruski charaktar.
Leŭ Lvoŭski, akademičny dyrektar BEROC, ekanamist i demohraf, adznačaje, što demahrafija ŭ Biełarusi napramuju nie kareluje z rynkam žytła.
«Kali hladzieć bazava, to kolkaść nasielnictva ŭ nas sapraŭdy stabilna skaračajecca i heta budzie praciahvać adbyvacca ŭ budučyni. Z hetaha punktu hledžańnia možna mierkavać, što nam užo bolš nie treba budavać novaje žyllo.
Ale ź inšaha boku, Biełaruś — kraina, jakaja nie tak daŭno adyšła ad biednaści, heta kraina siaredniaha dahaniajučaha ŭzroŭniu raźvićcia, tamu ŭ nas jašče dahetul nie mocna zadavoleny popyt u žytle. Umoŭny siaredni biełarus u płanie žytła žyvie horš, čym chacieŭ by», — tłumačyć Lvoŭski.
I tut važna, na jakoje žytło ŭ budučyni zachavajecca popyt, a jakoje stanie mienš zapatrabavanym.
Na dumku ekśpierta, pierš za ŭsio ŭ bližejšyja hady budzie zachoŭvacca popyt na pierajezd u kvatery bolšaha pamieru ź niekalkimi pakojami.
«Raście ŭzrovień zarobkaŭ, tamu ludzi buduć praciahvać palapšać svaje žyllovyja ŭmovy. Inšy faktar — heta praciah urbanizacyi, kali ludzi praciahvajuć pierajazdžać ź sielskaj miascovaści ŭ małyja harady, a z małych haradoŭ — u vialikija.
Tamu ŭ zaležnaści ad horada moža vymaloŭvacca roznaja karcina, kali niedzie novaje žytło sapraŭdy bolš nie patrebnaje, a ŭ inšych, navat pry tym, što nasielnictva krainy skaračajecca, popyt moža praciahvać raści», — kaža Lvoŭski.
Abjomy budaŭnictva pa krainie vielmi roznyja
Pry hetym navat ciapier bačna, što abjomy budaŭnictva ŭ roznych haradach krainy pry amal adnolkavaj kolkaści nasielnictva istotna adroźnivajucca. Tak, naprykład, z 2012 hoda ŭ Breście i Hrodnie pabudavali žytła ŭ siarednim u 1,6—1,7 razu bolš, čym u Viciebsku i Mahilovie.
Hrodna i Brest, u adroźnieńnie ad abłasnych centraŭ na ŭschodzie, pryrastajuć u nasielnictvie. Aproč taho, na bolš vysokija tempy budaŭnictva ŭpłyvajuć bolš vysokija zarobki i turyzm.
Abodva zachodnija abłasnyja centry karystajucca popytam u turystaŭ, tamu ŭsio bolš žytła ŭ centry idzie pad pasutačnuju arendu, a ludzi z tych kvater pierajazdžajuć u novyja.
Pa rajonnych centrach z nasielnictvam bolš za 100 tysiač čałaviek taksama možna adšukać istotnuju roźnicu. Naprykład, u Mazyry za hety samy pieryjad žytła pabudavali ŭ dva razy bolš, čym u Oršy.
Naturalna, što navat va ŭmovach skaračeńnia nasielnictva ŭ Minsk buduć praciahvać pierajazdžać ludzi z usioj krainy.
Ale razam z tym u stalicy budujuć šmat tak zvanaha inviestycyjnaha žytła.
Lvoŭski ličyć, što mienavita ŭ hetym siehmiencie moža źjavicca toj samy pierakos, kali popyt jość na adzin typ kvater, a kolkaść prapanoŭ raście ŭ inšym siehmiencie.
Popyt razydziecca z prapanovaj
«Apošnija niekalki hadoŭ u Biełarusi isnuje takaja źjava, jak pierahreŭ ekanomiki. U pryvatnaści, siaredni zarobak raście značna chutčej, čym VUP. Hetyja dadatkovyja hrošy ludzi chočuć niejak zachavać, u tym liku praz tradycyjnuju bojaź inflacyi. I pa šerahu pryčyn, siarod jakich jość jak nievysoki ŭzrovień finansavaj hramatnaści, tak i sankcyi, u Biełarusi adzin z samych papularnych mietadaŭ źbieražeńnia — heta kupla nieruchomaści.
I kali my viadziem havorku pra inviestycyjnaje žytło, to tut u nas samaja raspaŭsiudžanaja katehoryja — heta adnuški ŭ novabudoŭlach. Mahčyma, nie ŭ damach z samaj vysokaj jakaściu, bo kali ludzi niešta nazapašvajuć, to heta chutčej sumy na kuplu niedarahoj adnuški, čym na dvušku ci trošku», — tłumačyć ekanamist.
Praz heta, na dumku Lvoŭskaha, tendencyi doŭhaterminovaha popytu mohuć raźminucca z tym, što ludzi budujuć ciapier.
«My nie budziem kazać, što na rynku budzie burbałka i kvatery naohuł nikomu nie buduć patrebnyja. Chutčej atrymajecca taki scenar, kali ludziam nieabchodnyja šmatpakajovyja kvatery, jakija jany buduć nabyvać dla palapšeńnia jakaści žyćcia, a siarod prapanoŭ budzie šmat tych samych studyj, jakija i akažucca na piku burbałki», — tłumačyć Lvoŭski.
Anamalija ŭ «Minsk-Śviecie»
I ŭžo ciapier na prykładzie Minska možna nazirać efiekt zališniaha budaŭnictva ŭ peŭnym siehmiencie. Aproč taho, što z 6500 kvater u prodažy ŭ miežach MKAD bolš za pałovu (3700) prypadaje na «Minsk-Śviet», z hetych 3700 kvater kala 3000 — adnapakajoŭki.
Dla paraŭnańnia: za miežami «Minsk-Śvieta» ŭ stalicy pradajecca ŭsiaho kala 550 adnapakajovak.
Situacyja z «Minsk-Śvietam» davoli pakazalnaja, bo ŭžo pačynajuć źjaŭlacca pieršyja zvanočki, što kvater tam nabudavali našmat bolš, čym hatovy pieravaryć rynak.
Heta adziny rajon horada, dzie ciaham vieraśnia ŭpała siaredniaja cana mietra.
Aproč taho, u «Minsk-Śviecie» chapaje achvotnych zdavać kvateru z hołymi ścienami. Ciapier visić 11 takich abjaŭ, choć raniej jany byli adzinkavyja. Aproč taho, dakładna nie viadoma, jak šmat kvater u «Minsk-Śviecie» hadami praciahvajuć stajać z hołymi ścienami i nie źjaŭlajucca ŭ prodažy ci ŭ arendzie.
Ci moža adbycca abvał cen?
Pakolki bolš za 80% kvater, vystaŭlenych na prodaž u «Minsk-Śviecie», — heta adnapakajoŭki, to prasiadańnie cen u hetym rajonie moža paŭpłyvać tolki na adnapakajovyja kvatery ŭ astatniaj častcy stalicy. Dvuch—, troch– i čatyrochpakajovyja kvatery heta nie zakranie.
Ale pry zachavańni ciapierašnich tendencyj kolkaść pustych kvater budzie i dalej raści, bo ludzi praciahnuć bietanavać hrošy, pakolki mnohija ličać heta najlepšym sposabam zachavać źbieražeńni.
I prynamsi pakul u Biełarusi nievysoki padatak na žytło i adnosna nizkija kamunalnyja płaciažy (za vyklučeńniem biznes-apartamientaŭ), šmat žytła moža praciahvać hadami stajać z hołymi ścienami, tym samym nazapašvajučy na budučyniu navies ź inviestycyjnych kvater.
Kamientary
Viečno vam vsie nie tak))