Praryŭ marakancaŭ u Sieutu: što heta było? Ci mahła heta być tonkaja pomsta Vašynhtona Madrydu? I ci adabjecca na lehalizacyi biełarusaŭ?
Vyhladaje, što heta była hibrydnaja adpłata Maroka za zbližeńnie Ispanii z kankurentam Rabata ŭ baraćbie za Zachodniuju Sacharu — Ałžyram, tłumačyć Alaksiej Lavončyk. I naŭrad ci niešta bolšaje, bo anałahičnaja situacyja ŭžo mieła miesca ŭ 2021-m. A voś jakija buduć nastupstvy hetym razam?

U čaćvier 30 lipienia tysiačy mihrantaŭ prarvalisia na terytoryju ispanskich ankłavaŭ Sieuta i Mielilja, jakija znachodziacca na afrykanskim uźbiarežžy Maroka. Pavodle acenak miascovych uład, miažu pierasiekli da 60 tysiač čałaviek, pavodle centralnaha ŭrada — da 40 tysiač. Jakoj by ni była ličba, jana ŭ razy pieravyšaje apošni rekordny praryŭ 2021 hoda, kali ŭ Sieutu trapili da dziesiaci tysiač čałaviek. Pa stanie na viečar piatnicy bolš za tryccać piać tysiač viarnulisia nazad u Maroka.
Što takoje Sieuta i Mielilja?
Sieuta i Mielilja — dva ankłavy Ispanii, jakija znachodziacca na afrykanskim kantyniencie i miažujuć z Maroka. Ispanskaja prysutnaść tam naličvaje sotni hadoŭ, pretenzija ž Rabata na ich abapirajecca na toje, što harady znachodziacca na afrykanskim kantyniencie i tamu musiać naležać Maroka. Madryd hetaj pretenzii nie pryznaje, i žychary ankłavaŭ nieadnarazova vykazvalisia za toje, kab zastacca častkaj Ispanii.
Čamu i jak adbyłosia ŭvarvańnie mihrantaŭ u Sieutu?
Hetaje ŭvarvańnie — nie pieršaje. U 2021 hodzie dziesiać tysiač nielehałaŭ ŭžo byli praryvalisia ŭ Sieutu. Asobnyja incydenty padobnaha kštałtu adbyvalisia i raniej. Niahledziačy na toje, što naziemnaja miaža z Maroka ŭmacavanaja šmatmietrovaj aharodžaj i ŭzmocnienaj prysutnaściu pamiežnaj palicyi, mihranty mohuć prypłyvać moram, aminajučy chvalarez na miažy kala plaža Tarachal.
Kab paźbiehnuć apošniaha, Ispanija abapirałasia na supracoŭnictva z marakanskim bokam, što davała plon: niahledziačy na adnosnuju prostaść traplańnia ŭ ankłaŭ moram, patok nielehałaŭ byŭ nievialiki, bo amal usich razvaročvali marakancy. Ale abodva incydenty masavaha ŭvarvańnia supravadžalisia paviedamleńniami pra toje, jak «marakanskija pamiežniki prosta stajali i nazirali».
Šyroka pryniata viersija, što incydent 2021 hoda byŭ reakcyjaj na zhodu Madryda pryniać Brahima Hali na lačeńnie ad kavidu. Brahim Hali — kiraŭnik tak zvanaha Frontu Palisaryjo, jaki zmahajecca za niezaležnaść Zachodniaj Sachary, jakuju Rabat ličyć častkaj Maroka.
Praź niekalki tydniaŭ paśla pieravodu Hali ŭ ispanski špital tysiačy mihrantaŭ prarvalisia ŭ Sieutu pry vidavočnym biaździejańni marakanskich uład. Apošnija tak i nie pryznali svajoj adkaznaści za heta, adnak pra ich spryjańnie śviedčyć šerah drabniejšych incydentaŭ, jakija adbylisia paśla vialikaha praryvu. Patok mihrantaŭ amal spyniŭsia tolki tady, kali ŭ 2022 hodzie Madryd pahadziŭsia z marakanskaj prapanovaj ab aŭtanomii dla Zachodniaj Sachary.
Całkam imavierna, što rekordny praryŭ 30 lipienia staŭ reakcyjaj Rabata na paciapleńnie adnosin pamiž Madrydam i adviečnym kankurentam Maroka — Ałžyram, jaki padtrymlivaje niezaležnaść Zachodniaj Sachary. Incydent 2021 hoda byŭ taksama źviazany z hetaj terytoryjaj.
Dadatkovy šturšok padziejam mahło dać niadaŭniaje rašeńnie Nacyjanalnaha suda Ispanii, jakoje zabaraniała aŭtamatyčnuju vysyłku mihrantaŭ nazad u Maroka, kali jany nielehalna pierasiakli miažu ź Sieutaj.
Što budzie dalej ź mihrantami ŭ Sieucie?
Madryd nakiravaŭ armiju, jakaja ŭzmocnić achovu miažy. Bolšaja častka prybyłych užo viarnułasia ŭ Maroka dobraachvotna. Dalej dypłamatyja budzie vyrašać, nakolki časta paŭtarajucca padobnyja incydenty (jak ja pisaŭ — taki napłyŭ mahčymy tolki pry spryjańni Rabata). Ale, niahledziačy na žadańnie apošniaha vykarystoŭvać mihrantaŭ jak ryčah upłyvu pa Zachodniaj Sachary, Madryd maje mahutny vizavy ryčah: jak niekali Francyja, Ispanija moža istotna skaracić vydaču viz hramadzianam krainy, jakaja spryjaje nielehalnaj mihracyi. Choć, chutčej za ŭsio, da takoha nie dojdzie: aprača hetych dvuch vypadkaŭ supracoŭnictva pamiž pamiežnikami dźviuch krain było vydatnym.
Dalej: Maroka ŭklučanaje ŭ śpis biaśpiečnych krain ES, što aznačaje imhniennuju (litaralna) vysyłku nielehałaŭ nazad u adpaviednaści z pałažeńniami Pakta ab mihracyi, jaki nabyŭ moc sioleta. Da taho ž, Sieuta nie źjaŭlajecca častkaj Šenhienskaj zony, što robić niemahčymym dalejšy tranzit prybyłych u Jeŭrasajuz.
Ci mahła b heta być pomsta Vašynhtona Madrydu?
Ci mahła b heta być pravakacyja Vašynhtona, kab adpomścić Madrydu za krytyku apieracyi ŭ Iranie i zaadno nahladna prademanstravać žachi bieskantrolnaj mihracyi?
Tearetyčna tak: Džej Dzi Vens razam z Trampam užo vykazalisia nakont situacyi i dakładna buduć vykarystoŭvać ich u pieradvybarnaj ahitacyi. Premjer Ispanii, sacyjalist Piedra Sančes daŭno byŭ abjektam ich napadak; jany stali asabliva rezkimi paśla zabarony na vykarystańnie baz u Ispanii dla atak pa Iranie. Adnak suviazi pamiž Rabatam i Vašynhtonam nie nastolki ščylnyja, kab pieršy ryzykavaŭ adnosinami z susiedniaj Ispanijaj. Chutčej za ŭsio, tut vyklučna pytańnie Zachodniaj Sachary — i mihracyjny ryčah jak zručny srodak cisku. Ale na doŭhuju kanfrantacyju Rabat naŭrad ci pojdzie: ekanamičnyja adnosiny pamiž Maroka i Ispanijaj na vyšyni, i ryzykavać razryvam nivodny bok nie zachoča. U intaresach Rabata — kab miaža z ankłavami była cichaj.
Što źmienicca dla biełarusaŭ paśla masavaj mihracyi ŭ Sieutu?
Nu a dla biełarusaŭ ničoha nie źmienicca. Padychody da mihracyi ŭ bolšaści krain ES užo daŭno iduć pa šlachu ŭzmacnieńnia restryktyŭnaści, tamu sieucki kryzis ničoha novaha tut nie dadaść. Palityka ž Madryda adnosna mihrantaŭ nie źmienicca, pakul pry ŭładzie partyja Sančesa: kali adkinuć emocyi, mihracyja — ruchavik samaha chutkaha rostu ŭ jeŭrazonie. Žadańnie mieć jaje bolš — heta prahmatyzm Madryda (ale, viadoma, nie tak, jak heta adbyłosia ŭ Sieucie).
-
Statkievič zmadelavaŭ padziei, što mohuć razharnucca ŭ Biełarusi ŭvosień
-
Litoŭski błohier paskardziŭsia, što «Naša Niva» niapravilna pierakazała jaho dyjałoh sa Sparyšam. Kamisija pa etycy stała na bok «NN»
-
Statkievič: U 1917 hodzie pryncyp «Vojna do pobiednoho kanca» ŭžo pryvioŭ Rasiju da nacyjanalnaj katastrofy
Kamientary
Ekśpiertu abaviazkova karystacca ptušynaj movaj (niezrazumiełaj nieekśpiertam)?